Samenvatting psychiatrie
Week 1: Inleiding in transculturele psychiatrie
Verhouding psychiaters – juristen
Zowel psychiaters als strafrechtjuristen houden zich bezig met afwijkend gedrag, waarbij
mensen met stoornissen bovengemiddeld vaak in aanraking komen met het strafrecht.
Enerzijds geven psychiaters juristen advies over de mate van toerekeningsvatbaarheid,
anderzijds moeten juristen naar het vak van de psychiater kijken omdat zij gedwongen
behandeling uitvoeren die raken aan mensenrechten.
Forensische psychiatrie
Forensische psychiatrie is een specialisatie binnen de psychiatrie die zich richt op de relatie
tussen psychische stoornissen en strafbaar gedrag. Het vakgebied bevindt zich op het
snijvlak van recht en psychiatrie. Forensisch psychiaters onderzoeken bijvoorbeeld of
iemand toerekeningsvatbaar was ten tijde van een delict, beoordelen of iemand gevaarlijk is
voor zichzelf of anderen, en adviseren over behandelingen binnen het strafrechtelijk kader
(zoals bij TBS).
In enge zin zou je dus kunnen zeggen dat forensische psychiatrie ziet op het strafrecht en de
psychiatrie (tbs, gedwongen behandeling etc). In brede zin is forensische psychiatrie veel
breder, want hieronder valt alles wat een raakvlak heeft tussen psychiatrie en strafrecht (dus
bv. ook Vreemdelingenrecht).
Transculturele psychiatrie
Voorbeeldcasus:
De linker man in bovenstaand voorbeeld is “compos mentis”, dit betekent dat hij helder van
geest is en niet onder invloed. Hij steekt plots zijn gesprekspartner neer zonder aanleiding, hij
heeft geen spijt van zijn daad. De psychiater stelt vast dat de man antisociaal is en hierdoor
verminderd toerekeningsvatbaar, het advies aan de rechter is om TBS op te leggen.
De rechter man is een vluchteling die onder invloed is ten tijde van het delict, na een diepe
belediging steekt hij zijn gesprekspartner neer. De vluchteling vindt zijn daad verschrikkelijk en
snapt niet hoe hij dit heeft kunnen doen. De psychiater stelt vast dat er geen stoornis is, maar
vindt hem tijdens het delict volledigontoerekeningsvatbaar, het advies aan de rechter is dan
ookwas
Wat vrijspraak.
hier aan de hand?
De psychiater rechts die zich verdiepte in cultuursensitieve psychiatrie ontdekte dat
Deze casus
afhankelijk betreft
van dezelfde
de regio waarman, alleen heeft
je vandaan komtde
je psychiater rechts zich
anders reageert verdiept in
op geneesmiddelen: er zijn
cultuursensitieve psychiatrie.
,individuele, maar ook etnische verschillen. De man was somalisch en gebruikte onschuldige
pijnstillers (codaïne) in grote hoeveelheden, vanwege zijn etnische achtergrond werd
codaïne door zijn levert omgezet in morfine. Ten tijde van het delict was hij sterk onder
invloed van morfine, terwijl hij zich daar zelf niet van bewust was.
- In Nederland heeft 1 op de 100 mensen een snel metabolisme waardoor de stof snel
wordt omgezet in morfine. In Somalië is dit 1 op de 3 mensen.
Transculturele competenties
Transculturele psychiatrie richt zich op het begrijpen hoe de culturele context van invloed zijn
op de geestelijke gezondheid.
Hoe doe je dit? Door een brug te slaan tussen je psychiatrische kennis en de
culturele achtergrond van de onderzochte aan de hand van transculturele
competenties.
Transculturele competenties helpen om culturele invloeden op psychisch
functioneren beter te begrijpen, diagnosticeren en behandelen.
Een gebrek aan begrip van de culturele factoren kan leiden tot ongelijke behandeling,
verkeerde diagnoses en oververtegenwoordiging van jongeren met een migratieachtergrond
in straf- en zorgsystemen.
