Samenvatting van kennistoets 'Partners in preventie'

Partners in Preventie
OWE 6

,Menstruele cyclus

Om de ovulatie op gang te brengen, maakt het lichaam het hormoon FSH aan in de hypofyse.
Doordat er bij een vrouw 1x in de 4 weken een eicel vrijkomt, maakt de baarmoeder gedurende
veranderingen mee in het baarmoederslijmvlies. Op een bepaald moment wordt het
baarmoederslijmvlies grotendeels afgestoten (menstruatie)

Gedurende menstruele cyclus treden er veranderingen op in de;
 Eierstokken
 Baarmoederslijmvlies
 In de concentratie van geslachtshormonen
 Gonadotrope hormonen

Menstruatiefase
Duurt ongeveer 5e dagen, treedt op wanneer er geen bevruchting heeft plaatsgevonden. Het gele
lichaampje (poollichaampje) is bezig te vergaan en produceert geen oestrogeen en progesteron
meer. Daling van de progesteronconcentratie in het bloed leidt tot vaatkrampen in de bloedvaten
van het baarmoederslijmvlies. Hierdoor wordt het baarmoederslijmvlies grotendeels afgestoten, dit
gaat gepaard met bloedverlies. Aan het einde van deze fase blijft er van het baarmoederslijmvlies
een dunne laag over.

Proliferatiefase/ opbouwfase
Bestrijkt de 5e tot 15e dag van de cyclus. De dikte van de baarmoederslijmvlies neemt ten gevolge van
een groot aantal celdelingen geleidelijk toe. Ook het klierweefsel vertoont delingsactiviteit; de
klierbuizen groeien met het slijmvlies mee en het klierepitheel bereidt zich over het gehele oppervlak
van het baarmoederslijmvlies uit. Aan het einde van deze fase kan de epitheel laag van het
baarmoederslijmvlies wel een halve cm dik zijn. De proliferatiefase staat onder invloed van
oestrogeen. Op grond daarvan wordt deze fase ook wel aangeduid met oestrogene fase. De
proliferatiefase eindigt na de ovulatie, wanneer de graaffollikel gaat veranderen in het gele lichaam.

Secretiefase/ afscheidingsfase
Duurt van de 15e tot de 28e dag. Het gele lichaam in de eierstokken zet de oestrogeenproductie voort
en gaat een 2e hormoon; progesteron, produceren. De toenemende hoeveelheid progesteron
stimuleert het klierweefsel van het baarmoederslijmvlies, waardoor het sponsachtig opzwelt. De
doorbloeding van het baarmoederslijmvlies neemt toe en er wordt glycogeen opgeslagen. In de
secretiefase wordt het baarmoederslijmvlies in optimale conditie gebracht voor de eventuele
innesteling van een embryo. Deze fase staat onder invloed van progesteron en wordt ook wel de
gestagene fase genoemd. Als er geen bevruchting optreedt, nemen de progesteron en oestrogeen
productie ongeveer na de 23e dagen van de cyclus sterk af. De daling lijdt tot vaatkramp in de
baarmoederslijmvlies, wat weer lijdt tot afsterving van het verdikte baarmoederslijmvlies

, Allelen
Genen die in verschillende variaties voorkomen. B.v. haarvorm wordt bepaald door 1 gen en 2
allelen. Onderscheid tussen;
 Fenotype; is de verschijningsvorm van het individu, dat wil zeggen het geheel van
waarneembare eigenschappen
 Genotype; wordt het geheel van erfelijke eigenschappen op de chromosomen bedoeld

Omgevingsfactoren + genotype = fenotype

Recessief
Een recessief gen komt past tot stand wanneer beide genen het zelfde recessieve gen bevatten

Dominant
Domineert bij het chromosoom paar

Homozygoot
Wanneer een organisme op beide chromosomen één erfelijke eigenschap heeft zitten

Heterozygoot
Wanneer een organisme op een van de 2 chromosomen een erfelijke eigenschap heeft zitten

Als in een organisme een dominant allel en een recessief allel voor één eigenschap samenkomen,
dan komt in dat betreffende organisme altijd het dominante allel tot uiting.

Homozygoot kan 2x dominant en 2x recessief bevatten
Heterozygoot kan 1x dominant en 1x recessief bevatten