Polyfarmacie
Natuurlijke weg van neuronen:
Actiepotentiaal arriveert
- Een elektrisch signaal (actiepotentiaal) komt aan bij het uiteinde van een zenuwcel (het
presynaptisch uiteinde).
Vrijkomen van neurotransmitters
- Dit zorgt ervoor dat blaasjes (vesikels) met neurotransmitters (zoals serotonine, dopamine,
acetylcholine…) versmelten met het membraan en de inhoud vrijlaten in de synapsspleet
(de kleine ruimte tussen twee zenuwcellen).
Binding aan receptoren
- De neurotransmitters diffunderen door de spleet en binden zich aan specifieke receptoren
op het postsynaptisch membraan van de volgende zenuwcel.
Effect in de volgende cel
- Deze binding verandert de elektrische lading in de volgende cel, waardoor eventueel een
nieuw actiepotentiaal ontstaat.
Opruimen
- De neurotransmitters worden afgebroken, terug opgenomen in de eerste cel
(heropname/reuptake), of afgevoerd, zodat het signaal stopt.
Onder SSRI:
Een SSRI (selectieve serotonineheropnameremmer) zorgt ervoor dat serotonine langer actief blijft
in de synapsspleet, zodat de signaaloverdracht tussen zenuwcellen versterkt wordt.
Kort uitgelegd:
Normaal:
- Serotonine komt vrij → bindt aan receptoren → wordt daarna terug opgenomen in de eerste
zenuwcel (heropname).
Pagina 1 van 84
,Met SSRI:
- SSRI blokkeert die heropname.
- → Serotonine blijft langer beschikbaar in de synapsspleet.
- → Meer serotonine kan binden aan receptoren van de volgende cel.
- → Stabielere en verbeterde stemming.
Waarvoor?
SSRI’s worden vooral gebruikt bij:
- Depressie
- Angststoornissen
- Dwangstoornissen (OCD)
- PTSS, enz.
Voorbeelden zijn: fluoxetine (Prozac), sertraline (Zoloft), citalopram (Cipramil).
MAO remmers:
MAO-remmers (monoamine-oxidase-remmers) zijn medicijnen die het enzym MAO (monoamine-
oxidase) blokkeren. Daardoor wordt de afbraak van bepaalde neurotransmitters in de hersenen
vertraagd of gestopt.
Wat doen MAO-remmers?
Ze verhogen de hoeveelheid neurotransmitters zoals:
- Serotonine
- Dopamine
- Noradrenaline
Deze stoffen spelen een grote rol bij stemming, motivatie en emoties.
Waarom worden MAO-remmers gebruikt?
- Bij depressie: om het tekort aan neurotransmitters te corrigeren.
- Bij Parkinson: vooral MAO-B-remmers, om dopamine langer beschikbaar te houden in de
hersenen.
- Bij angststoornissen (soms): als andere medicatie niet werkt.
Pagina 2 van 84
,Belangrijk
MAO-remmers kunnen interageren met bepaalde voeding (zoals oude kaas, wijn) of medicijnen →
dat kan gevaarlijke bloeddrukstijgingen veroorzaken. Daarom worden ze minder vaak als eerste keus
gebruikt.
Tricyclische antidepressiva (TCA’s) zijn een oudere groep antidepressiva die worden gebruikt bij
depressie, angststoornissen en soms bij chronische pijn of slaapproblemen.
Wat doen ze?
TCA’s verhogen de hoeveelheid serotonine en noradrenaline in de hersenen door:
- Heropname (reuptake) van deze neurotransmitters te blokkeren
→ Hierdoor blijven ze langer actief in de synapsspleet, dus het signaal wordt versterkt.
Effect:
- Verbeteren van stemming
- Verminderen van angst
- Pijnstillend effect bij zenuwpijn
- Soms bevorderend voor slaap
Bijwerkingen (meer dan bij moderne antidepressiva zoals SSRI’s):
- Droge mond
- Sufheid of slaperigheid
- Gewichtstoename
- Duizeligheid
- Obstipatie
- Hartritmestoornissen (bij hoge dosis of bij ouderen)
Pagina 3 van 84
, GABA-receptoren zijn eiwitten in je zenuwcellen die reageren op de neurotransmitter GABA (gamma-
aminoboterzuur). GABA is de belangrijkste remmende neurotransmitter in je zenuwstelsel, wat
betekent dat het de activiteit van zenuwcellen afremt en zo het zenuwstelsel helpt kalmeren.
Hoe werken GABA-receptoren?
- Wanneer GABA zich bindt aan deze receptoren, openen ze kanalen die chloride-ionen (Cl⁻)
de cel in laten stromen.
- Dit maakt de zenuwcel minder prikkelbaar (gepolariseert hem negatiever), waardoor het
moeilijker wordt om een signaal door te geven.
- Het resultaat is een kalmerend, ontspannend effect op het zenuwstelsel.
Er zijn verschillende typen GABA-receptoren, zoals GABA_A en GABA_B, die elk net iets anders
werken en ook doelwitten zijn van verschillende medicijnen, zoals benzodiazepines
(kalmeringsmiddelen) en sommige epilepsiemedicijnen.
Intrinsic factor en vitamine B12:
- Intrinsic factor is een eiwit dat in de maag wordt aangemaakt.
- Het bindt aan vitamine B12 in de dunne darm, zodat die goed opgenomen kan worden in het
ileum (laatste deel van de dunne darm).
- Zonder intrinsic factor kan B12 niet goed opgenomen worden → dit kan leiden tot een
vitamine B12-deficiëntie.
Gevolg:
- B12-tekort → kan leiden tot anemie, neurologische klachten, vermoeidheid.
