Samenvatting RZL (MOZ2)

RZL samenvatting
3 delen

1) Filosofie
a. Kenmerken
b. Filosofie van zeikte en gezondheid a.d.h.v. 3 wereldbeelden

2) RZL
a. Huidige spiritualiteitsbeleving
b. Flexibel geloof

3) Ethiek
a. Mensvisie
b. Menswaardigheid
c. Waarden/normen/wetten
d. Deugden
e. Zorgrelatie
f. Fundamentele waarden

4) Debat

, Filosofie: perceptie van ziekte,
gezondheid & welzijn doorheen de
Westerse geschiedenis
Wat is filosoferen
Filosofie what’s in a name?
- Filosofie = betekenis van levenswijsheid
o Vroeger elke dorp dorpsfilosoof = figuur die zijn levenswijsheid en
levenservaring door de dorpelingen werd geëerd
- Filosofie = betekenis van algemene visie of beschouwing van iets
o Vb filosofie van een bedrijf, filosofie van deze partij
- Filosofie = theoretisch denksysteem
o Als aanduiding van het beroep of vak van bepaald filosoof, of
denken van filosofische stroming
o Geassocieerd met iets technisch, moeilijk, abstracts
 Filosofie = grieks philosophia (philos = vriend en sophia = wijsheid) =
wijsbegeerte
o Filosofie komt uit de Griekse cultuur
o ‘vriendschap’  positieve houding van betrokkenheid en
verbondenheid
o Wijsheid zelf duidt op kennis en inzicht
 Filosofie komt voort uit intellectuele houding gericht op
verwerven van kennis
o  filosofie = intellectuele houding die zich ontwikkelt vanuit
verlangen naar wijsheid

Structuur van filosoferen
- 3 structurele elementen
1) Nadenken
o (na)denken= Aanwezigheid van bewustzijn, nadenken op vermogen
tot bewustzijn van zichzelf
o Reflecteren = terugbuigen, vermogen stil te staan en terug te
blikken op wat voorbij is en dat te bedenken
o Filosofie begint bij het vermogen tot stilvallen bij reflecteren op
jezelf, op de dingen, op het leven
 Epochaal denkwerk = filosofisch denken is een onderbreking
 Filosoferen = denkwerk wnr mens zijn praktische bezigheden
onderbreekt
 Epochale betekenis wijst op het gegeven dat filosofie zich
afspeelt dicht bij het concrete leven (brainstormen over
dagelijkse dingen)
o Filosofie = wetenschappelijk streven naar kennis om tijd en wereld
te doorgronden
o Veroordeling van Socrates (bleef filosoferen + giftige drinkbeker)
2) Radicaal en fundamenteel nadenken
o An sich versus für mich

,  An sich = objectieve werkelijkheid = werkelijkheid zoals ze is,
op zichzelf
 Für mich = subjectieve werkelijkheid = werkelijkheid zoals ik
ze zie, vanuit mijn standpunt
o Vb water: verdrinken / droogte = für mich, maar wat is water, wat
maakt water = an sich
o Vb wie ben ik
o Filosofie = objectief standpunt in nemen + werkelijkheid an sich te
bereiken
 Benadert werkelijkheid als geheel
o Filosofisch denken = radicaal denken
 Omdat het graaft naar de wortels van de werkelijkheid
 Vb boom: wortels onzichtbaar maar kracht draagt het geheel
van de zichtbare boom
o Filosofisch denken = fundamenteel denken
 Vb gebouw: zonder fundament onstabiel
 Fundamentele/radicale vragen
 Vraag naar wezen van dingen, wat ze eigenlijk zijn, wat
hen tot werkelijkheid maakt
 Hoe zit de werkelijkheid fundamenteel in elkaar
 Waarom is er iets en niet niets, waarom van de dingen
 Samenhang en eenheid van werkelijkheid
 Zin/betekenis en waarheen en het doel van
werkelijkheid
 Vb olifant + 6 blinde manden
3) Radicaal en fundamenteel nadenken vanuit de ervaring van verwondering
o Verwondering is kracht die mens in richting van filosoferen
voortstuwt
o Bron van filosofie = de stemming brengt de mens aan het
filosoferen
o ‘'Niets past beter bij een filosoof dan het gevoel van de
verwondering. Een andere oorsprong dan dit gevoel heeft de
filosofie niet'
o Alleen de mens in staat tot verwondering
 Van jongs af aan ervaring samen tot een coherent systeem
voegen
 Verwondering= nieuwe ervaring die niet of moeilijk in het
systeem past dat je gevormd hebt
 Eigen aan mensen die nog geen sterk uitgebouwd
denksysteem bezitten (vb kinderen)
 Verwondering neemt af naarmate de leeftijd en
geleerdheid toeneemt
 Niet hetzelfde als mirakel = spectaculair dat maar 1x
gebeurt, uitzonderlijk, boven-natuurlijk
 Mythen ontstaan door filosofie omdat men niet kon verklaren
hoe vb regen ontstaat.
 Verwondering is een proces dat bij de mens een ingrijpende
evolutie teweegbrengt
 Door verwondering merkt mens dat hij/zij weinig weet
 begint zoeken naar inzciht

, o Verschillende staide van verwondering
 1 = spontaan getroffen worden
 2 = zeker wonde (vb sinterklaas)
 3 = bewondering en fascinatie




Het veranderend mens- en wereldbeeld (vanaf hier cursus
bekijken)
- Wereldbeeld = collectieve, dominante voorstelling van cultuur waarin je
leeft
o Fundament van cultuur
o Alle levensdomeinen
o 3 wereldbeelden
 Pre-moderniteit
 geloof
 Moderniteit
 autonomie
 Postmoderniteit
 chaotisch
o Van theemutscultuur naar IPhone ego

Het traditionele wereldbeeld = premoderniteit (500-1500 na
chr)
Feiten
- = samenleving & heelal als hiërarchisch en organisch geheel
- Heersende beeld in westerse maatschappij tijdens de christelijke
middeleeuwen

Dieptebeschrijving
- Hoe zit de werkelijkheid in elkaar?
o Als levend organisme: hiërarchisch en organisch geheel
- Wie is de mens?
o Mens is afhankelijk
o Niet autonoom maar heteronoom
- Is er een God en wie is die God?
o God(en) = vanzelfsprekend
- De kleinere domeinen (tijd, moraal)
o Tijd = cyclisch (leven op basis van seizoenen)
o Moraal = voorgegeven door de Schepper
o Leven = platteland en dorpscultuur
- Achtergronden
o Germaanse relegiositeit
 Polytheïstisch = meerdere goden
 Hiërarchie binnen goden (beneden mens vanboven Zeus)
 Niet relationeel
 Offers brengen, geen goed-kwaad