Stromingen in de psychologie
Blz 19-41 H1 Psychologie
Hoe wordt het studieonderwerp van een wetenschap genoemd?
Het object. Bij de meeste wetenschappen is het object goed te formuleren en bestaat er,
zowel intern (binnen een wetenschap) als extern (vanuit andere wetenschappen),
overeenstemming over.
Over het object psychologie kan geen duidelijke definitie gegeven worden :
Er is zowel intern als extern geen eenduidigheid over het object. Zo wordt in de ene stroming
voor het onbewuste gekozen en in de andere voor gedrag of cognities. Daarmee
samenhangend verschilt vaak ook de methode waarmee kennis wordt verworven.
De psychologie is extern niet goed afgebakend van andere (mens)wetenschappen :
Bijna alle psychologische onderwerpen worden ook in andere wetenschappen bestudeerd.
Neem bijvoorbeeld emoties, ouderdom, agressie of seksualiteit worden ook bestudeerd in
de biologie en de sociologie. Deze interne en externe onduidelijkheden hebben tot gevolg
dat zowel binnen de psychologie en tussen de psychologie en andere wetenschappen
tegenstrijdige beschrijvingen en verklaringen zijn aan te treffen, over hetzelfde onderwerp.
Lees voorbeeld op blz 20
Conclusie : Alle wetenschappen zullen met eenzelfde probleem anders handelen, vanwege
de verschillende kennis, opvattingen, etc.
Waarom is er in het westen hogere depressiviteit dan op het Chinese platteland?
In de westerse cultuur staat individualiteit, zelfcontrole (eigen boontjes doppen) en
hedonisme (genieten van het leven) hoog aangeschreven. Als iemand daarin mislukt, wordt
dat aan hemzelf toegeschreven, een ‘eigen-schuld-dikke-bultredenatie’. Bij depressiviteit
horen gevoelens als hulpeloosheid en hopeloosheid. Men stelt zichzelf verantwoordelijk
voor hun successen en falen, en hierdoor ontwikkelen deze gevoelens zich sneller. Op het
Chinese platteland is er dan wel meer armoede en tegenslag, maar men heeft daar veel
sociale steun van anderen, en de samenhorigheid op het platteland.
In dit boek wordt de volgende definitie van Psychologie gehanteerd :
Psychologie is een wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt bestudeerd als
de gevoelens en gedachten die mensen hebben bij het ervaren van hun gedrag en de
omstandigheden waarin dat plaatsvindt.
Wat is het verschil met andere wetenschappen?
Dat in de psychologische theorieën de beschrijving en verklaring van het object vooral
plaatsvinden op individueel niveau. Dit in tegenstelling tot bijv. de sociologie, waarin meer
naar maatschappelijke of groepsverbanden wordt gekeken. In de biologische of medische
wetenschappen wordt juist gekeken naar de biologische bepaaldheid van gedrag.
, Psychologen kijken meer dan biologen naar de beleving en waardering van gedrag. Dit geldt
dan zowel voor de persoon zelf als voor zijn directe omgeving.
Hoe zijn theorieën te typeren?
Als referentiekaders van waaruit psychologen te werk gaan. Ze bieden interpretaties
waarmee verschijnselen bekeken en verhelderd worden.
Wat is het gevolg dat er binnen de psychologie geen theoretische overeenstemming is?
Dat eenzelfde verschijnsel vanuit meerdere theorieën verschillend beschreven en verklaard
wordt.
Zie voorbeeld eetstoornissen, theorieën kunnen dus komen en gaan.
