Samenvatting Begrippenlijst Ontwikkelingsleer 2024

Ontwikkelingsleer Begrippenlijst 2024
Inhoudsopgave
Ontwikkelingsleer Begrippenlijst 2024............................................................1

Hoorcollege 1: Inleiding en methoden.............................................................2

Hoorcollege 2: Discussies en theorieën...........................................................4

Hoorcollege 3: Groei en gezondheid................................................................9

Hoorcollege 4: cognitieve ontwikkeling 1.......................................................12

Hoorcollege 5: cognitieve ontwikkeling 2.......................................................14

Hoorcollege 6: taal, educatie en werk............................................................16

Hoorcollege 7: emotionele ontwikkeling........................................................19

Hoorcollege 8: sociale cognitie en morele ontwikkeling..................................20

Hoorcollege 9: sociale ontwikkeling 1............................................................24

Hoorcollege 10: sociale ontwikkeling 2..........................................................27

Hoorcollege 11: ontwikkeling het zelf en persoonlijkheid...............................28




1

,Hoorcollege 1: Inleiding en methoden
 Ontwikkelingspsychologie: de verandering binnen personen gedurende de levensloop, en de
verschillen en overeenkomsten tussen personen met betrekking tot de aard van
veranderingen
 Gerontologie: het bestuderen van het ouder worden.
 Lichamelijke ontwikkeling: de groei van het lichaam en zijn organen, de hersenen
veranderen in de motoriek enz.
 Cognitieve ontwikkeling: veranderingen en continuïteit in perceptie, taal, leren, geheugen,
probleemoplossing en andere mentale processen
 Psychosociale ontwikkeling: veranderingen in persoonlijke en interpersoonlijke aspecten van
de ontwikkeling, zoals motieven, emoties, persoonlijkheidskenmerken, interpersoonlijke
vaardigheden en relaties, en rollen in het gezin en in de samenleving.
 Intra-persoonlijke veranderingen: veranderingen binnen een persoon
 Inter-persoonlijke veranderingen: veranderingen tussen personen
 Normatieve overgangen: overgangen die bijna iedereen meemaakt (bijv. overgang naar
middelbare school)
 Niet-normatieve overgangen: worden iet door iedereen ervaren en kunnen daarom een
andere impact hebben dan normatieve overgangen (bijv. echtscheiding)

 Prenatale periode: van conceptie tot geboorte
 Zuigelingenperiode: 0-2 jaar, de babytijd
 Preschool periode: 2-5 jaar, peuter- kleutertijd
 Middelschool: 6-10 jaar, lagere school leeftijd
 Adolescentie: 10-18 jaar, pubertijd
 Jongvolwassenheid: 18-25 jaar, overgang adolescentie en volwassenheid
 Vroege volwassenheid: 25-40 jaar, volwassen rollen vastgesteld
 Middel volwassenheid: 40-65 jaar, middelbare leeftijd
 Late volwassenheid: 65 jaar en ouder

 instapritueel: een ritueel waarmee iemand toegang krijgt tot de status van een andere
leeftijdsklasse.
 Leeftijdsnormen: een manier waarop de samenleving aangeeft hoe iemand zich moet
gedragen
 Sociale klok: het gevoel of je voor- of achter loopt, zoals bepaald door leeftijdsnormen. Als
een normale levensgebeurtenis (bijv. kinderen krijgen) op het verkeerde moment gebeurt,
kan dit een negatieve invloed hebben.

 Sequentieel: verschillende stadia/niveaus/fases
 Unidirectioneel: eerdere veranderingen zijn een voorwaarde voor latere
 Multidirectioneel: ontwikkeling kan per persoon verschillende kanten op gaan
 Eindstaat: hogere waarde dan de oorspronkelijke staat
 Kwalitatief: structurele transformaties
 Universeel: hetzelfde voor iedereen
 Biologische groei: onafhankelijk van cultuur
 Onomkeerbaar in vooruitgang

 Variabiliteit: kortdurende verandering die onomkeerbaar is
 Verandering: min of meer blijvend


2

,  Wetenschappelijke methode: de overtuiging dat onderzoekers moeten werken met
systematische observaties om hun gedachten te ondersteunen. Het toetsen van je theorie
door middel van waarnemingen.
 Case study: een diepgaande studie van een individu of een klein aantal mensen. Hierdoor
krijg je veel informatie over de ontwikkeling van een persoon.
 Quasi experiment: wanneer willekeurige toewijzing niet nodig is, wordt er vergeleken met
een controlegroep.
 Cohorten: groep mensen die op het zelfde moment geboren zijn
 Cross-sectioneel onderzoek: verschillende leeftijdsgroepen worden op hetzelfde moment
vergeleken met betrekking tot kenmerken waarin de onderzoeker geïnteresseerd is. Dit laat
zien wat de verschillen zijn tussen cohorten
 Cohorteffect: het verschil in voor de ontwikkeling relevante variabelen, die voortkomen uit
(niet-leeftijdsgebonden) factoren waaraan elk geboortecohort is blootgesteld.
 Longitudinaal onderzoek: een groep wordt op een bepaalde leeftijd geselecteerd en
gedurende langere tijd gevolgd. Zo kan worden onderzocht of mensen zich hetzelfde
ontwikkelen.
 Sequentiële opzet: combineert transversale en longitudinale opzet. Een cohort mensen
wordt bijvoorbeeld elke zeven jaar getest en bij elk meetmoment wordt er een nieuw cohort
bijgevoegd.

 Habituatie: respons op herhaald aanbieden van dezelfde stimulus wordt langzamer,
verandert of stopt
 Dishabituatie: verhoogde respons op nieuwe stimulus of op een gehabitueerde stimulus na
introductie van een wijziging.




3