Aantekeningen Boek ontwikkelingspsychopathologie
H1 introductie
Wisselwerking
De relatie tussen vroegere ervaringen en huidige ervaringen zijn het best vanuit een wisselwerking te
begrijpen. Iemand neemt zijn vroegere ervaringen altijd mee: deze beïnvloeden hoe hij in het heden
staat.
Omgekeerd kunnen huidige ervaringen een correctie geven op de vroegere ervaringen
De essentie van deze wisselwerking tussen vroeger en nu is dat de ervaringen uit het verleden
beïnvloeden hoe iemand zijn huidige ervaring interpreteert en waardeert en dat de ervaringen uit het
hele beïnvloeden hoe iemand terugkijkt op zijn verleden.
Daarmee krijgt vroeger een andere invloed die bij wijze van spreken de volgende dag werkzaam is en
dan weer bepaald hoe de ervaringen van die dag worden ervaren en gewaardeerd wat op zijn beurt
weer invloed heeft op hoe het verleden wordt gewaardeerd een in principe eindeloze wisselwerking.
Dit betekent nadrukkelijk niet dat ervaringen uit het verleden kunnen worden uitgepoept door
ervaringen in het heden maar wel dat ze anders kunnen worden gewaardeerd
Ontwikkelingsopgave
Een van de uitgangspunten om de ontwikkeling van kinderen en jongen te beschrijven is de
ontwikkelings opgave. Het idee achter deze theorie is dat een kind in elke leeftijdsfase bepaalde
opgave moet zien te volbrengen, bijvoorbeeld een veilige gehechtheid tot stand brengen met zijn
ouders of leren omgaan met leeftijdsgenoten. Als dergelijke vaardigheden die bij een bepaalde
ontwikkelings opgave horen niet goed worden verworven wordt de kans op latere problemen groter
- ook dit is weer voorbeeld van hoe het verleden mede van invloed is op het heden
een psychische stoornis is vrijwel altijd in oorsprong een normale ontwikkeling die echter door
bepaalde oorzaken uit de rails is gelopen
een uniek individu met unieke ervaringen
Zowel op het ontstaan alsof het de loop van gedrag zijn altijd meerdere factoren van invloed. Vaak
zijn de factoren die het ontstaan van gedrag beïnvloeden andere dan die welke later het gedrag in
stand houden en die kunnen op hun beurt weer verschillen van de factoren die het gedrag
verergeren.
De ontwikkeling van het kind en daarmee zijn gedrag wordt beïnvloed door zowel factoren uit de
omgeving van het kind als factoren van of voortkomen uit het kind zelf.
- Omgevingsinvloeden kunnen we onder andere scheiding invloeden van het gezin, van school
en leeftijdsgenoten, van verschillende media en invloeden van culturele en maatschappelijke
normen en waarden
,H2 classificatie, diagnostiek en epidemiologie
Classificatie
Classificatiesystemen zijn systematische beschrijvingen van gedrag op basis van door
wetenschappers onderscheiden en gegroepeerde gedragskenmerken met als doe gedrag in te delen
bijvoorbeeld om te bepalen of er sprake is van een stoornis of om onderscheid te maken tussen
stoornissen
Bij classificatie geeft iemand antwoord op deze vraag wat is dit als Mensen om zich heen kijken als
luisteren proeven ruiken kortom als Mensen waarnemen proberen ze tegelijkertijd het resultaat van
het waarnemings proces in te delen in categorieën.
Om te kunnen classificeren moeten we waarnemen maar ook onderscheid maken tussen de
categorieën waarin we de waarnemings resultaten indelen
Men maakt daarbij onderscheid tussen grote groepen stoornissen zoals gedragsstoornissen
psychotische stoornissen en angststoornissen. En net als andere wetenschappen wordt binnen een
groep onderscheid gemaakt tussen subgroepen
het belang van een goede classificatie van psychische problematiek is groot. Door classificatie
verwerken we kennis over in dit geval psychische stoornissen. Kennis gebaseerd op classificaties
kennis over een groep. Het is niet de kennis over een uniek kind maar algemene kennis.
