RECHTSGESCHIEDENIS
Gitte Vercauteren
,Inhoud
2014-2019................................................................................................................... 3
Inleiding...................................................................................................................... 3
Wat?......................................................................................................................... 3
Bijkomend............................................................................................................. 4
publiek-privaatrecht.............................................................................................. 4
Waarom?.................................................................................................................. 5
Hoe........................................................................................................................... 5
Benaderingen........................................................................................................ 5
periodisering......................................................................................................... 8
Rechtshistorische kritiek....................................................................................... 9
Extern recht............................................................................................................... 23
de erfenis van de romeinen: Justinianus................................................................23
wie was Justinianus?........................................................................................... 23
corpus iuris civilis en delen................................................................................. 23
Impact................................................................................................................. 25
Een andere erfenis: procedure en gerecht..........................................................25
Na de romeinen...................................................................................................... 26
costumiere periode (500-1100)...........................................................................26
ius commune...................................................................................................... 28
De Verlichting...................................................................................................... 44
19de eeuw.......................................................................................................... 53
20ste eeuw......................................................................................................... 59
De toekomst........................................................................................................ 68
Intern recht............................................................................................................... 70
Zelfstudie............................................................................................................... 70
Rechten van de vrouw............................................................................................ 70
Voorafgaandelijk: familie..................................................................................... 70
spersonen- en familierecht................................................................................. 75
Forensische geschiedenis.......................................................................................... 90
Deel I: Theorie........................................................................................................ 90
Wat is dat?.......................................................................................................... 90
1
, Wat is het niet?................................................................................................... 90
Verschillende doelen in één context...................................................................90
Carlo Ginzburg.................................................................................................... 90
Alain Wijfels........................................................................................................ 90
Vladimir Petrovic................................................................................................. 91
Klassiek voorbeeld van historici in de rechtszaal................................................91
Amerikaans Rechtssysteem................................................................................ 93
Conclusie............................................................................................................ 96
Deel II: Casus: tabaksprocessen in de VS en historici als expert getuigen.............96
Enkele cijfers: het WHO....................................................................................... 96
Enkele cijfers: België........................................................................................... 96
Enkele cijfers: Amerika (grafiek).........................................................................96
Tabak en publieke gezondheid in de VS..............................................................97
Tabakprocessen in de VS..................................................................................... 97
Pre-Columbiaans Tabaksgebruik.......................................................................102
The Plaintiff’s historians.................................................................................... 105
Casestudy: Grossman vs. R.J. Reynolds, 2013...................................................105
Conclusie.......................................................................................................... 106
2
, 2014-2019
Minister Geens: grootste hervorming van recht en justitie in België sinds
napoleon
o Wetboek van Napoleon was eigenlijk het belangrijkste wetboek voor ons
bestuur -> was enige boek in de kamer aanwezig, maar was heel erg
onvriendelijke voor bepaalde groepen in de samenleving, als je iets slecht
deed werd je gezien als een abnormaal persoon en daarbij was dit alleen
een man die een normaal persoon was
Is nog steeds aan de gang: bv. afwerken Belgisch burgerlijk wetboek of nieuw
strafwetboek
Gevolg: veel recht is geschiedenis geworden: bv. 2018 afschaffing handelsrecht
Gevolg: nieuwe juridische handboeken (privaatrecht, strafrecht) niet altijd zinvol
voor historicus
o Recht dat heel erg lang is meegegaan is opeens in de vuilbak gesmeten,
maar dat wat nu in de vuilbak ligt is wel relevant voor historicus
Inleiding
Wat?