Etnisch profileren
Omdat mensen met een migratieachtergrond vaker worden gefouilleerd tref je vaker
cocaïne aan bij migranten, dan bij Nederlanders. Migranten komen sneller in de
gevangenis terecht en wanneer zij worden opgenomen duurt de behandeling
gemiddeld 2 jaar langer dan bij Nederlanders, terwijl cultuur op zich geen crimineel
gedrag kan verklaren. Er zijn wel andere variabelen die crimineel gedrag kunnen
verklaren:
o Leeftijd
o Opleidingsniveau
o Inkomen/Armoede
Leidt tot sociale uitsluiting, maar ook financiële druk kan een
aanleiding zijn voor crimineel gedrag
o Pre- en postmigratie stressoren
Zoals oorlogservaringen, trauma, verlies van familie, cultuurschock
kunnen leiden tot psychische problematiek
o Urbanisatie
Grote steden hebben vaak meer sociaal-economische ongelijkheid,
wat kan leiden tot meer gelegenheid en druk tot crimineel gedrag
Sociaaleconomische omstandigheden
o Jongeren uit migrantengroepen groeien vaker op in achterstandswijken, waar
zij geconfronteerd worden met nadelige omstandigheden
Culturele factoren
Uit een onderzoek is gebleken dat jongeren met een niet-Westerse achtergrond
minder geneigd zijn om schuld te bekennen, dit betekent dat zij niet in aanmerking
komen voor HALT-afdoening, want voor HALT is het bekennen van schuld een
voorwaarde.
Verschillen in straftoemeting
o Rechters leggen zwaardere straffen op bij migranten dan bij Nederlanders die
hetzelfde delict plegen, wel komen zij minder vaak in een behandelsetting
terecht.
, o Mogelijk kan een deel van de oververtegenwoordiging van sommige etnische
minderheidsgroepen worden verklaard uit het gegeven dat zij als kind minder
professionele hulp krijgen bij psychiatrische problemen.
o De kans dat kinderen met een migratieachtergrond met psychiatrische
problemen de juiste behandeling krijgen was ongeveer half zo groot als
autochtone leeftijdsgenoten
Transculturele competenties: culturele context
Het is belangrijk dat de psychiater in zijn rapport ingaat op de culturele context, want wie de
onderzochte is haalt de rechter grotendeels uit die rapportage. Docent is van mening dat je
alleen een goede diagnose kunt stellen als je de culturele context van de patiënt meeneemt,
anders maak je fouten.
De culturele context kun je op twee manieren in kaart brengen:
Centrifugale methode: dit verwijst naar een beweging van binnen naar buiten. De
psychiater vertrekt vanuit de informant (de patiënt) en breidt het perspectief stap voor
stap uit naar de bredere context: familie, gemeenschap, cultuur, maatschappij. Je
gebruikt de patiënt zelf dus als belangrijkste informant om de cultuur rondom hem op
te bouwen.
Centripetale methode (= klassieke methode): dit verwijst naar het construeren van
een cultuur met externe bronnen naar de patiënt toe, dus van buiten naar binnen.
Bijvoorbeeld door boeken te lezen over een bepaalde cultuur.
De culturele context stel je vast aan de hand van de volgende transculturele competenties:
1. De culturele formulering
De culturele formulering bestaat uit 5 onderdelen:
1. De culturele identiteit
- Culturele referentiegroep
- Taal
- Culturele factoren in de ontwikkeling
- Migratie/vlucht
- Mate van betrokkenheid bij de cultuur van het land van herkomst
- Mate van betrokkenheid bij de Nederlandse cultuur
Voor deze twee laatste factoren gebruik je het acculturatiemodel van Berry: dit is een
psychologisch model dat beschrijft hoe mensen met een migratieachtergrond omgaan met
het contact tussen hun culturele achtergrond en de nieuwe cultuur. Het model kent 4
strategieën:
Integratie: sterke band met beide culturen
Assimilatie: laag betrokken bij herkomstcultuur, hoog betrokken bij nieuwe cultuur
Separatie: hoog betrokken bij herkomstcultuur, laag betrokken bij nieuwe cultuur
Marginalisatie: laag betrokken bij herkomstcultuur, laag betrokken bij nieuwe cultuur
Week 1: Inleiding in transculturele psychiatrie
Verhouding psychiaters – juristen
Zowel psychiaters als strafrechtjuristen houden zich bezig met afwijkend gedrag, waarbij
mensen met stoornissen bovengemiddeld vaak in aanraking komen met het strafrecht.