- We weten gemiddeld gezien wat de kenmerken van anorexia nervosa of depressie zijn en wat
het gemiddeld gezien betekent voor Mensen om zoiets te hebben
- een hulpverlener weet op grond van deze kennis welke methode van hulpverlening zinvol
kunnen zijn. Een hulpverleners proces start Daarom meestal met vaststellen wat er aan de
hand is: de classificatie
- daarmee kan ook uitleg gegeven worden aan het kind en zijn ouders, maar om verklaringen
te geven voor het ontstaan van de stoornis bij een uniek kind en om de hulpverlening op
maat te snijden daarvoor is diagnostiek nodig het proces waarbij na het vaststellen van de
stoornis wordt gekeken naar het ontstaan ervan
diagnostiek
diagnostiek gaat een stapje verder behalve gedragskenmerken wordt ook vastgesteld of een kind lijdt
onder de problemen behoefte heeft aan hulp of zorg en ofwel of niet optimaal functioneert. Als er
een stoornis is vastgesteld is de volgende vraag
- hoe is deze stoornis ontstaan? Het antwoord op deze vraag wordt gezocht met behulp van
diagnostiek
Naast vaststellen wat er met een kind aan de hand is dan hulpverlener ook altijd willen achterhalen
hoe de stoornis is ontstaan en Waarom die niet voorbij gaat. Dit laatste noemen we diagnostiek wat
letterlijk door kennen betekent.
De problematiek van het kind wordt indien mogelijk geclassificeerd Als het lukt om de problemen te
classificeren kan de hulpverlener een begin maken met het diagnosticeren door antwoord te krijgen
op bijvoorbeeld de 3 Waarom vragen
1. Waarom heeft dit kind deze klachten op dit moment gekregen en Waarom niet bij wijze van
spreken een half jaar geleden
, wat is er In de ontwikkeling van het kind gebeurd of dat dat het nu wel klachten heeft en
eerder niet of Als het kind de klachten al langer heeft Waarom komen de ouders nu om hulp
vragen en niet eerder
met behulp van antwoorden op deze vraag kan de hulpverlener op zoek gaan naar recente
gebeurtenissen zoals een toename van risicofactoren en of het wegvallen van
beschermingsfactoren die wellicht een rol hebben gespeeld bij het ontstaan of het
verergeren van problemen.
2. Waarom heeft het kind juist deze probleem met deze klachten ontwikkeld en niet
bijvoorbeeld andere klachten zoals een angststoornis of een eetstoornis
met het antwoord op deze diagnostische vraag maakt de hulpverlener een begin met het
uitzoeken van de functie die de specifieke stoornis eventueel vervult. Ook kan het antwoord
een bevestiging zijn van de vermoedens van ouders namelijk dat de depressieve klachten van
het kind te maken hebben met de depressieve klachten van haar moeder.
3. Daarom heeft het kind psychische problemen en bijvoorbeeld niet zijn broertje of zusje of
zijn er nog meer leden van het gezin die psychische problemen hebben
welke positie neemt het kind binnen het gezin in het gezin kan een belangrijke rol spelen bij
het ontstaan en blijven bestaan van psychische problemen. Deze vragen kunnen dienen als
start om het gezinsfunctioneren verder te onderzoeken en uit te zoeken welke rol de stoornis
eventueel binnen het gezin speelt
het vaststellen van invloeden van het gezin op de problemen van een kind zeker bij jonge
kinderen is van groot belang. Het is een benadering die past in het systeemtheoretisch
denken dat veel wordt gebruikt In de ontwikkelingspsychopathologie
Tijdens de eerste gesprekken wordt meestal een anamnese afgenomen. Dit is het deel van het
gesprek waarin de voorgeschiedenis van een stoornis klacht of ziekte in beeld wordt gebracht. Het
wordt gebaseerd op de mededelingen van het kind zelf en of belangrijke andere zoals ouders
Geschiedenis van het probleem - klacht of probleem anamnese
systeem waarin de hulpvrager functioneert – gezins anamnese
Een klacht geschiedenis die de persoon met problemen zelf toelicht - auto anamnese of zelf
anamnese
informatie gebaseerd van anderen, zoals een ouder of een ander familie lid - hetero anamnese
, Epidemio;pgie
hoeveel kinderen hebben deze problemen tracht men door middel van epidemiologisch onderzoek.