Wetenschappelijke theorieën vervullen drie functies :
1. De systematiserende of ordenende functie : De eerste stap is een systematische weergave
van wat er wordt waargenomen. Wetenschappelijke kennisverwerving verloopt via expliciete
regels. De procedures van verwerving moeten duidelijk en controleerbaar zijn. In de
wetenschap probeert men bevindingen te rapporteren in de vorm van helder geformuleerde
verbanden of wetten. Daaraan wordt de eis gesteld dat ze herhaalbaar zijn. Wat in het ene
onderzoek wordt aangetroffen, moet in een ander onderzoek opnieuw aangetroffen
worden. (Ordenen van de werkelijkheid)
2. Verklaren en voorspellen : Resultaten kunnen verklaard worden door aan te geven dat ze
in specifieke omstandigheden bereikt worden. Op grond daarvan kan een voorspelling
worden gedaan. (Verklaren en voorspellen van gedrag)
3. Heuristische functie : Er kunnen nieuwe voorspellingen worden gedaan op grond van het
inzicht dat de theorie heeft opgeleverd. Met nieuw wordt bedoeld : iets waar je nog niet aan
had gedacht. (Stimuleren van nieuwe ideeën)
Waarschuwing bij systematiserende functie :
Net als in het dagelijks leven mensen bij het waarnemen en beschrijven van gebeurtenissen
gebruikmaken van eerder opgedane ervaringen, kennis en (voor)oordelen, zo gebeurt dat
ook in de wetenschap. Menselijke waarneming wordt o.a. gekleurd door behoeften, emoties
en kennis. Ook wetenschappers kennen geen objectieve waarneming. Dit is de reden dat
psychologen hetzelfde gedrag verschillend kunnen waarnemen en verklaren.
Lees 1.4.1 => Geschiedenis van theoretische stromingen
Een mensbeeld kent 2 aspecten :
- een beschrijving vd kenmerkende eigenschappen (de bodem van het menselijk bestaan),
zoals het verschil tussen mensen en dieren of kinderen en volwassenen.
- een verwijzing hoe mensen behoren te zijn ( het zogenaamde doelbeeld). Het doelbeeld is
meer een morele visie. Daarin staat centraal hoe een mens zich behoort te gedragen.
Hiermee sturen we ons eigen handelen en beoordelen we het gedrag van anderen.
Blz 19-41 H1 Psychologie
Hoe wordt het studieonderwerp van een wetenschap genoemd?
Het object. Bij de meeste wetenschappen is het object goed te formuleren en bestaat er,
zowel intern (binnen een wetenschap) als extern (vanuit andere wetenschappen),
overeenstemming over.
Over het object psychologie kan geen duidelijke definitie gegeven worden :
Er is zowel intern als extern geen eenduidigheid over het object. Zo wordt in de ene stroming
voor het onbewuste gekozen en in de andere voor gedrag of cognities. Daarmee
samenhangend verschilt vaak ook de methode waarmee kennis wordt verworven.
De psychologie is extern niet goed afgebakend van andere (mens)wetenschappen :
Bijna alle psychologische onderwerpen worden ook in andere wetenschappen bestudeerd.
Neem bijvoorbeeld emoties, ouderdom, agressie of seksualiteit worden ook bestudeerd in
de biologie en de sociologie. Deze interne en externe onduidelijkheden hebben tot gevolg
dat zowel binnen de psychologie en tussen de psychologie en andere wetenschappen
tegenstrijdige beschrijvingen en verklaringen zijn aan te treffen, over hetzelfde onderwerp.
Lees voorbeeld op blz 20
Conclusie : Alle wetenschappen zullen met eenzelfde probleem anders handelen, vanwege
de verschillende kennis, opvattingen, etc.
Waarom is er in het westen hogere depressiviteit dan op het Chinese platteland?
In de westerse cultuur staat individualiteit, zelfcontrole (eigen boontjes doppen) en
hedonisme (genieten van het leven) hoog aangeschreven. Als iemand daarin mislukt, wordt
dat aan hemzelf toegeschreven, een ‘eigen-schuld-dikke-bultredenatie’. Bij depressiviteit
horen gevoelens als hulpeloosheid en hopeloosheid. Men stelt zichzelf verantwoordelijk
voor hun successen en falen, en hierdoor ontwikkelen deze gevoelens zich sneller. Op het
Chinese platteland is er dan wel meer armoede en tegenslag, maar men heeft daar veel
sociale steun van anderen, en de samenhorigheid op het platteland.