Recht = geheel van regels die de gemeenschap regelen en sanctioneerbaar zijn
rechtsgeschiedenis,
o want recht ≠ pure logica
voorbeeld: EOT (= echtscheiding door onderlinge toestemming) via
rechtbank
voorbeeld: art. 1674 OBW (Ontwerp Burgerlijk Wetboek): je kan dit
met logica moeilijk uitleggen, dit is een gevolg van een
misinterpretatie van historische rechtsteksten
Recht leeft en is daardoor vaak niet logisch
o want logica is soms schijn
voorbeeld: art. 1382 OBW: dingen die wij denken dat ze logische
zijn, maar dat zijn ze niet
o Extern = maken van recht -> hoe ontstaat, waarom en wie maakt die
nieuwe regel
materiële bronnen van recht: men maakt recht als het in de
maatschappij iets veranderd, doet de regel ontstaan (context) (als
er iets veranderd in de samenleving, dan is daar ook wetgeving voor
nodig, dan moet er iets in het recht veranderen) bv. auto ontstaat -
> regels voor verkeer nodig
formele bronnen van recht: veranderingen in het recht komen er om
orde te brengen in de samenleving, factoren die rechtstreeks de
vorm, het uitzicht van een rechtsregel bepalen -> de inhoud er gaat
uitzien
wetgeving door machthebbers
3
Gitte Vercauteren
,Inhoud
2014-2019................................................................................................................... 3
Inleiding...................................................................................................................... 3
Wat?......................................................................................................................... 3
Bijkomend............................................................................................................. 4
publiek-privaatrecht.............................................................................................. 4
Waarom?.................................................................................................................. 5
Hoe........................................................................................................................... 5
Benaderingen........................................................................................................ 5
periodisering......................................................................................................... 8
Rechtshistorische kritiek....................................................................................... 9
Extern recht............................................................................................................... 23
de erfenis van de romeinen: Justinianus................................................................23
wie was Justinianus?........................................................................................... 23
corpus iuris civilis en delen................................................................................. 23
Impact................................................................................................................. 25
Een andere erfenis: procedure en gerecht..........................................................25
Na de romeinen...................................................................................................... 26
costumiere periode (500-1100)...........................................................................26
ius commune...................................................................................................... 28
De Verlichting...................................................................................................... 44
19de eeuw.......................................................................................................... 53
20ste eeuw......................................................................................................... 59
De toekomst........................................................................................................ 68
Intern recht............................................................................................................... 70
Zelfstudie............................................................................................................... 70
Rechten van de vrouw............................................................................................ 70
Voorafgaandelijk: familie..................................................................................... 70
spersonen- en familierecht................................................................................. 75
Forensische geschiedenis.......................................................................................... 90
Deel I: Theorie........................................................................................................ 90
Wat is dat?.......................................................................................................... 90
1
, Wat is het niet?................................................................................................... 90
Verschillende doelen in één context...................................................................90
Carlo Ginzburg.................................................................................................... 90
Alain Wijfels........................................................................................................ 90
Vladimir Petrovic................................................................................................. 91
Klassiek voorbeeld van historici in de rechtszaal................................................91
Amerikaans Rechtssysteem................................................................................ 93
Conclusie............................................................................................................ 96
Deel II: Casus: tabaksprocessen in de VS en historici als expert getuigen.............96
Enkele cijfers: het WHO....................................................................................... 96
Enkele cijfers: België........................................................................................... 96
Enkele cijfers: Amerika (grafiek).........................................................................96
Tabak en publieke gezondheid in de VS..............................................................97
Tabakprocessen in de VS..................................................................................... 97
Pre-Columbiaans Tabaksgebruik.......................................................................102
The Plaintiff’s historians.................................................................................... 105
Casestudy: Grossman vs. R.J. Reynolds, 2013...................................................105
Conclusie.......................................................................................................... 106
2
, 2014-2019
Minister Geens: grootste hervorming van recht en justitie in België sinds
napoleon
o Wetboek van Napoleon was eigenlijk het belangrijkste wetboek voor ons
bestuur -> was enige boek in de kamer aanwezig, maar was heel erg
onvriendelijke voor bepaalde groepen in de samenleving, als je iets slecht
deed werd je gezien als een abnormaal persoon en daarbij was dit alleen
een man die een normaal persoon was
Is nog steeds aan de gang: bv. afwerken Belgisch burgerlijk wetboek of nieuw
strafwetboek
Gevolg: veel recht is geschiedenis geworden: bv. 2018 afschaffing handelsrecht
Gevolg: nieuwe juridische handboeken (privaatrecht, strafrecht) niet altijd zinvol
voor historicus
o Recht dat heel erg lang is meegegaan is opeens in de vuilbak gesmeten,
maar dat wat nu in de vuilbak ligt is wel relevant voor historicus
Inleiding
Wat?
Recht = geheel van regels die de gemeenschap regelen en sanctioneerbaar zijn
rechtsgeschiedenis,
o want recht ≠ pure logica
voorbeeld: EOT (= echtscheiding door onderlinge toestemming) via
rechtbank
voorbeeld: art. 1674 OBW (Ontwerp Burgerlijk Wetboek): je kan dit
met logica moeilijk uitleggen, dit is een gevolg van een
misinterpretatie van historische rechtsteksten
Recht leeft en is daardoor vaak niet logisch
o want logica is soms schijn
voorbeeld: art. 1382 OBW: dingen die wij denken dat ze logische
zijn, maar dat zijn ze niet
o Extern = maken van recht -> hoe ontstaat, waarom en wie maakt die
nieuwe regel
materiële bronnen van recht: men maakt recht als het in de
maatschappij iets veranderd, doet de regel ontstaan (context) (als
er iets veranderd in de samenleving, dan is daar ook wetgeving voor
nodig, dan moet er iets in het recht veranderen) bv. auto ontstaat -
> regels voor verkeer nodig
formele bronnen van recht: veranderingen in het recht komen er om
orde te brengen in de samenleving, factoren die rechtstreeks de
vorm, het uitzicht van een rechtsregel bepalen -> de inhoud er gaat
uitzien
wetgeving door machthebbers
3
