Analyse artikelen
Verblind door macro-economisch optimisme – Bas Jacobs
Kernpunten
- Economische groei is historisch gezien gemiddeld
- Risico op langdurige stagnatie is aanwezig, maar wordt genegeerd door beleidsmakers
- Monetair en budgettair beleid moeten rekening houden met de kans op langdurige stagnatie
- Stagnatie = langdurig geen groei
Langdurige stagnatie: Waarschijnlijke oorzaak van lage economische groei
- Negatieve reële natuurlijke rente geeft een groot macro-economisch probleem
o Rente is namelijk het belangrijkste aanpassingsmechanisme om evenwicht tussen vraag en
aanbod te bereiken.
- Lage rente – om vraag te stimuleren, de rente kan echter niet te ver onder nul (het macro-
economische aanpassingsmechanisme werkt dan niet meer)
- Probleem wordt niet opgelost door de sterk gedaalde werkloosheid. De reële rente ligt nog steeds
ruim onder 0 en dit is de kern van het probleem.
Samenvatting artikel
Oorzaken geflatteerde groeicijfers (ziet er beter uit dan het werkelijk is)
- Nederlandse economie komt uit crisis (10% BBP verloren)
- Stimulerend begrotingsbeleid
- Ruim monetair beleid
- Positieve vermogenseffecten door stijgende aandelenmarkt en huizenprijzen
Neerwaartse risico’s
- Kans Brexit
- Kans op uiteenvallen liberale wereldhandelsorde
- Risico’s Italië (tekorten/ verdienkracht laag/ tekort lopende rekening)
Aanwijzingen voor langdurige stagnatie
- Reële rente ligt al jaren ruim onder nul
- Lukt niet op inflatie op 2% te krijgen
- Economie kan langdurige stagnatie niet herstellen via renteaanpassingen, dit kan allen via stijgingen
van het inkomen
- Nederlands spaaroverschot stijgt reële rente onderdruk
- Loonontwikkeling stagneert al jaren
Wat kunnen beleidsmakers doen om de huidige macro-economische condities toch te herstellen? (Dit gaat
namelijk niet vanzelf als de inkomensgroei stokt en het producten- en consumentenvertrouwen daalt)
- Monetair beleid: Inflatiedoelstelling moet worden verhoog van 2% naar 4%
o Anders kan er geen normaal monetair beleid (verlagen beleidsrente om conjunctuur te
stabiliseren) gevoerd worden
o Onconventioneel monetair beleid werkt alleen als de CB zich committeert aan een sterke
economische opleving, met een ruime inflatiedoelstelling
- Begrotingsbeleid: Bij ondergrens op beleidsrente is het begrotingsbeleid enige instrument om
conjunctuur te stabiliseren.
o Hoge investeringen zijn wenselijk (gebeurt nu te weinig), zulke investeringen zijn zeer
rendabel
, Hoog tijd om de monetaire unie te versterken – André
Kolodziejak
Doel: bereiken van reconvergentie en schokdemping
Ondanks het feit dat er veel landen gekoppeld zijn aan de euro als valuta, is er volgens de Commissie geen
ruimte voor zelfvoldaanheid of berusting: de crisis heeft aangetoond dat de huidige EMU in gebreke blijft.
De Commissie wil de EMU ingrijpend hervormen en versterken. Echter is hiertoe beperkte bereidheid door:
- Ideologische strijd tussen hen die meer solidariteit wensen en hen die meer
zelfverantwoordelijkheid van de lidstaten eisen
- Recente verbetering in algemene economische situatie
Huidige problemen EMU:
- Convergentie tussen economieën is deels tenietgedaan, heeft EMU niet kunnen voorkomen. Door
convergentie profiteren we van de voordelen van de interne markt en de euro, dit is nu niet het
geval.
- Vangen economische schokken niet adequaat op
- Crisis: hoge werkloosheid, opgelopen schulden, door het afbouwen van schulden ligt consumptie en
de investeringen onder druk lage groei- en inflatiecijfers
Maatregelen:
- Europese stabilistatiefunctie: economische schokken dempen + ontwikkeling stabiliseren
o Opvangen van land-specifieke asymmetrische schokken
o Europees herverzekeringsstelsel voor werkloosheid (claims op werkloosheidsuitkeringen
reageren sterk op economische neergang)
o Rainy day fund (RDF); een fonds dat regelmatig middelen zou moeten vergaren en
discretionair uitgeven om een grote schok op te kunnen vangen
o Herverdeling vanuit het EU-budget
- Europese schuldtitels: EU geeft eigen obligaties uit waar ze ook voor garant staat. In tijden van
crisis kan er dan niet met de obligaties van een bepaald land gespeculeerd worden, en komen de
banken niet in nood die veel problematische nationale staatsobligaties op de balans hebben staan.
