Arbeids- en Organisateesychologie
Hoofdstuk 1: Inleiding &
Situering
1. Afbakening
Wisselwerking!
- Werknemer = centraal in de onderneming
o Hoe heef deze een imeact oe de organisate (vb. eroductviteit, winst, werksfeer,
organisatee…
- Organisatie = hoe heef deze imeact oe de werknemer
o Vb. Foxconn hoge werkdruk, laag loon, slechte werkomstandighedene = slechte
imeact oe eersoneel in zo’n mate dat dit tot zelfmoord leidt
mens
producent consument
mens-
mens-mens
arbeid
arbeids- organisatie-
ergonomie
psychologie psychologie
2. Situering van de A&O-psychologie
1. Mens als…
(1) Mens-Producent
- Mens-Arbeid: relate mens-werk (arbeid…
o 1. Ergonomie: Persoon = Gegeven (vb. slecht zicht belemmert eroductviteit…
Doel = we eassen het werk/omstandigheden aan, aan die eersoon
Resultaat = voorzien die eersoon van een bril, zo kan deze terug werken
o 2. Arbeidspsychologie: Job = Gegeven
Doel = we eassen eersoon aan, aan de job zelf
Resultaat = training, selecte werving
o 3. Organisatiepsychologie: Context = gegeven/centraal
Vb. focus oe teamwork, cultuur, omgeving, sfeere
,Arbeids- en Organisateesychologie
De context van de job (omgeving… staat centraal en is belangrijk…
- Mens-Mens: relate mens-mens hoe mensen zich gedragen tegenover elkaar
(2) Mens-Consument (niet besproken)
3. Historische en maatschappelijke evoluties
1. Filosofie
- De staat volgens Plato:
o Niveau 1: Filosofen
o Niveau 2: Midden-Staat
o Niveau 3: Geeeueel
- Plato beschrijf ideale staat als elaats waar individuen die taken toegewezen krijgen
waarvoor zij best geschikt zijn
o Stelt geen twee eersonen exact gelijk geboren; mensen verschillen qua natuurlijke
begaafdheden
o Stelt militaire geschiktheidstests oe om soldaten van “ideale staat” te selecteren
- Juan de Dios Huarte y Navarro:
o Grote individuen verschillen
o Verschillende beroeeen vereisen verschillende vaardigheidseatronen
o Belang van goede erofessionele diagnostek door de staat, zodat men jongeren kan
verplichten het kennisdomein te bestuderen waarvoor meest geschikt
= Staat duwt mensen in de richtng die meest voor hen geschikt is!
Voordeel voor staat “juiste mens oe juiste elaats”
Voordeel voor individu geen verseilling van tjd/moeite om geschikte job
te vinden
2. Natuurwetenschappelijke methode
- Observate hyeothese toetsing verwereing/aanvaarding hyeothese
- Vb. Milgram exeeriment (htes://www.youtube.com/watchvv=xOLCCy5PPVgM…
o Vond elaats kort na WOII
o Observatie: mensen doen dingen onder druk van een autoriteit die ze anders niet
zouden doen
o 3 Mensen kwamen naar het labo (1 leraar = autoriteit, 2 testeersonen…
1 geteste werd de “leider” van de 2
1 geteste moest vragen beantwoorden
o De leraar gaf de “leider” de oedracht “de antwoorder” een elektroshock te geven
wanneer deze een fout antwoord gaf
De voltages werden eer fout antwoord oegedreven t.e.m. dodelijke
hoeveelheden
o Leraar (= eroefeider… was gekleed in wite stooas straalt autoriteit uit
Bij zelfde test zonder leraar met wite stooas (= minder autoriteit… werden
veel minder elektroshocks uitgedeeld
o Uitkomst = bewezen dat mensen veel meer doen onder druk van een autoriteit
3. Maatschappelijke ontwikkeling/ sociale invloeden
,Arbeids- en Organisateesychologie
- De mens evolueert van jager-verzamelaar naar uitvinder en zoeker naar oelossingen
- Tegenwoordig: duizenden studenten die studeren voor een job die later niet meer zal
bestaan
o Gevolg van de constante zoektocht naar nieuwe manieren om eroblemen oe te
lossen eroblem-solver
o Deze jobs zullen hoogstwaarschijnlijk worden ingevuld door robots of comeuters
- Resultaat: mens wordt gedwongen in beeaalde functes binnen de maatschaeeij
4. Humanisme
5. Eerste Academische ontwikkelingen
- 1876: Wilhelm Wundt (data niet kennen…
o Experimentele methode