Ook hierbij is men geïnteresseerd in het vaststellen van factoren die de problematiek van kinderen
beïnvloeden. Er is een raakvlak met de diagnostiek
Een hulpverlener die werkt met kinderen met psychische problemen moet interpreteren beslissingen
nemen over de beste manier om een kind en ouders te helpen en deze beslissingen weer evalueren.
Steeds gebruikt hij daarbij kennis over wat we gezien de leeftijd van een kind normaal en abnormaal
gedrag vinden deze kennis wordt binnen epidemiologisch onderzoek verzameld. Daarin komen de
volgende vragen aan de orde:
- hoeveel kinderen hebben stoornis a of probleem b
- hoe kunnen kinderen met stoornis a op problemen b geïdentificeerd worden
- komen stoornis a of probleem b tegenwoordig net zo vaak voor als bijvoorbeeld 30 jaar
geleden
- welke factoren bepalen de grootte van de kans dat een kind stoornis a of probleem b krijgt en
welke factoren bepalen dat een kind juist beschermd wordt tegen het ontwikkelen van
problemen
- hoeveel kinderen hebben professionele hulp nodig
- hoe is het beloop van stoornis a of probleem B van kindertijd tot volwassenheid en welke
factoren zijn van invloed op dit beloop
prevalentie geeft het percentage aan van een groep dan bepaalde stoornis heeft of een bepaald
moment In de tijd bijvoorbeeld het afgelopen jaar
H1 introductie
Wisselwerking
De relatie tussen vroegere ervaringen en huidige ervaringen zijn het best vanuit een wisselwerking te
begrijpen. Iemand neemt zijn vroegere ervaringen altijd mee: deze beïnvloeden hoe hij in het heden
staat.
Omgekeerd kunnen huidige ervaringen een correctie geven op de vroegere ervaringen
De essentie van deze wisselwerking tussen vroeger en nu is dat de ervaringen uit het verleden
beïnvloeden hoe iemand zijn huidige ervaring interpreteert en waardeert en dat de ervaringen uit het
hele beïnvloeden hoe iemand terugkijkt op zijn verleden.
Daarmee krijgt vroeger een andere invloed die bij wijze van spreken de volgende dag werkzaam is en
dan weer bepaald hoe de ervaringen van die dag worden ervaren en gewaardeerd wat op zijn beurt
weer invloed heeft op hoe het verleden wordt gewaardeerd een in principe eindeloze wisselwerking.
Dit betekent nadrukkelijk niet dat ervaringen uit het verleden kunnen worden uitgepoept door
ervaringen in het heden maar wel dat ze anders kunnen worden gewaardeerd
Ontwikkelingsopgave
Een van de uitgangspunten om de ontwikkeling van kinderen en jongen te beschrijven is de
ontwikkelings opgave. Het idee achter deze theorie is dat een kind in elke leeftijdsfase bepaalde
opgave moet zien te volbrengen, bijvoorbeeld een veilige gehechtheid tot stand brengen met zijn
ouders of leren omgaan met leeftijdsgenoten. Als dergelijke vaardigheden die bij een bepaalde
ontwikkelings opgave horen niet goed worden verworven wordt de kans op latere problemen groter
- ook dit is weer voorbeeld van hoe het verleden mede van invloed is op het heden
een psychische stoornis is vrijwel altijd in oorsprong een normale ontwikkeling die echter door
bepaalde oorzaken uit de rails is gelopen
een uniek individu met unieke ervaringen
Zowel op het ontstaan alsof het de loop van gedrag zijn altijd meerdere factoren van invloed. Vaak
zijn de factoren die het ontstaan van gedrag beïnvloeden andere dan die welke later het gedrag in
stand houden en die kunnen op hun beurt weer verschillen van de factoren die het gedrag
verergeren.