- Europees Ministerie van Financiën: Financieel-economische taken van de EU zijn over te veel
instellingen verspreid. Europese budgettaire regels kunnen worden vereenvoudigd bij financiële
integratie.
- Europees Monetair Fonds: Een fonds met ervaring met landen in ernstige
betalingsbalansmoeilijkheden en betalingsproblemen en autonoom kan opereren. Als deze
problemen kunnen worden opgevangen, neemt de handel toe en wordt de interne markt versterkt.
Waarom zijn deze maatregelen wenselijk? 3 theorieën
- Theorie van optimaal valutagebied (Mundell, 1961)
Een muntunie kan niet meer devalueren voor evenwicht betalingsbalans en om concurrentiepositie
op peil te houden. In plaats daarvan dienen de economieën dezelfde cyclus door te maken (is wel
enigszins oneerlijk voor de goed ontwikkelde landen). Land-specifieke schokken kunnen worden
opgevangen door een grote mate van arbeids- en kapitaalmobiliteit en door loonflexibiliteit.
- Fleming-Mundell-model (Broughton, 2002)
Bij kapitaalmobiliteit en een flexibele wisselkoers is het ruime monetaire beleid van de ECB effectief
wat betreft het verhogen van de productie. Budgettair beleid ter bestrijding van een economische
neergang is effectief, bij vaste wisselkoersen en kapitaalmobiliteit, wanneer een Europese thesaurie
voor coördinatie van het nationaal budgettair beleid zorgt.
- Molle (2006)
Een eerlijke en effectieve interne markt kan niet zonder een geheel voltooide economische en
monetaire unie. Er mogen geen belemmeringen ontstaan door betalingsbalansonevenwichtigheden
Verblind door macro-economisch optimisme – Bas Jacobs
Kernpunten
- Economische groei is historisch gezien gemiddeld
- Risico op langdurige stagnatie is aanwezig, maar wordt genegeerd door beleidsmakers
- Monetair en budgettair beleid moeten rekening houden met de kans op langdurige stagnatie
- Stagnatie = langdurig geen groei
Langdurige stagnatie: Waarschijnlijke oorzaak van lage economische groei
- Negatieve reële natuurlijke rente geeft een groot macro-economisch probleem
o Rente is namelijk het belangrijkste aanpassingsmechanisme om evenwicht tussen vraag en
aanbod te bereiken.
- Lage rente – om vraag te stimuleren, de rente kan echter niet te ver onder nul (het macro-
economische aanpassingsmechanisme werkt dan niet meer)
- Probleem wordt niet opgelost door de sterk gedaalde werkloosheid. De reële rente ligt nog steeds
ruim onder 0 en dit is de kern van het probleem.
Samenvatting artikel
Oorzaken geflatteerde groeicijfers (ziet er beter uit dan het werkelijk is)
- Nederlandse economie komt uit crisis (10% BBP verloren)
- Stimulerend begrotingsbeleid
- Ruim monetair beleid
- Positieve vermogenseffecten door stijgende aandelenmarkt en huizenprijzen
Neerwaartse risico’s
- Kans Brexit
- Kans op uiteenvallen liberale wereldhandelsorde
- Risico’s Italië (tekorten/ verdienkracht laag/ tekort lopende rekening)
Aanwijzingen voor langdurige stagnatie
- Reële rente ligt al jaren ruim onder nul
- Lukt niet op inflatie op 2% te krijgen
- Economie kan langdurige stagnatie niet herstellen via renteaanpassingen, dit kan allen via stijgingen
van het inkomen
- Nederlands spaaroverschot stijgt reële rente onderdruk
- Loonontwikkeling stagneert al jaren
Wat kunnen beleidsmakers doen om de huidige macro-economische condities toch te herstellen? (Dit gaat
namelijk niet vanzelf als de inkomensgroei stokt en het producten- en consumentenvertrouwen daalt)
- Monetair beleid: Inflatiedoelstelling moet worden verhoog van 2% naar 4%
o Anders kan er geen normaal monetair beleid (verlagen beleidsrente om conjunctuur te
stabiliseren) gevoerd worden
o Onconventioneel monetair beleid werkt alleen als de CB zich committeert aan een sterke
economische opleving, met een ruime inflatiedoelstelling
- Begrotingsbeleid: Bij ondergrens op beleidsrente is het begrotingsbeleid enige instrument om
conjunctuur te stabiliseren.