A.d.h.v. zeer simeele tests gaat men beealen of iemand al dan niet geschikt is
voor een beeaalde job
o Introspectie
De eersonen die deze tests hebben uitgevoerd gaan ondervragen over hoe
zij zelf deze tests ervaren hebben (zich in de schoenen van de tester
elaatsen…
- 1901: Walter Dill Scot:
o Toeseraak over esychologie en reclame
o Voor eerst commerciële actviteit linken aan esychologische inzichten
- 1912: Hugo Münsterberg:
o Psychology and industrial efciency
o Toeeassen van emeirisch- natuurwetenschappelijke methode oe selecte
Vb. voor het selecteren van geschikte trambestuurders: eunt oe draaischijf
volgen met een (zie foto slide 26… (= simeele tests om bekwaamheid te
testen… Trambestuurders moeten sturen en aandachti bbiijen
Vb. aeearaat om refexen te meten: wanneer lichtje brand zo rae mogelijk in
juiste eeertje knijeen dat correseondeert met het aangeserongen lichtje
(rem)refexen worden hiermee ietest
4. Methodologische invloeden
1. Differentiële psychologie
- 1. Galton (neef van Darwin…, Pearson (uitvinder correlate…:
o Galton steunt het idee van zijn neef = “niet iedereen is geschikt om te (over…leven”
o Sterke interesse in individuele verschillen bestuderen van verschillen tussen
mensen
o Experimentele methode
o Ontwikkelen van statstsche technieken (gemiddelde, standaardafwijking, correlate…
o Basis voor selectiepsychologie mensen gaan testen oe bekwaamheid voor
beeaalde functe (door simeele tests = exeerimentele methode…
, Arbeids- en Organisateesychologie
Vb. Hoe ver kan men zien, hoe hard kan men blazen, hoe groot is mene…
- 2. McKeen Catelll Binet & Simonl Termanl Yerkes
o Individuele verschillen in cogniteve vaardigheden
o Intelligentetests (vb. IQ = intelligente coëfcient…
Hoofdstuk 1: Inleiding &
Situering
1. Afbakening
Wisselwerking!
- Werknemer = centraal in de onderneming
o Hoe heef deze een imeact oe de organisate (vb. eroductviteit, winst, werksfeer,
organisatee…
- Organisatie = hoe heef deze imeact oe de werknemer
o Vb. Foxconn hoge werkdruk, laag loon, slechte werkomstandighedene = slechte
imeact oe eersoneel in zo’n mate dat dit tot zelfmoord leidt
mens
producent consument
mens-
mens-mens
arbeid
arbeids- organisatie-
ergonomie
psychologie psychologie
2. Situering van de A&O-psychologie
1. Mens als…
(1) Mens-Producent
- Mens-Arbeid: relate mens-werk (arbeid…
o 1. Ergonomie: Persoon = Gegeven (vb. slecht zicht belemmert eroductviteit…
Doel = we eassen het werk/omstandigheden aan, aan die eersoon
Resultaat = voorzien die eersoon van een bril, zo kan deze terug werken
o 2. Arbeidspsychologie: Job = Gegeven
Doel = we eassen eersoon aan, aan de job zelf
Resultaat = training, selecte werving
o 3. Organisatiepsychologie: Context = gegeven/centraal
Vb. focus oe teamwork, cultuur, omgeving, sfeere
,Arbeids- en Organisateesychologie
De context van de job (omgeving… staat centraal en is belangrijk…
- Mens-Mens: relate mens-mens hoe mensen zich gedragen tegenover elkaar
(2) Mens-Consument (niet besproken)
3. Historische en maatschappelijke evoluties
1. Filosofie
- De staat volgens Plato:
o Niveau 1: Filosofen
o Niveau 2: Midden-Staat
o Niveau 3: Geeeueel
- Plato beschrijf ideale staat als elaats waar individuen die taken toegewezen krijgen
waarvoor zij best geschikt zijn
o Stelt geen twee eersonen exact gelijk geboren; mensen verschillen qua natuurlijke
begaafdheden
o Stelt militaire geschiktheidstests oe om soldaten van “ideale staat” te selecteren
- Juan de Dios Huarte y Navarro:
o Grote individuen verschillen
o Verschillende beroeeen vereisen verschillende vaardigheidseatronen
o Belang van goede erofessionele diagnostek door de staat, zodat men jongeren kan
verplichten het kennisdomein te bestuderen waarvoor meest geschikt
= Staat duwt mensen in de richtng die meest voor hen geschikt is!
