Samenvatting Collectief Arbeidsrecht (680073-B-6) - Cijfer 9

HC Collectief Arbeidsrecht
Hoorcollege 1: Introductiecollege

 Actualiteiten
- ‘Grootste loonstijging in 40 jaar, ook dit jaar nog verhoging’
 De loonsverhogingen zijn voornamelijk verdampt door de
inflatie die we hebben gehad
- Stijgende lijn in het aantal leden van de vakbonden; opmars van
vakbonden
- Strop van €400 miljoen voor Booking.com: bedrijf moet verplicht
deelnemen aan pensioenfondsen

 Huishoudelijke zaken
- Workshops = 24 april, 1 mei, 7 mei
 Presentaties steeds door 4 studenten, pro/contra,
repliek/dupliek max 2,5 min per persoon over een gekozen of
met groep bedachte stelling
 Aanmelden individueel via CANVAS, wie het eerst komt, wie
het eerst maalt!
 Openstelling: 11 maart 2024 (9:00 uur)
 Zelf gekozen thema eerst per 4 studenten ter goedkeuring
voorleggen aan Rowaneta; uiterlijk 4 maart 2024
- Wetenschappelijk debat. Begin onderzoek met Jacobs en
literatuurverwijzingen aldaar; alsook: ‘De toekomst van het cao-
recht’
- De beoordeling van de workshops gaat op basis van een ‘pass’ of
‘fail’. Een [ass is een voorwaarde voor het behalen van het vak;
herkansing workshops in tentamenperiode.
- Een stelling zal ook op het tentamen aan bod komen (bv. de voor-
en nadelen van een bepaalde stelling)
- Op het tentamen krijgen we een uitspraak, daarover moeten we
een korte annotatie schrijven van ong. 750 woorden

 Geschiedenis




1

, - Heimlig Heidde (1848): NL liep in alles achter destijds, de
industriële revolutie kwam erg laat in NL.
- 1848: de GW werd geïntroduceerd, met daarin het recht tot
vereniging.
 Vakbonden mochten niet onderhandelen over loon (volgens
WvSr), dit veranderde in 1872.
- 1894: eerste cao.
 Drukker (de schrijver van het arbeidsrecht) heeft erg lang
gedaan over het schrijven van de Wet op de
Arbeidsovereenkomst  erg lang over na gedacht
 Drukker wilde 2 dingen:
1. Zoveel mogelijk mensen onder het arbeidsrecht laten vallen
(art. 7:610 BW)
2. Drukker realiseerde zich dat werknemers minder macht
hebben dan werkgevers; gezagsverhouding =
ongelijkheidscompensatie
- 1927: Wet op de CAO geïntroduceerd, deze wet is tot heden bijna
niks veranderd
- 1929: beurscrash, alle banken gingen failliet, iedereen was zijn
geld kwijt
 Iedereen probeerde destijds onder zijn cao’s uit te komen
 Men wilde ervoor zorgen dat iedereen in een bepaalde
bedrijfstak aan de cao gebonden werd
- 1937: Wet AVV geïntroduceerd
- 1945: BBA: Buitengewoon besluit arbeidsverhoudingen; nu ook in
WWZ
 Duitsers hebben vermogensbelasting uitgevonden + als je
iemand wilt ontslaan kan je naar een overheidsinstantie toe
gaan (en dus niet door de rechter, maar de UWV-procedure) =
NL heeft beide overgenomen
 Het instrument van de geleide loonpolitiek; heeft het nodig
gevonden dat de overheid ging bepalen wat de mensen
gingen verdienen, dit gebeurt nu niet meer
2

,  De overheid bepaalde de loonsverhoging voor iedereen in
NL
- 1970: BBA omgetoverd tot de Wet op de Loonvorming
- 1982: de overheid stopte met het bepalen wat mensen gingen
verdienen, de overheid kon niet meer ingrijpen
- 1987: ingrijpen door de overheid gebeurt nog enkel in
noodsituaties, verder gebeurd dit door de vakbonden
- 2024: 77,6% van de mensen vallen onder een cao (=
dekkingsgraad)
 16,4% mensen zijn lid van de vakbond (= lid bond)

- Hele stabiele arbeidsverhouding; op een constructieve manier
wordt er samengewerkt om verworvenheden vast te leggen (bv.
vakantiedagen in cao’s)
- Is het stelsel toekomstbestendig?
 Weinig leden bij de vakbonden

 Introductie Nederlandse arbeidsverhoudingen
Kerngegevens werkend Nederland:
- Ca. 9.9 miljoen werkenden
 Zowel werknemers als niet-werknemers
- Ca. 5.3 miljoen vast contract, 2,7 miljoen flex contract, 1.2
miljoen ‘zelfstandigen’
 Vast contract: genieten volledige bescherming, bv.
ontslagbescherming
 Flex-contract: oproepcontracten, bepaalde tijdscontracten, etc.
 Bijna 40% flexibele arbeid in NL  zij hebben dus bv. geen
ontslagbescherming
 NL heeft de meeste flexwerkers van Europa
Kerngegevens arbeidsverhoudingen in Nederland
- 17% werknemers georganiseerd in vakbond (jaren ’50: dit was
ooit 60%)
- Ca. 80% werkgevers georganiseerd in werkgeversvereniging
- Dekkingsgraad door cao’s: ca. 77,6% van de beroepsbevolking
- Hoe doen we het in vergelijking met het buitenland?
- Vakbonden kunnen cao’s niet afdwingen, ze zijn van toepassing
omdat de werkgever partij wordt bij een cao

 Organisatiegraad van werkgever




3

, - NL is dus erg goed georganiseerd (80% van de werkgevers is
georganiseerd)

 Organisatiegraad en dekkingsgraad in EU en VS, 2008-2018




- De ontwikkeling van 2008 naar 2018
- Dekkingsgraad in NL is afgenomen met ongeveer 5%, aantal
mensen dat onder een cao valt is ongeveer 80% in NL

 Conclusie organisatiegraad en dekkingsgraad Europa/VS/Nederland




- Grote relevantie cao’s in EU ondanks teruggang in leden
vakorganisaties

4