Ontwikkelingsbiologie deeltentamen 1 complete samenvatting

Complete samenvatting deeltentamen 1 ontwikkelingsbiologie 2020

HC 1.1 en 1.2 Wim Dictus Ontwikkelingsbiologie

Ontwikkelingsstrategieën
 Harde schaal  voorkomt uitdroging
 Grote dooier  voeding embryo
 Placenta  levert voedsel via moeder

Post embryonale ontwikkeling
 Metamorfose
 Groei
 Veroudering

Modelsystemen voor onderzoek
 Vertebraten  alle diersoorten die botten hebben (gewervelden), kip, muis en kikker
 Invertebraten  zonder botten, rondwormen (C. elegans), insecten
 Planten
 Embryonale stam cellen  delen zich in een nieuwe stam cel of tot een type x/y cel
o Zijn pluripotent  kunnen elke cel in ons lichaam vormen
o Eicel is Totipotent  kan mens vormen, Toti slaat op totaal


Geschiedenis van ontwikkelingsbiologie
 Aristoteles  1. Preformatism: preformed embryo
2. epigenesis: modelling of an embryo
 19e eeuw bewustzijn dat alles uit cellen bestaat
 Weismann 19e eeuw theorie verschil tussen:
o Somatische cellen (lichaamscellen)
o Kiem (germ) cellen (eicellen of spermacellen)
o Mutatie in kiemcellen wel doorgegeven aan het nageslacht


Rol van kern
 Chromosomen
o Histonen en DNA
 Kiem cellen 1n
o Fusie van pronucleï 2n
o Zygote kern 2n
Type ontwikkelingen
 Mozaïek (mosaic) ontwikkeling
o Kern determinanten verdeeld (segregatie) over dochtercellen, onstaan van “fate”van
de cel, dus determinanten in de cel bepalen wat voor cel het wordt.
 Regulatieve ontwikkeling
o Inductieve processen  “fate” hangt af van invloed van buitenaf (verschil in 1 ei-ige
tweelingen veroorzaakt door oorzaken van buitenaf)
o “fate” ligt niet vast

, o Er is regulatie van verlies of misplaatsing
Verschillende typen klievingen




 Micromeren liggen bovenop (klein)
 Onder liggende grote cellen heten macromeren


Type klievingen aan de hand van hoeveelheid dooier




Type klievingen
 unequal cleavage
o Geeft twee cellen die niet gelijk zijn in grootte
 Asymmetric cleavage
o Geeft twee cellen met verschillende ontwikkelingsmogelijkheden


Rotational cleavage
 Ook holoblastisch (compleet)
 Ook bij mens

,Patterning and morphogenesis (patroonvorming en het ontstaan van vorm)
 Lichaamsassen
 Patroonvorming van kiemlagen
 Apoptosis = geprogrammeerde celdood
o Tussen de vingers van mensen, eerste vliezen
 Migratie van neurale lijst cellen (neural crest cells)
o Model en vorm van het gezicht


Transcriptie factoren
 Zorgen ervoor dan ongedifferentieerde cellen gedifferentieerde cellen ontstaan door genen
aan en uit te zetten
 Als een eiwit dat door het lichaam gemaakt is terug kan komen in de kern en de activiteit van
genen kan beïnvloeden noem je dat een transcriptie factor
Feedback loops




Expressie van genen
 Temporele genexpressie
o Veranderingen in tijd
 Spatiele genexpressie
o Veranderingen van positie
 Spatiele-temporele genexpressie
o Verandering in tijd en positie gedurende ontwikkeling

, Progressieve determinatie van cell fate
 Stap voor stap
 Specificatie
o Wat een cel zou worden als je hem uit het embryo haalt en in een neutrale omgeving
brengt
 Determinatie
o Autonome differentiatie, zelfs op de verkeerde plek in het embryo
o Heeft al besluit genomen, onomkeerbare keuze
 Differentiatie
o Het is zichtbaar wat een cel is geworden
o Je ziet bijvoorbeeld uitlopers of filamenten
Covert
 Bedekt, niet zichtbaar van buitenaf
o Specificatie en determinatie
Overt
 Wel zichtbaar van buitenaf
o Differentiatie




Model patterning
 1. Gradient van een morphogen
o Direct contact
o Diffusie
o Gap junction
 Concentratie bepaalt wat het wordt 
 2. Asymmetrische distributie van cytoplasma determinanten (anders
dan kerndeterminanten)
 3. Overlappende genexpressie patronen 
 4. Combinatie van de hiervoor genoemde mechanismen voor cel
determinatie




HC 3 3.1 en 3.2 Wim Dictus ontwikkelingsbiologie