PUBLIEKE MANAGERS EN LEIDERSCHAP - ARTIKELEN
Mumford et al. - De leiderschapsvaardigheden strataplex
De focus op leiderschapsvaardigheden is om twee redenen belangrijk:
1. Leiders kunnen betere leiders worden, omdat vaardigheden ontwikkeld kunnen worden;
2. Door te focussen op de skills wordt de focus verlegd van de leider naar de functie zelf focus ligt
daarmee op de taak van de leider en de vaardigheden die het vereist, en niet meer op de leider
zelf.
In dit artikel wordt getracht het begrip van de vereisten voor leiderschapsvaardigheden op
organisatieniveau te vergroten door vier categorieën van vereisten voor leiderschapsvaardigheden te
identificeren die op diverse organisatorische niveaus naar voren komen.
1 De leiderschapskwaliteiten strataplex
Vereisten voor leiderschapskwaliteiten kunnen op diverse organisatieniveaus nuttig worden beschreven
met behulp van de strataplex
- Strata = er is een aantal lagen of niveaus in een georganiseerd systeem
- Plex = complex; verdeeld in een aantal gespecificeerde onderdelen
Strataplex vat dus de gelaagde en complexe aard van de vereisten voor leiderschapsvaardigheden en hun
relatie met het niveau in de organisatie samen.
De leiderschapsvaardigheden kunnen worden onderverdeeld in vier categorieën:
1. Cognitieve vaardigheden verzamelen, verwerken en verspreiden van informatie; leren; zijn
vaardigheden die nodig zijn voor een groot deel van de activiteiten waarbij leiders betrokken zijn
a. Mondelinge communicatievaardigheden (spreken, luisteren, begrijpen, bevragen)
b. Schriftelijke communicatievaardigheden (schrijven, effectief communiceren van
berichten, schriftelijke informatie begrijpen)
c. Vermogen om te leren en aan te passen
d. Vermogen om kritisch te denken (analyseren)
2. Interpersoonlijke vaardigheden hebben betrekking op interactie met en invloed op anderen.
Het omvat de volgende dingen:
a. Sociale perceptiviteit: bewustzijn van de reacties van anderen mogelijk te maken en te
begrijpen waarom ze op een bepaalde manier reageren
b. Vaardigheden voor de coördinatie van acties van zichzelf en anderen
c. Onderhandelingsvaardigheden om verschillen tussen werknemers perspectieven te
verenigen
d. Overtuigingsvaardigheden om anderen te beïnvloeden om organisatorische
doelstellingen effectiever te bereiken
3. Business vaardigheden hebben betrekking op specifieke functionele gebieden die de context
creëren waarin de meeste leiders werken
a. Beheer van materiële hulpbronnen en operationele analyse
b. Identificeren van individuen in hun werk, motiveren, ontwikkelen en promoten
c. Beheer financiële middelen
4. Strategische vaardigheden nodig voor inzicht in complexiteit, omgaan met ambiguïteit, invloed
uitoefenen op organisatie
a. Probleemoplossend component
b. Evalueren van werkwijzen
, - De cognitieve driehoek is groter dan bijvoorbeeld de interpersoonlijke driehoek: er zijn in het
algemeen meer cognitieve skills nodig dan interpersoonlijke skills
- Strategische skills zijn op hoger niveau belangrijker dan op lager niveau in de organisatie
2 Vaardigheidsvereisten
Cognitieve vaardigheden zijn de meest fundamentele vaardigheden van leiderschap, omdat de meeste
leiderschapsactiviteiten hierop zijn gebaseerd en veel tijd wordt besteed aan het uitvoeren van taken
gebaseerd op deze vaardigheden. Daarom zijn cognitieve vaardigheden in grotere hoeveelheden vereist
dan de overige drie categorieën. Deze relatie bestaat op alle organisatieniveaus:
- Interpersoonlijk is belangrijker dan zakelijk en strategisch, want leiderschapsposities houden op
alle niveaus interactie, overtuiging en coördinatie in. Zakelijk en strategische skills zijn wel
belangrijker op hoge niveaus
- Zakelijk is belangrijker dan strategisch, want effectief leiderschap is geassocieerd met meer
functionele expertise
Strategische vaardigheden zijn daarmee niet onbelangrijk, maar in minder grote mate nodig.