Enerzijds geven psychiaters juristen advies over de mate van toerekeningsvatbaarheid,
anderzijds moeten juristen naar het vak van de psychiater kijken omdat zij gedwongen
behandeling uitvoeren die raken aan mensenrechten.
Forensische psychiatrie
Forensische psychiatrie is een specialisatie binnen de psychiatrie die zich richt op de relatie
tussen psychische stoornissen en strafbaar gedrag. Het vakgebied bevindt zich op het
snijvlak van recht en psychiatrie. Forensisch psychiaters onderzoeken bijvoorbeeld of
iemand toerekeningsvatbaar was ten tijde van een delict, beoordelen of iemand gevaarlijk is
voor zichzelf of anderen, en adviseren over behandelingen binnen het strafrechtelijk kader
(zoals bij TBS).
In enge zin zou je dus kunnen zeggen dat forensische psychiatrie ziet op het strafrecht en de
psychiatrie (tbs, gedwongen behandeling etc). In brede zin is forensische psychiatrie veel
breder, want hieronder valt alles wat een raakvlak heeft tussen psychiatrie en strafrecht (dus
bv. ook Vreemdelingenrecht).
Transculturele psychiatrie
Voorbeeldcasus:
De linker man in bovenstaand voorbeeld is “compos mentis”, dit betekent dat hij helder van
geest is en niet onder invloed. Hij steekt plots zijn gesprekspartner neer zonder aanleiding, hij
heeft geen spijt van zijn daad. De psychiater stelt vast dat de man antisociaal is en hierdoor
verminderd toerekeningsvatbaar, het advies aan de rechter is om TBS op te leggen.
De rechter man is een vluchteling die onder invloed is ten tijde van het delict, na een diepe
belediging steekt hij zijn gesprekspartner neer. De vluchteling vindt zijn daad verschrikkelijk en
snapt niet hoe hij dit heeft kunnen doen. De psychiater stelt vast dat er geen stoornis is, maar
vindt hem tijdens het delict volledigontoerekeningsvatbaar, het advies aan de rechter is dan
ookwas
Wat vrijspraak.
hier aan de hand?
De psychiater rechts die zich verdiepte in cultuursensitieve psychiatrie ontdekte dat
Deze casus
afhankelijk betreft
van dezelfde
de regio waarman, alleen heeft
je vandaan komtde
je psychiater rechts zich
anders reageert verdiept in
op geneesmiddelen: er zijn
cultuursensitieve psychiatrie.
,individuele, maar ook etnische verschillen. De man was somalisch en gebruikte onschuldige
pijnstillers (codaïne) in grote hoeveelheden, vanwege zijn etnische achtergrond werd
codaïne door zijn levert omgezet in morfine. Ten tijde van het delict was hij sterk onder
invloed van morfine, terwijl hij zich daar zelf niet van bewust was.
- In Nederland heeft 1 op de 100 mensen een snel metabolisme waardoor de stof snel
wordt omgezet in morfine. In Somalië is dit 1 op de 3 mensen.
Transculturele competenties
Transculturele psychiatrie richt zich op het begrijpen hoe de culturele context van invloed zijn
op de geestelijke gezondheid.
Hoe doe je dit? Door een brug te slaan tussen je psychiatrische kennis en de
culturele achtergrond van de onderzochte aan de hand van transculturele
competenties.
Transculturele competenties helpen om culturele invloeden op psychisch
functioneren beter te begrijpen, diagnosticeren en behandelen.
Een gebrek aan begrip van de culturele factoren kan leiden tot ongelijke behandeling,
verkeerde diagnoses en oververtegenwoordiging van jongeren met een migratieachtergrond
in straf- en zorgsystemen.