De ontwikkeling van het kind en daarmee zijn gedrag wordt beïnvloed door zowel factoren uit de
omgeving van het kind als factoren van of voortkomen uit het kind zelf.
- Omgevingsinvloeden kunnen we onder andere scheiding invloeden van het gezin, van school
en leeftijdsgenoten, van verschillende media en invloeden van culturele en maatschappelijke
normen en waarden
,H2 classificatie, diagnostiek en epidemiologie
Classificatie
Classificatiesystemen zijn systematische beschrijvingen van gedrag op basis van door
wetenschappers onderscheiden en gegroepeerde gedragskenmerken met als doe gedrag in te delen
bijvoorbeeld om te bepalen of er sprake is van een stoornis of om onderscheid te maken tussen
stoornissen
Bij classificatie geeft iemand antwoord op deze vraag wat is dit als Mensen om zich heen kijken als
luisteren proeven ruiken kortom als Mensen waarnemen proberen ze tegelijkertijd het resultaat van
het waarnemings proces in te delen in categorieën.
Om te kunnen classificeren moeten we waarnemen maar ook onderscheid maken tussen de
categorieën waarin we de waarnemings resultaten indelen
Men maakt daarbij onderscheid tussen grote groepen stoornissen zoals gedragsstoornissen
psychotische stoornissen en angststoornissen. En net als andere wetenschappen wordt binnen een
groep onderscheid gemaakt tussen subgroepen
het belang van een goede classificatie van psychische problematiek is groot. Door classificatie
verwerken we kennis over in dit geval psychische stoornissen. Kennis gebaseerd op classificaties
kennis over een groep. Het is niet de kennis over een uniek kind maar algemene kennis.
- We weten gemiddeld gezien wat de kenmerken van anorexia nervosa of depressie zijn en wat
het gemiddeld gezien betekent voor Mensen om zoiets te hebben
- een hulpverlener weet op grond van deze kennis welke methode van hulpverlening zinvol
kunnen zijn. Een hulpverleners proces start Daarom meestal met vaststellen wat er aan de
hand is: de classificatie
- daarmee kan ook uitleg gegeven worden aan het kind en zijn ouders, maar om verklaringen
te geven voor het ontstaan van de stoornis bij een uniek kind en om de hulpverlening op
maat te snijden daarvoor is diagnostiek nodig het proces waarbij na het vaststellen van de
stoornis wordt gekeken naar het ontstaan ervan
diagnostiek
diagnostiek gaat een stapje verder behalve gedragskenmerken wordt ook vastgesteld of een kind lijdt
onder de problemen behoefte heeft aan hulp of zorg en ofwel of niet optimaal functioneert. Als er
een stoornis is vastgesteld is de volgende vraag
- hoe is deze stoornis ontstaan? Het antwoord op deze vraag wordt gezocht met behulp van
diagnostiek
Naast vaststellen wat er met een kind aan de hand is dan hulpverlener ook altijd willen achterhalen
hoe de stoornis is ontstaan en Waarom die niet voorbij gaat. Dit laatste noemen we diagnostiek wat
letterlijk door kennen betekent.