3 Vaardigheidsvereisten per organisatieniveau
Op het eerste niveau moeten leidinggevenden in de frontlinie het te verrichten werk kunnen begrijpen,
articuleren en uitvoeren. Op het tweede niveau moet de afdelingsmanager zowel huidige taken kunnen
uitvoeren als zich voorbereiden op mogelijke veranderingen in de toekomst. Het derde niveau is de
algemene manager die de mogelijkheid moet hebben om vergelijkingen tussen meerdere systemen te
maken en er effectief tussen te kiezen. Ten vierde moet een leider van een klein bedrijf omgaan met extra
cognitieve complexiteit door voorspellingen te doen over toekomstige uitdagingen. Ten vijfde moet de
hoogste functionaris van een groot bedrijf omgaan met dubbelzinnigheden en complexiteiten in de
omgeving door prioriteiten te stellen en externe relaties te beheren.
De aard van leiderschap verandert naarmate men hoger komt in functie. Cognitieve vaardigheden worden
waarschijnlijk steeds belangrijker op hogere organisatieniveaus, omdat de omgeving waarin ze worden
gebruikt steeds complexer wordt.
4 Interactie van vaardigheidsvereisten en organisatieniveaus
, Het relatieve belang van de vaardigheden zal verschillend zijn op verschillende niveaus van de organisatie.
De sterke relatie tussen organisatieniveau en leiderschapsvereisten is sterker voor vaardigheden op een
hoger niveau. Dit komt omdat banen op een hoger niveau meer onzekerheid, complexiteit en
besluitvorming met zich meebrengen en vereisen, waardoor vaardigheden op een hoger niveau
noodzakelijk zijn.
5 Methode
De steekproef bestond uit 1023 professionele werknemers die werkzaam zijn bij een internationaal
agentschap van de Amerikaanse overheid. Alle werknemers ontvingen vragenlijsten over
vaardigheidseisen van de baan en andere algemene werk gerelateerde activiteiten. Alle banen hadden
leiderschapsverantwoordelijkheden.
6 Resultaten
De vier categorieën leiderschapskwaliteiten zijn empirisch te ondersteunen. Ook zijn de verschillende
categorieën in verschillende mate vereist.
7 Discussie
Leiderschapsvaardigheden zijn te onderscheiden in vier categorieën. De vereisten voor
leiderschapskwaliteiten zijn gerelateerd aan organisatieniveau. De hoeveelheid leiderschapskwaliteiten
die vereist zijn voor een functie variëren afhankelijk van de categorie leiderschapskwaliteit. De sterkte van
de relatie tussen organisatieniveau en leiderschapskwaliteit is sterker voor business en strategische
vaardigheden dan voor interpersoonlijke en cognitieve vaardigheden.
Mumford et al. - De leiderschapsvaardigheden strataplex
De focus op leiderschapsvaardigheden is om twee redenen belangrijk:
1. Leiders kunnen betere leiders worden, omdat vaardigheden ontwikkeld kunnen worden;
2. Door te focussen op de skills wordt de focus verlegd van de leider naar de functie zelf focus ligt
daarmee op de taak van de leider en de vaardigheden die het vereist, en niet meer op de leider
zelf.
In dit artikel wordt getracht het begrip van de vereisten voor leiderschapsvaardigheden op
organisatieniveau te vergroten door vier categorieën van vereisten voor leiderschapsvaardigheden te
identificeren die op diverse organisatorische niveaus naar voren komen.
1 De leiderschapskwaliteiten strataplex
Vereisten voor leiderschapskwaliteiten kunnen op diverse organisatieniveaus nuttig worden beschreven
met behulp van de strataplex
- Strata = er is een aantal lagen of niveaus in een georganiseerd systeem
- Plex = complex; verdeeld in een aantal gespecificeerde onderdelen
Strataplex vat dus de gelaagde en complexe aard van de vereisten voor leiderschapsvaardigheden en hun
relatie met het niveau in de organisatie samen.
De leiderschapsvaardigheden kunnen worden onderverdeeld in vier categorieën:
1. Cognitieve vaardigheden verzamelen, verwerken en verspreiden van informatie; leren; zijn
vaardigheden die nodig zijn voor een groot deel van de activiteiten waarbij leiders betrokken zijn
a. Mondelinge communicatievaardigheden (spreken, luisteren, begrijpen, bevragen)
b. Schriftelijke communicatievaardigheden (schrijven, effectief communiceren van
berichten, schriftelijke informatie begrijpen)
c. Vermogen om te leren en aan te passen
d. Vermogen om kritisch te denken (analyseren)
