Klinische Pathologie, 4e druk, H5, Tumorleer
INLEIDING
1. Definitie van tumor:
o Het Nederlandse woord voor tumor is "gezwel".
o Gezwellen ontstaan door autonome (zelfstandige) celdeling, waarbij een enkele cel
ongecontroleerd deelt via mitose.
2. Celdeling en groei:
o De tumormassa verdubbelt voortdurend (1, 2, 4, 8, enz.).
o Na twintig verdubbelingen bereikt een tumor een gewicht van ongeveer één gram en kan
dan worden gedetecteerd.
3. Indeling van tumoren:
o Tumoren worden ingedeeld in:
▪ Benigne: Goedaardige tumoren.
▪ Maligne: Kwaadaardige tumoren (kanker).
o Kwaadaardige tumoren groeien sneller en dringen omliggende weefsels binnen,
waardoor ze gevaarlijker zijn.
4. Voorkomen van tumoren:
o Tumoren kunnen in diverse organen ontstaan, zoals poliepen of carcinomen.
o De tekst bespreekt kenmerken die vrijwel alle tumoren gemeen hebben, met borstkanker
(mammacarcinoom) als voorbeeld.
5.1 TUMORLEER
RISICOFACTOREN
1. Oorzaken:
o Tumoren ontstaan door omgevingsfactoren en erfelijke factoren.
o Chemische stoffen zoals alcohol, sigarettenteer en verkoold vlees kunnen weefsels
beschadigen.
o Ioniserende straling (bijvoorbeeld röntgen- en zonnestralen) veroorzaakt DNA-
veranderingen.
o Chronische ontstekingen, zoals COPD en colitis ulcerosa, verhogen het risico.
2. Andere factoren:
o Geslachtshormonen spelen een rol bij gezwellen van borst en prostaat.
o Virusinfecties kunnen leiden tot baarmoederhalskanker, leverkanker en wratten.
1
, Klinische Pathologie, 4e druk, H5, Tumorleer
3. Weefsels en prikkels:
o Schadelijke prikkels leiden vaak tot snellere celdeling, vooral in slijmvliezen.
o Bij veel tumoren is de oorzaak onbekend.
CELEIGENSCHAPPEN
1. Normale cellen:
o Zijn gedifferentieerd en gespecialiseerd in een specifieke functie.
o Gebruiken alleen het DNA dat nodig is voor die functie; ander DNA blijft afgedekt.
2. Tumorontwikkeling:
o Door prikkels zoals carcinogenen of straling kan DNA, normaal afgedekt, actief worden.
o Dit leidt tot verlies van differentiatie; gespecialiseerde cellen krijgen embryonale
eigenschappen.
3. Detectie:
o Sommige tumoren produceren tumormarkers:
▪ PSA bij prostaatkanker.
▪ CEA bij darmkanker.
▪ AFP bij leverkanker.
o Microcalcificaties (kleine kalkspatjes) zijn kenmerkend bij borstkanker.
4. Regulatie en ontregeling:
o Normale celdelingen worden geregeld door groeigenen.
o Groeigenen kunnen ontregeld raken door langdurige chemische, hormonale of
stralingsprikkels.
IMMUUNSYSTEEM
1. Herkenning:
o Tumorcellen met afwijkende antigenen op hun oppervlak kunnen door het
immuunsysteem worden herkend en vernietigd.
2. Weerstand:
o Een goed werkend immuunsysteem verlaagt het risico op kanker.
o Een verzwakt immuunsysteem door aanleg, stress of aids verhoogt de kans op tumoren.
5.1.1 BENIGNE TUMOREN
GROEIWIJZE
2
INLEIDING
1. Definitie van tumor:
o Het Nederlandse woord voor tumor is "gezwel".
o Gezwellen ontstaan door autonome (zelfstandige) celdeling, waarbij een enkele cel
ongecontroleerd deelt via mitose.
2. Celdeling en groei:
o De tumormassa verdubbelt voortdurend (1, 2, 4, 8, enz.).
o Na twintig verdubbelingen bereikt een tumor een gewicht van ongeveer één gram en kan
dan worden gedetecteerd.
3. Indeling van tumoren:
o Tumoren worden ingedeeld in:
▪ Benigne: Goedaardige tumoren.
▪ Maligne: Kwaadaardige tumoren (kanker).
o Kwaadaardige tumoren groeien sneller en dringen omliggende weefsels binnen,
waardoor ze gevaarlijker zijn.
4. Voorkomen van tumoren:
o Tumoren kunnen in diverse organen ontstaan, zoals poliepen of carcinomen.
o De tekst bespreekt kenmerken die vrijwel alle tumoren gemeen hebben, met borstkanker
(mammacarcinoom) als voorbeeld.
5.1 TUMORLEER
RISICOFACTOREN
1. Oorzaken:
o Tumoren ontstaan door omgevingsfactoren en erfelijke factoren.
o Chemische stoffen zoals alcohol, sigarettenteer en verkoold vlees kunnen weefsels
beschadigen.
o Ioniserende straling (bijvoorbeeld röntgen- en zonnestralen) veroorzaakt DNA-
veranderingen.
o Chronische ontstekingen, zoals COPD en colitis ulcerosa, verhogen het risico.
2. Andere factoren:
o Geslachtshormonen spelen een rol bij gezwellen van borst en prostaat.
o Virusinfecties kunnen leiden tot baarmoederhalskanker, leverkanker en wratten.
1
, Klinische Pathologie, 4e druk, H5, Tumorleer
3. Weefsels en prikkels:
o Schadelijke prikkels leiden vaak tot snellere celdeling, vooral in slijmvliezen.
o Bij veel tumoren is de oorzaak onbekend.
CELEIGENSCHAPPEN
1. Normale cellen:
o Zijn gedifferentieerd en gespecialiseerd in een specifieke functie.
o Gebruiken alleen het DNA dat nodig is voor die functie; ander DNA blijft afgedekt.
2. Tumorontwikkeling:
o Door prikkels zoals carcinogenen of straling kan DNA, normaal afgedekt, actief worden.
o Dit leidt tot verlies van differentiatie; gespecialiseerde cellen krijgen embryonale
eigenschappen.
3. Detectie:
o Sommige tumoren produceren tumormarkers:
▪ PSA bij prostaatkanker.
▪ CEA bij darmkanker.
▪ AFP bij leverkanker.
o Microcalcificaties (kleine kalkspatjes) zijn kenmerkend bij borstkanker.
4. Regulatie en ontregeling:
o Normale celdelingen worden geregeld door groeigenen.
o Groeigenen kunnen ontregeld raken door langdurige chemische, hormonale of
stralingsprikkels.
IMMUUNSYSTEEM
1. Herkenning:
o Tumorcellen met afwijkende antigenen op hun oppervlak kunnen door het
immuunsysteem worden herkend en vernietigd.
2. Weerstand:
o Een goed werkend immuunsysteem verlaagt het risico op kanker.
o Een verzwakt immuunsysteem door aanleg, stress of aids verhoogt de kans op tumoren.
5.1.1 BENIGNE TUMOREN
GROEIWIJZE
2