De problematiek van het kind wordt indien mogelijk geclassificeerd Als het lukt om de problemen te
classificeren kan de hulpverlener een begin maken met het diagnosticeren door antwoord te krijgen
op bijvoorbeeld de 3 Waarom vragen
1. Waarom heeft dit kind deze klachten op dit moment gekregen en Waarom niet bij wijze van
spreken een half jaar geleden
, wat is er In de ontwikkeling van het kind gebeurd of dat dat het nu wel klachten heeft en
eerder niet of Als het kind de klachten al langer heeft Waarom komen de ouders nu om hulp
vragen en niet eerder
met behulp van antwoorden op deze vraag kan de hulpverlener op zoek gaan naar recente
gebeurtenissen zoals een toename van risicofactoren en of het wegvallen van
beschermingsfactoren die wellicht een rol hebben gespeeld bij het ontstaan of het
verergeren van problemen.
2. Waarom heeft het kind juist deze probleem met deze klachten ontwikkeld en niet
bijvoorbeeld andere klachten zoals een angststoornis of een eetstoornis
met het antwoord op deze diagnostische vraag maakt de hulpverlener een begin met het
uitzoeken van de functie die de specifieke stoornis eventueel vervult. Ook kan het antwoord
een bevestiging zijn van de vermoedens van ouders namelijk dat de depressieve klachten van
het kind te maken hebben met de depressieve klachten van haar moeder.
3. Daarom heeft het kind psychische problemen en bijvoorbeeld niet zijn broertje of zusje of
zijn er nog meer leden van het gezin die psychische problemen hebben
welke positie neemt het kind binnen het gezin in het gezin kan een belangrijke rol spelen bij
het ontstaan en blijven bestaan van psychische problemen. Deze vragen kunnen dienen als
start om het gezinsfunctioneren verder te onderzoeken en uit te zoeken welke rol de stoornis
eventueel binnen het gezin speelt
het vaststellen van invloeden van het gezin op de problemen van een kind zeker bij jonge
kinderen is van groot belang. Het is een benadering die past in het systeemtheoretisch
denken dat veel wordt gebruikt In de ontwikkelingspsychopathologie
Tijdens de eerste gesprekken wordt meestal een anamnese afgenomen. Dit is het deel van het
gesprek waarin de voorgeschiedenis van een stoornis klacht of ziekte in beeld wordt gebracht. Het
wordt gebaseerd op de mededelingen van het kind zelf en of belangrijke andere zoals ouders
Geschiedenis van het probleem - klacht of probleem anamnese
systeem waarin de hulpvrager functioneert – gezins anamnese
Een klacht geschiedenis die de persoon met problemen zelf toelicht - auto anamnese of zelf
anamnese
informatie gebaseerd van anderen, zoals een ouder of een ander familie lid - hetero anamnese
, Epidemio;pgie
hoeveel kinderen hebben deze problemen tracht men door middel van epidemiologisch onderzoek.
Ook hierbij is men geïnteresseerd in het vaststellen van factoren die de problematiek van kinderen
beïnvloeden. Er is een raakvlak met de diagnostiek
Een hulpverlener die werkt met kinderen met psychische problemen moet interpreteren beslissingen
nemen over de beste manier om een kind en ouders te helpen en deze beslissingen weer evalueren.
Steeds gebruikt hij daarbij kennis over wat we gezien de leeftijd van een kind normaal en abnormaal
gedrag vinden deze kennis wordt binnen epidemiologisch onderzoek verzameld. Daarin komen de
volgende vragen aan de orde:
- hoeveel kinderen hebben stoornis a of probleem b
- hoe kunnen kinderen met stoornis a op problemen b geïdentificeerd worden
- komen stoornis a of probleem b tegenwoordig net zo vaak voor als bijvoorbeeld 30 jaar
geleden
- welke factoren bepalen de grootte van de kans dat een kind stoornis a of probleem b krijgt en
welke factoren bepalen dat een kind juist beschermd wordt tegen het ontwikkelen van
problemen
- hoeveel kinderen hebben professionele hulp nodig
- hoe is het beloop van stoornis a of probleem B van kindertijd tot volwassenheid en welke
factoren zijn van invloed op dit beloop
prevalentie geeft het percentage aan van een groep dan bepaalde stoornis heeft of een bepaald
moment In de tijd bijvoorbeeld het afgelopen jaar