o Hoge investeringen zijn wenselijk (gebeurt nu te weinig), zulke investeringen zijn zeer
rendabel
, Hoog tijd om de monetaire unie te versterken – André
Kolodziejak
Doel: bereiken van reconvergentie en schokdemping
Ondanks het feit dat er veel landen gekoppeld zijn aan de euro als valuta, is er volgens de Commissie geen
ruimte voor zelfvoldaanheid of berusting: de crisis heeft aangetoond dat de huidige EMU in gebreke blijft.
De Commissie wil de EMU ingrijpend hervormen en versterken. Echter is hiertoe beperkte bereidheid door:
- Ideologische strijd tussen hen die meer solidariteit wensen en hen die meer
zelfverantwoordelijkheid van de lidstaten eisen
- Recente verbetering in algemene economische situatie
Huidige problemen EMU:
- Convergentie tussen economieën is deels tenietgedaan, heeft EMU niet kunnen voorkomen. Door
convergentie profiteren we van de voordelen van de interne markt en de euro, dit is nu niet het
geval.
- Vangen economische schokken niet adequaat op
- Crisis: hoge werkloosheid, opgelopen schulden, door het afbouwen van schulden ligt consumptie en
de investeringen onder druk lage groei- en inflatiecijfers
Maatregelen:
- Europese stabilistatiefunctie: economische schokken dempen + ontwikkeling stabiliseren
o Opvangen van land-specifieke asymmetrische schokken
o Europees herverzekeringsstelsel voor werkloosheid (claims op werkloosheidsuitkeringen
reageren sterk op economische neergang)
o Rainy day fund (RDF); een fonds dat regelmatig middelen zou moeten vergaren en
discretionair uitgeven om een grote schok op te kunnen vangen
o Herverdeling vanuit het EU-budget
- Europese schuldtitels: EU geeft eigen obligaties uit waar ze ook voor garant staat. In tijden van
crisis kan er dan niet met de obligaties van een bepaald land gespeculeerd worden, en komen de
banken niet in nood die veel problematische nationale staatsobligaties op de balans hebben staan.
- Europees Ministerie van Financiën: Financieel-economische taken van de EU zijn over te veel
instellingen verspreid. Europese budgettaire regels kunnen worden vereenvoudigd bij financiële
integratie.
- Europees Monetair Fonds: Een fonds met ervaring met landen in ernstige
betalingsbalansmoeilijkheden en betalingsproblemen en autonoom kan opereren. Als deze
problemen kunnen worden opgevangen, neemt de handel toe en wordt de interne markt versterkt.
Waarom zijn deze maatregelen wenselijk? 3 theorieën
- Theorie van optimaal valutagebied (Mundell, 1961)
Een muntunie kan niet meer devalueren voor evenwicht betalingsbalans en om concurrentiepositie
op peil te houden. In plaats daarvan dienen de economieën dezelfde cyclus door te maken (is wel
enigszins oneerlijk voor de goed ontwikkelde landen). Land-specifieke schokken kunnen worden
opgevangen door een grote mate van arbeids- en kapitaalmobiliteit en door loonflexibiliteit.
- Fleming-Mundell-model (Broughton, 2002)
Bij kapitaalmobiliteit en een flexibele wisselkoers is het ruime monetaire beleid van de ECB effectief
wat betreft het verhogen van de productie. Budgettair beleid ter bestrijding van een economische
neergang is effectief, bij vaste wisselkoersen en kapitaalmobiliteit, wanneer een Europese thesaurie
voor coördinatie van het nationaal budgettair beleid zorgt.
- Molle (2006)
Een eerlijke en effectieve interne markt kan niet zonder een geheel voltooide economische en
monetaire unie. Er mogen geen belemmeringen ontstaan door betalingsbalansonevenwichtigheden