Voordeel voor staat “juiste mens oe juiste elaats”
Voordeel voor individu geen verseilling van tjd/moeite om geschikte job
te vinden
2. Natuurwetenschappelijke methode
- Observate hyeothese toetsing verwereing/aanvaarding hyeothese
- Vb. Milgram exeeriment (htes://www.youtube.com/watchvv=xOLCCy5PPVgM…
o Vond elaats kort na WOII
o Observatie: mensen doen dingen onder druk van een autoriteit die ze anders niet
zouden doen
o 3 Mensen kwamen naar het labo (1 leraar = autoriteit, 2 testeersonen…
1 geteste werd de “leider” van de 2
1 geteste moest vragen beantwoorden
o De leraar gaf de “leider” de oedracht “de antwoorder” een elektroshock te geven
wanneer deze een fout antwoord gaf
De voltages werden eer fout antwoord oegedreven t.e.m. dodelijke
hoeveelheden
o Leraar (= eroefeider… was gekleed in wite stooas straalt autoriteit uit
Bij zelfde test zonder leraar met wite stooas (= minder autoriteit… werden
veel minder elektroshocks uitgedeeld
o Uitkomst = bewezen dat mensen veel meer doen onder druk van een autoriteit
3. Maatschappelijke ontwikkeling/ sociale invloeden
,Arbeids- en Organisateesychologie
- De mens evolueert van jager-verzamelaar naar uitvinder en zoeker naar oelossingen
- Tegenwoordig: duizenden studenten die studeren voor een job die later niet meer zal
bestaan
o Gevolg van de constante zoektocht naar nieuwe manieren om eroblemen oe te
lossen eroblem-solver
o Deze jobs zullen hoogstwaarschijnlijk worden ingevuld door robots of comeuters
- Resultaat: mens wordt gedwongen in beeaalde functes binnen de maatschaeeij
4. Humanisme
5. Eerste Academische ontwikkelingen
- 1876: Wilhelm Wundt (data niet kennen…
o Experimentele methode
A.d.h.v. zeer simeele tests gaat men beealen of iemand al dan niet geschikt is
voor een beeaalde job
o Introspectie
De eersonen die deze tests hebben uitgevoerd gaan ondervragen over hoe
zij zelf deze tests ervaren hebben (zich in de schoenen van de tester
elaatsen…
- 1901: Walter Dill Scot:
o Toeseraak over esychologie en reclame
o Voor eerst commerciële actviteit linken aan esychologische inzichten
- 1912: Hugo Münsterberg:
o Psychology and industrial efciency
o Toeeassen van emeirisch- natuurwetenschappelijke methode oe selecte
Vb. voor het selecteren van geschikte trambestuurders: eunt oe draaischijf
volgen met een (zie foto slide 26… (= simeele tests om bekwaamheid te
testen… Trambestuurders moeten sturen en aandachti bbiijen
Vb. aeearaat om refexen te meten: wanneer lichtje brand zo rae mogelijk in
juiste eeertje knijeen dat correseondeert met het aangeserongen lichtje
(rem)refexen worden hiermee ietest
4. Methodologische invloeden
1. Differentiële psychologie
- 1. Galton (neef van Darwin…, Pearson (uitvinder correlate…:
o Galton steunt het idee van zijn neef = “niet iedereen is geschikt om te (over…leven”
o Sterke interesse in individuele verschillen bestuderen van verschillen tussen
mensen
o Experimentele methode
o Ontwikkelen van statstsche technieken (gemiddelde, standaardafwijking, correlate…
o Basis voor selectiepsychologie mensen gaan testen oe bekwaamheid voor
beeaalde functe (door simeele tests = exeerimentele methode…
, Arbeids- en Organisateesychologie
Vb. Hoe ver kan men zien, hoe hard kan men blazen, hoe groot is mene…
- 2. McKeen Catelll Binet & Simonl Termanl Yerkes
o Individuele verschillen in cogniteve vaardigheden
o Intelligentetests (vb. IQ = intelligente coëfcient…