2. Interpersoonlijke vaardigheden hebben betrekking op interactie met en invloed op anderen.
Het omvat de volgende dingen:
a. Sociale perceptiviteit: bewustzijn van de reacties van anderen mogelijk te maken en te
begrijpen waarom ze op een bepaalde manier reageren
b. Vaardigheden voor de coördinatie van acties van zichzelf en anderen
c. Onderhandelingsvaardigheden om verschillen tussen werknemers perspectieven te
verenigen
d. Overtuigingsvaardigheden om anderen te beïnvloeden om organisatorische
doelstellingen effectiever te bereiken
3. Business vaardigheden hebben betrekking op specifieke functionele gebieden die de context
creëren waarin de meeste leiders werken
a. Beheer van materiële hulpbronnen en operationele analyse
b. Identificeren van individuen in hun werk, motiveren, ontwikkelen en promoten
c. Beheer financiële middelen
4. Strategische vaardigheden nodig voor inzicht in complexiteit, omgaan met ambiguïteit, invloed
uitoefenen op organisatie
a. Probleemoplossend component
b. Evalueren van werkwijzen
, - De cognitieve driehoek is groter dan bijvoorbeeld de interpersoonlijke driehoek: er zijn in het
algemeen meer cognitieve skills nodig dan interpersoonlijke skills
- Strategische skills zijn op hoger niveau belangrijker dan op lager niveau in de organisatie
2 Vaardigheidsvereisten
Cognitieve vaardigheden zijn de meest fundamentele vaardigheden van leiderschap, omdat de meeste
leiderschapsactiviteiten hierop zijn gebaseerd en veel tijd wordt besteed aan het uitvoeren van taken
gebaseerd op deze vaardigheden. Daarom zijn cognitieve vaardigheden in grotere hoeveelheden vereist
dan de overige drie categorieën. Deze relatie bestaat op alle organisatieniveaus:
- Interpersoonlijk is belangrijker dan zakelijk en strategisch, want leiderschapsposities houden op
alle niveaus interactie, overtuiging en coördinatie in. Zakelijk en strategische skills zijn wel
belangrijker op hoge niveaus
- Zakelijk is belangrijker dan strategisch, want effectief leiderschap is geassocieerd met meer
functionele expertise
Strategische vaardigheden zijn daarmee niet onbelangrijk, maar in minder grote mate nodig.
3 Vaardigheidsvereisten per organisatieniveau
Op het eerste niveau moeten leidinggevenden in de frontlinie het te verrichten werk kunnen begrijpen,
articuleren en uitvoeren. Op het tweede niveau moet de afdelingsmanager zowel huidige taken kunnen
uitvoeren als zich voorbereiden op mogelijke veranderingen in de toekomst. Het derde niveau is de
algemene manager die de mogelijkheid moet hebben om vergelijkingen tussen meerdere systemen te
maken en er effectief tussen te kiezen. Ten vierde moet een leider van een klein bedrijf omgaan met extra
cognitieve complexiteit door voorspellingen te doen over toekomstige uitdagingen. Ten vijfde moet de
hoogste functionaris van een groot bedrijf omgaan met dubbelzinnigheden en complexiteiten in de
omgeving door prioriteiten te stellen en externe relaties te beheren.
De aard van leiderschap verandert naarmate men hoger komt in functie. Cognitieve vaardigheden worden
waarschijnlijk steeds belangrijker op hogere organisatieniveaus, omdat de omgeving waarin ze worden
gebruikt steeds complexer wordt.
4 Interactie van vaardigheidsvereisten en organisatieniveaus
, Het relatieve belang van de vaardigheden zal verschillend zijn op verschillende niveaus van de organisatie.
De sterke relatie tussen organisatieniveau en leiderschapsvereisten is sterker voor vaardigheden op een
hoger niveau. Dit komt omdat banen op een hoger niveau meer onzekerheid, complexiteit en
besluitvorming met zich meebrengen en vereisen, waardoor vaardigheden op een hoger niveau
noodzakelijk zijn.
5 Methode
De steekproef bestond uit 1023 professionele werknemers die werkzaam zijn bij een internationaal
agentschap van de Amerikaanse overheid. Alle werknemers ontvingen vragenlijsten over
vaardigheidseisen van de baan en andere algemene werk gerelateerde activiteiten. Alle banen hadden
leiderschapsverantwoordelijkheden.
6 Resultaten
De vier categorieën leiderschapskwaliteiten zijn empirisch te ondersteunen. Ook zijn de verschillende
categorieën in verschillende mate vereist.
7 Discussie
Leiderschapsvaardigheden zijn te onderscheiden in vier categorieën. De vereisten voor
leiderschapskwaliteiten zijn gerelateerd aan organisatieniveau. De hoeveelheid leiderschapskwaliteiten
die vereist zijn voor een functie variëren afhankelijk van de categorie leiderschapskwaliteit. De sterkte van
de relatie tussen organisatieniveau en leiderschapskwaliteit is sterker voor business en strategische
vaardigheden dan voor interpersoonlijke en cognitieve vaardigheden.