Pagina 4 van 84
Natuurlijke weg van neuronen:
Actiepotentiaal arriveert
- Een elektrisch signaal (actiepotentiaal) komt aan bij het uiteinde van een zenuwcel (het
presynaptisch uiteinde).
Vrijkomen van neurotransmitters
- Dit zorgt ervoor dat blaasjes (vesikels) met neurotransmitters (zoals serotonine, dopamine,
acetylcholine…) versmelten met het membraan en de inhoud vrijlaten in de synapsspleet
(de kleine ruimte tussen twee zenuwcellen).
Binding aan receptoren
- De neurotransmitters diffunderen door de spleet en binden zich aan specifieke receptoren
op het postsynaptisch membraan van de volgende zenuwcel.
Effect in de volgende cel
- Deze binding verandert de elektrische lading in de volgende cel, waardoor eventueel een
nieuw actiepotentiaal ontstaat.
Opruimen
- De neurotransmitters worden afgebroken, terug opgenomen in de eerste cel
(heropname/reuptake), of afgevoerd, zodat het signaal stopt.
Onder SSRI:
Een SSRI (selectieve serotonineheropnameremmer) zorgt ervoor dat serotonine langer actief blijft
in de synapsspleet, zodat de signaaloverdracht tussen zenuwcellen versterkt wordt.
Kort uitgelegd:
Normaal:
- Serotonine komt vrij → bindt aan receptoren → wordt daarna terug opgenomen in de eerste
zenuwcel (heropname).
Pagina 1 van 84
,Met SSRI:
- SSRI blokkeert die heropname.
- → Serotonine blijft langer beschikbaar in de synapsspleet.
- → Meer serotonine kan binden aan receptoren van de volgende cel.
- → Stabielere en verbeterde stemming.
Waarvoor?
SSRI’s worden vooral gebruikt bij:
- Depressie
- Angststoornissen
- Dwangstoornissen (OCD)
- PTSS, enz.
Voorbeelden zijn: fluoxetine (Prozac), sertraline (Zoloft), citalopram (Cipramil).
MAO remmers:
MAO-remmers (monoamine-oxidase-remmers) zijn medicijnen die het enzym MAO (monoamine-
oxidase) blokkeren. Daardoor wordt de afbraak van bepaalde neurotransmitters in de hersenen
vertraagd of gestopt.
Wat doen MAO-remmers?
Ze verhogen de hoeveelheid neurotransmitters zoals:
- Serotonine
- Dopamine
- Noradrenaline
Deze stoffen spelen een grote rol bij stemming, motivatie en emoties.
Waarom worden MAO-remmers gebruikt?
- Bij depressie: om het tekort aan neurotransmitters te corrigeren.
- Bij Parkinson: vooral MAO-B-remmers, om dopamine langer beschikbaar te houden in de
hersenen.
- Bij angststoornissen (soms): als andere medicatie niet werkt.
Pagina 2 van 84
,Belangrijk
MAO-remmers kunnen interageren met bepaalde voeding (zoals oude kaas, wijn) of medicijnen →
dat kan gevaarlijke bloeddrukstijgingen veroorzaken. Daarom worden ze minder vaak als eerste keus
gebruikt.
Tricyclische antidepressiva (TCA’s) zijn een oudere groep antidepressiva die worden gebruikt bij
depressie, angststoornissen en soms bij chronische pijn of slaapproblemen.
Wat doen ze?
TCA’s verhogen de hoeveelheid serotonine en noradrenaline in de hersenen door:
- Heropname (reuptake) van deze neurotransmitters te blokkeren
→ Hierdoor blijven ze langer actief in de synapsspleet, dus het signaal wordt versterkt.
Effect:
- Verbeteren van stemming
- Verminderen van angst
- Pijnstillend effect bij zenuwpijn
- Soms bevorderend voor slaap
Bijwerkingen (meer dan bij moderne antidepressiva zoals SSRI’s):
- Droge mond
- Sufheid of slaperigheid
- Gewichtstoename
- Duizeligheid
- Obstipatie
- Hartritmestoornissen (bij hoge dosis of bij ouderen)
Pagina 3 van 84
, GABA-receptoren zijn eiwitten in je zenuwcellen die reageren op de neurotransmitter GABA (gamma-
aminoboterzuur). GABA is de belangrijkste remmende neurotransmitter in je zenuwstelsel, wat
betekent dat het de activiteit van zenuwcellen afremt en zo het zenuwstelsel helpt kalmeren.
Hoe werken GABA-receptoren?
- Wanneer GABA zich bindt aan deze receptoren, openen ze kanalen die chloride-ionen (Cl⁻)
de cel in laten stromen.
- Dit maakt de zenuwcel minder prikkelbaar (gepolariseert hem negatiever), waardoor het
moeilijker wordt om een signaal door te geven.
- Het resultaat is een kalmerend, ontspannend effect op het zenuwstelsel.
Er zijn verschillende typen GABA-receptoren, zoals GABA_A en GABA_B, die elk net iets anders
werken en ook doelwitten zijn van verschillende medicijnen, zoals benzodiazepines
(kalmeringsmiddelen) en sommige epilepsiemedicijnen.
Intrinsic factor en vitamine B12:
- Intrinsic factor is een eiwit dat in de maag wordt aangemaakt.
- Het bindt aan vitamine B12 in de dunne darm, zodat die goed opgenomen kan worden in het
ileum (laatste deel van de dunne darm).
- Zonder intrinsic factor kan B12 niet goed opgenomen worden → dit kan leiden tot een
vitamine B12-deficiëntie.
Gevolg:
- B12-tekort → kan leiden tot anemie, neurologische klachten, vermoeidheid.
Pagina 4 van 84