In dit boek wordt de volgende definitie van Psychologie gehanteerd :
Psychologie is een wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt bestudeerd als
de gevoelens en gedachten die mensen hebben bij het ervaren van hun gedrag en de
omstandigheden waarin dat plaatsvindt.
Wat is het verschil met andere wetenschappen?
Dat in de psychologische theorieën de beschrijving en verklaring van het object vooral
plaatsvinden op individueel niveau. Dit in tegenstelling tot bijv. de sociologie, waarin meer
naar maatschappelijke of groepsverbanden wordt gekeken. In de biologische of medische
wetenschappen wordt juist gekeken naar de biologische bepaaldheid van gedrag.
, Psychologen kijken meer dan biologen naar de beleving en waardering van gedrag. Dit geldt
dan zowel voor de persoon zelf als voor zijn directe omgeving.
Hoe zijn theorieën te typeren?
Als referentiekaders van waaruit psychologen te werk gaan. Ze bieden interpretaties
waarmee verschijnselen bekeken en verhelderd worden.
Wat is het gevolg dat er binnen de psychologie geen theoretische overeenstemming is?
Dat eenzelfde verschijnsel vanuit meerdere theorieën verschillend beschreven en verklaard
wordt.
Zie voorbeeld eetstoornissen, theorieën kunnen dus komen en gaan.
Wetenschappelijke theorieën vervullen drie functies :
1. De systematiserende of ordenende functie : De eerste stap is een systematische weergave
van wat er wordt waargenomen. Wetenschappelijke kennisverwerving verloopt via expliciete
regels. De procedures van verwerving moeten duidelijk en controleerbaar zijn. In de
wetenschap probeert men bevindingen te rapporteren in de vorm van helder geformuleerde
verbanden of wetten. Daaraan wordt de eis gesteld dat ze herhaalbaar zijn. Wat in het ene
onderzoek wordt aangetroffen, moet in een ander onderzoek opnieuw aangetroffen
worden. (Ordenen van de werkelijkheid)
2. Verklaren en voorspellen : Resultaten kunnen verklaard worden door aan te geven dat ze
in specifieke omstandigheden bereikt worden. Op grond daarvan kan een voorspelling
worden gedaan. (Verklaren en voorspellen van gedrag)
3. Heuristische functie : Er kunnen nieuwe voorspellingen worden gedaan op grond van het
inzicht dat de theorie heeft opgeleverd. Met nieuw wordt bedoeld : iets waar je nog niet aan
had gedacht. (Stimuleren van nieuwe ideeën)
Waarschuwing bij systematiserende functie :
Net als in het dagelijks leven mensen bij het waarnemen en beschrijven van gebeurtenissen
gebruikmaken van eerder opgedane ervaringen, kennis en (voor)oordelen, zo gebeurt dat
ook in de wetenschap. Menselijke waarneming wordt o.a. gekleurd door behoeften, emoties
en kennis. Ook wetenschappers kennen geen objectieve waarneming. Dit is de reden dat
psychologen hetzelfde gedrag verschillend kunnen waarnemen en verklaren.
Lees 1.4.1 => Geschiedenis van theoretische stromingen
Een mensbeeld kent 2 aspecten :
- een beschrijving vd kenmerkende eigenschappen (de bodem van het menselijk bestaan),
zoals het verschil tussen mensen en dieren of kinderen en volwassenen.
- een verwijzing hoe mensen behoren te zijn ( het zogenaamde doelbeeld). Het doelbeeld is
meer een morele visie. Daarin staat centraal hoe een mens zich behoort te gedragen.
Hiermee sturen we ons eigen handelen en beoordelen we het gedrag van anderen.
