methoden en onderzoek 1 samenvatting

Methoden en onderzoek
Hoofdstuk 1: Het basisconcept

Inleiding

- deductief redeneren = conclusie logisch onontkoombaar volgt uit
vooronderstellingen dat iets waar is. = Top-down
“If gods caused disease and sacrifices would appease the gods then sacrifices would cure
disease”  klopt niet (ongeldige syllogisme)
Vb: alle mensen zijn sterfelijk  ik ben mens  ik ben sterfelijk
 syllogisme = logica of redenering afkomstig uit filosofie bestaande uit 3 proporties: majorpremisse
(1), minorpremisse (2) en conclusie (3)
Vb: alle dolfijnen kunnen zwemmen (1) Dolly is een dolfijn (2) dus dolly kan
zwemmen (3)
- ongeldige syllogisme: vb alle mensen met orale kankers hebben last van parodontitis (1), ik
heb parodontitis (2) dus ik heb ook kanker (3).

- Hippocrates = grondlegger van Westerse geneeskunde
- 4 sappen moeten in evenwicht zijn
1) bloed (vurig en energiek)
2) zwarte gal (ernstig, depressief en introvert)
3) gele gal (driftig, eerzuchtig en koleriek)
4) slijm (kalm rationeel en flegmatisch)
- eed van Hippocrates (bestaat nog)

- inductief redeneren = algemene regel bekomen, bepaalde theorie op grond van empirisch
onderzoek, op basis van specifieke waarnemingen. = Bottom-up
- komen nieuwe observaties overeen en al dan niet hypothese verwerpen
- rekening houden met toevalsfout (nooit 100% zeker)
- hypothese opbouwen (H0 of nulhypothese op basis van wat je hebt gezien)
Vb: 1ste eend is wit, 2de eend is wit… zij alle eenden wit of toeval?
 dit wordt het meest en best gebruikt bij onderzoek

Karakteristieken van wetenschappelijk onderzoek

1) Systematische manier
- stap voor stap
- vertrekken vanuit probleemstelling  definiëren  onderzoeksplan opstellen 
info verzamelen  probleem beschrijven en verklaren en voorspellen
2) Controleerbare en reproduceerbare manier
- limiteer storende factoren en maak onderzoek eenvoudig
- belang van duidelijke protocols
- andere onderzoekers moeten onderzoek op dezelfde manier kunnen herhalen

, 3) Generaliseerbaarheid
- = mate waarin resultaten van onderzoek voor hele populatie van toepassing is
- wetenschappelijk onderzoek is nooit 100% overdraagbaar nr de volledige
onderzochte populatie
- steekproef vs doelpopulaite
- belang van goed gekozen steekproef

Doel van wetenschappelijk onderzoek

- Hoofddoel = toename van kennis
- Verschillende types onderzoek met doel
1. Werkelijkheid beschrijven via observaties = DESCRIPTIEF onderzoek
2. Onderlinge verbanden ontdekken = EXPLORATIEF onderzoek
Geen spraken van causaliteit of oorzakelijkheid
3. Verklaren en zoeken naar oorzakelijke verbanden = INFERENTIEEL onderzoek
4. Toetsen van hypothese, vergelijken van benaderingen… = TOETSEND onderzoek
(groter dan, meer dan …)  vergelijken tussen mensen, medicijnen, interventies …
5. Samenbrengen van resultaten van onderzoek om precieze uitspraak te doen = META-analyse

Beperkingen in wetenschappelijk onderzoek
 Tijd en financiële middelen
o Meer geld = groter de mogelijkheden
 Steekproefgrootte = aantal mensen dat meedoet aan onderzoek
 Ethische en morele aspecten bij interventie en controle groep
 Complexiteit van mens en menselijke gedragingen


Hoofdstuk 2= Het onderzoeksopzet

De grote lijnen

 Inductieve redenering: vanuit observaties/waarnemingen worden hypotheses opgebouwd
die getoetst worden aan nieuwe observaties om te beslissen of hypothese klopt.
 Onzekerheid wordt gemeten door een zekerheidsdrempel die op voorhand is gekozen
 Ontwerpen  gegevens verzamelen  analyseren  evalueren en adviseren
 Praktijkgericht vs fundamenteel
 Kwalitatief (interview) vs kwantitatief (cijfers)




Stappen binnen de onderzoekscyclus

 Voor elk onderzoek (fundamenteel, praktijkgericht,
kwalitatief en kwantitatief)
 Bepaalde stappen volgen

, o Probleemstelling en specifieke onderzoeksvraag
 Globale onderzoeksvraag naar concrete vraag
o Literatuuronderzoek
 Wat is er reeds gekend?
o Ontwerpen van onderzoeksdesign
 Op basis van onderzoeksvraag, tijd en middelen bepalen welk type
onderzoek
o Populatie bepaling en steekproeftrekking
 Omschrijving van betrokken onderzoekspopulatie
o Gegevensverzameling
 Onderzoek wordt uitgevoerd
 Gegevens zullen uitkomst bepalen
o Gegevensverwerking
 Gegevens worden geordend
o Interpretatie van resultaten
 Resultaten worden kritisch bekeken en vergeleken met andere studies
 Een 2de literatuurstudie kan vereist zijn
o Trekken van conclusies
o Publicatie

Onderzoeksvraag en onderzoeksdoel

 Aanleiding tot onderzoek
o Ontstaan uit klinisch probleem (vb hoe komt het dat oudere patiënten meer
wortelcariës hebben)
o Ontstaan door discussie (vb welke concentratie CHX gebruiken)
o Ontstaan voor presentatie van nieuw middel (vb is Diagnodent goed middel)
o Ontstaan door vakliteratuur te lezen met onduidelijke resultaten
 Van idee naar probleemstelling tot onderzoeksvraag
o Onderzoeksvraag bevat
 P = probleem, populatie, patiëntengroep
 I = interventie, verklarende factor, duidelijke hypothetische oorzaak
 C = comparison, vergelijkende verklarende factor (niet altijd nodig)
 O = outcome, duidelijk meetbaar verwacht gevolg
 Kan eventueel ook tijdsfactor en dosis-respons factor bijkomen
 Kan ook met SMART (specifiek, meetbaar, aanvaardbaar, realistisch en
tijdsgericht)
 Hypothese (alternatieve en nulhypothese)
o Hypothese = veronderstelling van mogelijke toestand/voorspelling over samenhang
van variabelen
o H0 = nulhypothese = er is geen effect of samenhang
o H1 = Ha = alternatieve hypothese = het gezochte effect bestaat (deze bewijst men)
 We gaan uit van H0 zolang het tegendeel niet bewezen is
 Significantieniveau
o Uitkomst is significant wanneer toeval kleiner is dan 5%
o Hypothesetoetsing = trachten te bewijzen dat resultaat niet op toeval berust