Etnisch profileren
Omdat mensen met een migratieachtergrond vaker worden gefouilleerd tref je vaker
cocaïne aan bij migranten, dan bij Nederlanders. Migranten komen sneller in de
gevangenis terecht en wanneer zij worden opgenomen duurt de behandeling
gemiddeld 2 jaar langer dan bij Nederlanders, terwijl cultuur op zich geen crimineel
gedrag kan verklaren. Er zijn wel andere variabelen die crimineel gedrag kunnen
verklaren:
o Leeftijd
o Opleidingsniveau
o Inkomen/Armoede
Leidt tot sociale uitsluiting, maar ook financiële druk kan een
aanleiding zijn voor crimineel gedrag
o Pre- en postmigratie stressoren
Zoals oorlogservaringen, trauma, verlies van familie, cultuurschock
kunnen leiden tot psychische problematiek
o Urbanisatie
Grote steden hebben vaak meer sociaal-economische ongelijkheid,
wat kan leiden tot meer gelegenheid en druk tot crimineel gedrag
Sociaaleconomische omstandigheden
o Jongeren uit migrantengroepen groeien vaker op in achterstandswijken, waar
zij geconfronteerd worden met nadelige omstandigheden
Culturele factoren
Uit een onderzoek is gebleken dat jongeren met een niet-Westerse achtergrond
minder geneigd zijn om schuld te bekennen, dit betekent dat zij niet in aanmerking
komen voor HALT-afdoening, want voor HALT is het bekennen van schuld een
voorwaarde.
Verschillen in straftoemeting
o Rechters leggen zwaardere straffen op bij migranten dan bij Nederlanders die
hetzelfde delict plegen, wel komen zij minder vaak in een behandelsetting
terecht.
, o Mogelijk kan een deel van de oververtegenwoordiging van sommige etnische
minderheidsgroepen worden verklaard uit het gegeven dat zij als kind minder
professionele hulp krijgen bij psychiatrische problemen.
o De kans dat kinderen met een migratieachtergrond met psychiatrische
problemen de juiste behandeling krijgen was ongeveer half zo groot als
autochtone leeftijdsgenoten
Transculturele competenties: culturele context
Het is belangrijk dat de psychiater in zijn rapport ingaat op de culturele context, want wie de
onderzochte is haalt de rechter grotendeels uit die rapportage. Docent is van mening dat je
alleen een goede diagnose kunt stellen als je de culturele context van de patiënt meeneemt,
anders maak je fouten.
De culturele context kun je op twee manieren in kaart brengen:
Centrifugale methode: dit verwijst naar een beweging van binnen naar buiten. De
psychiater vertrekt vanuit de informant (de patiënt) en breidt het perspectief stap voor
stap uit naar de bredere context: familie, gemeenschap, cultuur, maatschappij. Je
gebruikt de patiënt zelf dus als belangrijkste informant om de cultuur rondom hem op
te bouwen.
Centripetale methode (= klassieke methode): dit verwijst naar het construeren van
een cultuur met externe bronnen naar de patiënt toe, dus van buiten naar binnen.
Bijvoorbeeld door boeken te lezen over een bepaalde cultuur.
De culturele context stel je vast aan de hand van de volgende transculturele competenties:
1. De culturele formulering
De culturele formulering bestaat uit 5 onderdelen:
1. De culturele identiteit
- Culturele referentiegroep
- Taal
- Culturele factoren in de ontwikkeling
- Migratie/vlucht
- Mate van betrokkenheid bij de cultuur van het land van herkomst
- Mate van betrokkenheid bij de Nederlandse cultuur
Voor deze twee laatste factoren gebruik je het acculturatiemodel van Berry: dit is een
psychologisch model dat beschrijft hoe mensen met een migratieachtergrond omgaan met
het contact tussen hun culturele achtergrond en de nieuwe cultuur. Het model kent 4
strategieën:
Integratie: sterke band met beide culturen
Assimilatie: laag betrokken bij herkomstcultuur, hoog betrokken bij nieuwe cultuur
Separatie: hoog betrokken bij herkomstcultuur, laag betrokken bij nieuwe cultuur
Marginalisatie: laag betrokken bij herkomstcultuur, laag betrokken bij nieuwe cultuur
