Samenvatting oncologie
In NL krijgen 80.000 mensen kanker per jaar en sterven 50.000 mensen aan kanker
per jaar
Zo’n 50 % is te genezen. Van patiënten die genezen van kanker 70% door chirurgie
Tumor Node Metastasis (TNM)classificatie
Oncogen ontstaat door activatie door mutatie, deletie, translocatie of amplificatie in
principe door single hit op één allel
Tumor suppressor gen ontstaat door inactivatie door mutatie, deletie of methylering
in principe door double hit op beide allelen
Carcinomen – epitheliale tumoren. Zijn genetisch instabiel en hierdoor moeilijk
moleculair classificeerbaar.
Sarcomen (en lymfomen) – mesenchymale tumoren. Zijn genetisch stabiel en
hierdoor moleculair exact te classificeren.
Para-neoplastisch syndroom door productie van humorale factoren en auto-immuun
reacties
Patient gebonden prognostische factoren zijn voedingstoestand, performance
status (Karnofsky score), leeftijd, immunologische afweer
Tabel blz 20, blz 55
H2 Klinisch-genetische aspecten van kanker
5-10% van veelvoorkomende kanker (mamma, colon, prostaat) heeft genetische
basis
Clustering in familie mogelijk obv toeval. Er moet gedacht worden aan erfelijke
kanker als
o Kanker op jonge leeftijd
o Ontstaan tweede tumor
o Familieanamnese positief
Sporadisch carcinoom – patient is de enige
Familiair carcinoom – meerdere binnen één familie zonder duidelijk
overervingspatroon
Erfelijk carcinoom – er zijn aanwijzingen voor een overervingspatroon
Meesal autosomaal dominant overervingspatroon
o Kind van aangedane ouder heeft 50% kans om de aanleg te erven
o Afwijking zowel door mannen als vrouwen doorgegeven
o Afwijking slaat geen generatie over (cave incomplete penetrantie)
o Mensen zonder aanleg geven deze ook niet door
Voorwaarden voor verantwoorde screening volgens Wilson en Jungner
o Het betreft een belangrijk gezondheidsprobleem
Met redelijk bekend natuurlijk beloop
Met herkenbaar latent of vroeg-symptomatisch stadium
Met erkende behandeling met bewezen effecten
Met voldoende faciliteiten voor diagnostiek en behandeling
o De test of het onderzoek heeft een positief en negatief onderscheidend vermogen
Schept duidelijkheid wie ‘patiënt’ wordt
Is aanvaardbaar voor gezonde bevolking
o Extra uitgaven moeten redelijk zijn
o De opsporing vindt regelmatig plaats
Doel screening is maligne processen van ontremde celgroei in een zodanig vroege
fase op te sporen dat uigroei tot een dodelijke ziekte wordt voorkomen.
H6 Chirurgisch-oncologische behandelingsprincipes
In NL krijgen 80.000 mensen kanker per jaar en sterven 50.000 mensen aan kanker
per jaar
Zo’n 50 % is te genezen. Van patiënten die genezen van kanker 70% door chirurgie
Tumor Node Metastasis (TNM)classificatie
Oncogen ontstaat door activatie door mutatie, deletie, translocatie of amplificatie in
principe door single hit op één allel
Tumor suppressor gen ontstaat door inactivatie door mutatie, deletie of methylering
in principe door double hit op beide allelen
Carcinomen – epitheliale tumoren. Zijn genetisch instabiel en hierdoor moeilijk
moleculair classificeerbaar.
Sarcomen (en lymfomen) – mesenchymale tumoren. Zijn genetisch stabiel en
hierdoor moleculair exact te classificeren.
Para-neoplastisch syndroom door productie van humorale factoren en auto-immuun
reacties
Patient gebonden prognostische factoren zijn voedingstoestand, performance
status (Karnofsky score), leeftijd, immunologische afweer
Tabel blz 20, blz 55
H2 Klinisch-genetische aspecten van kanker
5-10% van veelvoorkomende kanker (mamma, colon, prostaat) heeft genetische
basis
Clustering in familie mogelijk obv toeval. Er moet gedacht worden aan erfelijke
kanker als
o Kanker op jonge leeftijd
o Ontstaan tweede tumor
o Familieanamnese positief
Sporadisch carcinoom – patient is de enige
Familiair carcinoom – meerdere binnen één familie zonder duidelijk
overervingspatroon
Erfelijk carcinoom – er zijn aanwijzingen voor een overervingspatroon
Meesal autosomaal dominant overervingspatroon
o Kind van aangedane ouder heeft 50% kans om de aanleg te erven
o Afwijking zowel door mannen als vrouwen doorgegeven
o Afwijking slaat geen generatie over (cave incomplete penetrantie)
o Mensen zonder aanleg geven deze ook niet door
Voorwaarden voor verantwoorde screening volgens Wilson en Jungner
o Het betreft een belangrijk gezondheidsprobleem
Met redelijk bekend natuurlijk beloop
Met herkenbaar latent of vroeg-symptomatisch stadium
Met erkende behandeling met bewezen effecten
Met voldoende faciliteiten voor diagnostiek en behandeling
o De test of het onderzoek heeft een positief en negatief onderscheidend vermogen
Schept duidelijkheid wie ‘patiënt’ wordt
Is aanvaardbaar voor gezonde bevolking
o Extra uitgaven moeten redelijk zijn
o De opsporing vindt regelmatig plaats
Doel screening is maligne processen van ontremde celgroei in een zodanig vroege
fase op te sporen dat uigroei tot een dodelijke ziekte wordt voorkomen.
H6 Chirurgisch-oncologische behandelingsprincipes
