Samenvatting Hyperpigmentatie van de huid (H9)

Dermatologie voor de huidtherapeuten
Hoofdstuk 9: hyperpigmentatie

9.1 inleiding
Hyperpigmentatie  toename van pigment(melanine).
Door toegenomen melanine pigment zal er een donkere verkleuring ontstaan en
die kan variëren van lichtbruin- zwart. Het kan congenitaal of verworven zijn,
gelokaliseerd, diffuus of generaliseerd.

Pigment in de epidermis (melanocyten= basale cellaag, keratinocyten= alle
epidermale lagen)  geeft de kleur bruin/zwart.
Pigment in de dermis (melanine in fagocyten, dermaal gelegen melanocyten)
geeft een  blauw/blauwgrijze kleur.

Toename van hoeveelheid melanine pigment in de huid kan tot diverse
manier tot stand komen:
Epidermis:
 Toename van aantal (actieve) melanocyten in basale cellaag.
 Toename van melanine in melanocyten als gevolg van verhoogde
productie.
 Toename van melanine in de keratinocyten (toename overdracht melanine
pigment van melanocyten aan keratinocyten bv verhoogde melanine
productie of afname snelheid opschuiving melanine- bevattende
keratinocyten in epidermis naar boven en afschilfering daarvan).
 Aanwezigheid van naevuscellen of atypische melanocyten in epidermis.
Dermis:
 Aanwezigheid melanocyten in dermis (die daar in normale huid afwezig
zijn).
 Aanwezigheid melanine pigment in dermis, meestal melanofagen (dermis
normale huid bevat geen melaninepigment). Wanneer pigment afkomstig
is van dermis is het pigment continentie.
 Aanwezigheid naevuscellen of atypische melanocyten in dermis.

,9.2 naevus naevocellularis
Naevi naevocellulares zijn goedaardige ophopingen van naevuscellen(veranderde
melanocyten). In de dermale naevus zijn naevus cellen alleen in de dermis
gelokaliseerd en zijn vaak hun pigment verloren. Het aantal moedervlekken
neemt toe vooral in de puberteit tot 30
jaar.

Klinisch beeld Naevi naevocellulares
 Zijn doorgaans scherp begrensde
rode of ovale laesies met een
grootte van 2-6 mm
 Meest symmetrisch en de
grensvlaknaevus zijn maculeuze
laesie met bruine kleur en iets
accentueerde huidlijnen.
 De samengestelde naevus is
minder/meer verheven en
halfbolvormig,
papillomateus/verruceus en lichter
van kleur als de grensvlaknaevus.
 Dermale naevi zijn meer verheven,
papillomateus/koepelvormig soms
gesteeld en bruin of huidkleurig.
 Moedervlekken kunnen in loop van
tijd overgaan van grensvlaknaevi in
samengestelde en later in dermale
naevi.

Oorzaak / ontstaan wijze:
 Bij het ontstaan van naevi
naevocellulares zouden erfelijke factoren een rol spelen.
 Blootstelling aan zonlicht lijkt een uitdagend factor zijn voor het opkomen
en groter worden van moedervlekken.
 Overig oorzaak is beschadiging van de huid door zonnebrand, verhoogde
hormoonspiegel (zwangerschap, groeihormoon, ziekte van addison,
schildklierhormoon), postoperatieve koorts.

Diagnostiek:
Moedervlekken kunnen met groot aantal gepigmenteerde en ongepigmenteerde
afwijkingen verward worden. Ze kunnen onderscheiden worden door klinisch
atypische naevi en van melanomen doordat ze kleiner
zijn/regelmatiger/symmetrisch zijn, homogene kleur hebben en scherpe
begrenzing. Kleuren als rood. Blauw, grijs, zwart zijn ongebruikelijk bij
benigne/kwaadaardig verworven moedervlekken.

Behandeling + prognose:
 1/3 melanomen ontstaat uit een naevus(moedervlek).
 Groot aantal moedervlekken zijn een risicofactor voor melanomen.
Moedervlekken die duidelijk veranderen of kenmerken van een melanoom
hebben dienen chirurgisch verwijderd te worden.

,  Gebruik van dermatoscoop kan de diagnostische nauwkeurigheid
vergroten en aantal diagnostische uitsnijdingen (chirurgisch verwijdering)
verminderen.
 Verheven goedaardige naevi kan met elektrochirurgie vlak worden
gemaakt of chirurgisch verwijderd worden.

9.2 congenitale naevus naevocellularis
Is bij de geboorte aanwezig. De aandoening wordt geschat op 1-2%

Klinisch beeld:
Congenitale moedervlekken worden min/meer willekeurig op hun grootte
ingedeeld in klein(< 1,5cm) middelgroot (1,5-20cm) en groot (>20 cm)
 Grote congenitale naevus wordt reuzen-naevus of badpak-naevus
genoemd.
 Komt vaak op de onderrug voor in de gordelstreek en op de bovenbenen.
Ze kunnen grote delen van het lichaam bezetten.
 De kleine en middel grote congenitale naevus zijn rond/ovaal redelijk
symmetrisch en zijn iets verheven, licht-donkerbruin kleur en oppervlak
kan onregelmatig en papillomateuze zijn.
 In de loop van de tijd (puberteit) worden deze vlekken dikker/donkerder en
kunnen er papels/noduli ontstaan.

Oorzaak / ontstaan wijze:
 Bij het ontstaan van naevi naevocellulares zouden erfelijke factoren een rol
spelen.
 Blootstelling aan zonlicht lijkt een uitdagend factor zijn voor het opkomen
en groter worden van moedervlekken.
 Overig oorzaak is beschadiging van de huid door zonnebrand, verhoogde
hormoonspiegel (zwangerschap, groeihormoon, ziekte van addison,
schildklierhormoon), postoperatieve koorts.

Behandeling + prognose:
 Kleine/ middelgrote hebben geen of nauwelijks verhoogd risico op ontstaan
melanoom ten opzichte van verworven moedervlek.
 Groote is het risico al op jonge leeftijd sterk verhoogd.
 De helft van melanomen ontstaat voor 5 jaar en zijn vaak diep in dermis
gelokaliseerd en klinisch moeilijk herkenbaar (daarom belangrijk vroeg en
agressief chirurgisch behandeld).
 Wanneer de grote gelokaliseerd zijn in de nek/ rug moet men bedacht zijn
op neurologische afwijkingen door infiltratie van CZ met melanocyten.