Samenvatting Europees recht K1 JHS (cijfer: 7,6)

Europees recht
Week 1
- aangeven welk type internationale organisatie de EU juridisch gezien is en meer in
het bijzonder de bijbehorende begrippen ‘intergouvernementeel’ en ‘supranationaal’
toelichten.
o De EU is zowel intergouvernementeel als supranationaal;
o Intergouvernementeel: opgericht door staten en handelt tussen staten als
gelijkwaardige
o Supranationaal: op sommige gebieden hebben staten hun soevereiniteit
afgestaan waardoor alleen de organisatie beslist op die gebieden en dus
boven de staten komt te staan

- aangeven wat de twee oprichtingsverdragen van de EU zijn en wat hun onderlinge
rechtsverhouding is.
o VEU
o VWEU
o Deze twee staan juridisch gezien aan elkaar gelijk (art. 1 beide verdragen)

- de doelstellingen en de rechtsbeginselen van de EU benoemen en toelichten.
o Doelstellingen: art. 3 VEU
o Rechtsbeginselen:
 Loyaliteitsbeginsel  art. 4 lid 3 VEU
 Subsidiariteitsbeginsel  art. 5 lid 3 VEU
 Evenredigheidsbeginsel  art. 5 lid 4 VEU
 Attributiebeginsel  art. 4 lid 1 jo 5 lid 1 en 2 VEU

- uitleggen welke afzonderlijke taken en bevoegdheden de EU-instellingen hebben
(met uitzondering van de ECB en de Rekenkamer).
o Art. 13 e.v. VWEU

Week 2
- uitleggen wat de betekenis is van de EU als ‘autonome rechtsorde’.
o “Uit dit karakter van ‘eigen rechtsorde’ volgt dat het recht van de Unie een
zekere autonomie heeft ten opzichte van de lidstaten (en hun grondwetten) en
ten opzichte van het algemene internationale recht.” (p. 16)
o “In zijn eerste grote arresten heeft het Hof van Justitie de rechtsorde van de
Unie, toen nog genaamd EEG, uitgeroepen tot autonoom jegens het
internationale recht en jegens het recht van de lidstaten [= Van Gend & Loos]
en heeft het Europese recht tegelijk voorrang gegeven boven nationaal recht
[= Costa/ENEL].” (p. 31)

- de bronnen van Europees recht benoemen en toelichten.
o Primair
 VEU en VWEU
 Handvest grondrechten EU
o Secundair (art. 288 VWEU)
 Verordeningen
 Richtlijnen
 Besluiten
 Aanbevelingen en adviezen
o Rechtsbronnen ‘in-between’
 Jurisprudentie HvJ en GEA (gerecht van eerste aanleg)
 Algemene rechtsbeginselen

, - aangeven welke EU-instellingen betrokken (kunnen) zijn bij de EU-
wetgevingsprocedure.
Totstandkoming EU-recht (verordeningen en richtlijnen)
Betrokken EU-instellingen
- Europese commissie  dient belang EU (art. 17 lid 2 VEU)
- Raad  dient belang lidstaten (art. 16 VEU)
- Europees parlement  dient belang burgers (art. 14 VEU)
Gewone wetgevingsprocedure:
Art. 289 lid 1 jo. 294 VWEU (medebeslissingsprocedure)
Art. 192 lid 1 VWEU

- kan de gewone van de bijzondere EU-wetgevingsprocedures onderscheiden.
o De gewone is op bovenstaande manier
o Bijzondere; dan staat het er duidelijk bij vermeld

- de (verticale en horizontale) doorwerking van Europees recht in de Nederlandse
rechtsorde en meer in het bijzonder de mogelijkheden tot beroep op Europees recht
uitleggen en vaststellen.
o Verordeningen
 Art. 288 VWEU  verordeningen
 Doorwerking: verticaal en horizontaal in al haar onderdelen, mits
geschikt voor directe werking en duidelijk en onvoorwaardelijk
geformuleerd
o Richtlijnen
 Art. 288 VWEU  richtlijnen
 In principe geen doorwerking
 Uitzondering  wel verticale werking als
 De omzettings-/implementatietermijn is verstreken en
 De implementatie in de nationale wet en regelgeving niet, niet
correct of niet volledig is toegepast door de betreffende lidstaat
en
 De bepaling geschikt is voor directe werking en
 De betreffende richtlijnbepaling duidelijk en onvoorwaardelijk is
opgesteld
o Besluiten
 Art. 288 VWEU  besluiten
 Doorwerking verticaal en horizontaal mits de betreffende bepalingen
onvoorwaardelijk en voldoende nauwkeurig is zijn omschreven
 Alleen doorwerking aan geadresseerden  tot wie het besluit zich
richt
o Jurisprudentie
 In principe: slechts bindend voor de betrokken partijen
 In de praktijk : bindend voor alle nationale rechters van de EU-lidstaten
 Inroepbaarheid
 Ieder EU-rechtssubject
 Verticale en horizontale werking