Encyclopedie der rechtswetenschap
HC 1
Hans Kelsen
Hans Kelsen is geboren op 11 oktober 1881 in Praag. Hij verhuist naar wenen en bekleed
daar professoraat in de rechtsgeleerdheid (1919-1930) en daarna in Keulen (1930-1933).
1933: nazi-wetgeving waardoor iedereen van Joodse afkomst van burgerlijke posten wordt
verwijderd, Kelsen wijkt uit naar Geneve, Zwitserland.
In 1940 wijkt hij uit naar Amerika.
Kelsen overleed op 19 april 1973.
Her belangrijkste boek van Kelsen is de Reine Rechtslehre, Einleitung in die
Rechtswissenschaftliche.
2 keer gepubliceerd, in 1934 de eerste en in 1960 een herziene en uitgebreidere druk.
Nog meer boeken:
- General Theory of Law and State (1945)
- General Theory of Norms (1979)
Rechtsfilosofie van Kelsen:
Wat is eigenlijk recht?
Niet; wat is strafrecht of burgerlijk recht? (Positiefrechtelijke vakken). Niet; wat is
Nederlands recht?
Maar; wat is, in het algemeen, recht?
- Een rechtsfilosofische vraag
Een goed begin is; de Zuivere rechtsleer (‘Reine Rechtslehre’) van de Oostenrijker Hans
Kelsen.
Een goed begin omdat het vermoedelijk aansluit bij wat wij al denken over recht.
De Zuivere rechtsleer:
Een theorie over positief recht Wat is positief recht? Positief recht is recht dat
uitgevaardigd is door instanties die bevoegd zijn tot het uitvaardigen van recht.
Doel; kennis verkrijgen over wat recht is. Dus niet; kennis verkrijgen over wat goed recht is.
Hij noemt zijn theorie de zuivere rechtsleer Reine Rechtslehre
- Omdat de theorie alleen het recht wil kennen en de kennis van het recht wil
zuiveren;
Van kennis van de feitelijke werkelijkheid
Van kennis van de moraal
Recht afscheiden van de natuur
Kun je recht observeren? Je kunt kijken naar het parlement of naar een rechter luisteren.
, Observeren tegenover dulden.
Observeren is een neutraal standpunt innemen en daarbij je zintuigen gebruiken. Volgens
Kelsen kan je het recht niet op die manier bekijken. Je moet altijd een betekenis geven aan
die situaties.
Een rechtsnorm geeft objectieve betekenis aan wat er gebeurt (‘Hier wordt een wet
aangenomen’; ‘met het opsluiten van deze persoon wordt het vonnis uitgevoerd’; het
opsluiten van deze persoon is strafbaar’ etc.)
Rechtsnormen staan tegenover de natuurlijke werkelijkheid en geven aan welk mogelijk
menselijk gedrag toegestaan, verboden, geboden is.
Rechtsgeleerdheid is kennis van dit stelsel van rechtsnormen dat mogelijk gedrag juridische
betekenis geeft, ofwel normeert.
Rechtssociologie (en breder, natuurwetenschappen) daarentegen bestudeert de natuurlijke
werkelijkheid en vraagt naar de oorzaken van bepaald gedrag of de gevolgen van bepaald
gedrag (causaliteit), bestudeert de natuurlijke werkelijkheid. Rechtssociologie kijken naar
causaliteit i.p.v. normativiteit, in tegenstelling tot rechtsgeleerdheid).
Er is dus een scheiding tussen feiten en normen. (Feitelijke en morele normen!!)
Maar er zijn ook morele normen.
De taak van de zuivere rechtsleer is ook om kennis van het recht te zuiveren van kennis van
de moraal.
Positief recht kan natuurlijk overeenstemmen met de moraal, maar dat is niet noodzakelijk.
- Recht houdt namelijk niet op met recht zijn, op moment dat het in conflict is met
morele normen.
Wat moraal of rechtvaardigheid is, is niet objectief vast te stellen. Positief recht zou niet
eens nodig zijn als dat wel zo was. Rechtvaardigheid vaststellen kan niet op basis van morele
normen, daarom hebben we rechtsnormen.
Wat Kelsen nu eigenlijk doet is:
Rechtsnormen onderscheiden van feiten. Rechtsnormen onderscheiden van morele normen.
Wanneer is een norm een rechtsnorm en geen morele norm?
- Als de geldigheid ervan gegeven is door een hogere bevoegdheidsnorm (objectieve
betekenis) recht is gepositiveerd.
- De rechtsnorm valt binnen 1 rechtsorde; de geldigheid van alle normen is uiteindelijk
te herleiden tot 1 norm Grundnorm.
De Grundnorm:
We kijken of iets een rechtsnorm is door te kijken naar de instantie die die norm heeft
uitgevaardigd. Die instantie heeft de bevoegdheid om die rechtsnorm te maken.
Wet Grondwet Voorafgaande Grondwet … Eerste Grondwet
De aanname dat de wilsuiting van de makers van de eerste GW een rechtsnorm is, deze
aanname noemen we de grondnorm.
Het is dus geen daadwerkelijke rechtsnorm, het is een aanname dat de wilsuiting van de
makers van de eerste wet, een rechtsnorm hebben gegeven.
HC 1
Hans Kelsen
Hans Kelsen is geboren op 11 oktober 1881 in Praag. Hij verhuist naar wenen en bekleed
daar professoraat in de rechtsgeleerdheid (1919-1930) en daarna in Keulen (1930-1933).
1933: nazi-wetgeving waardoor iedereen van Joodse afkomst van burgerlijke posten wordt
verwijderd, Kelsen wijkt uit naar Geneve, Zwitserland.
In 1940 wijkt hij uit naar Amerika.
Kelsen overleed op 19 april 1973.
Her belangrijkste boek van Kelsen is de Reine Rechtslehre, Einleitung in die
Rechtswissenschaftliche.
2 keer gepubliceerd, in 1934 de eerste en in 1960 een herziene en uitgebreidere druk.
Nog meer boeken:
- General Theory of Law and State (1945)
- General Theory of Norms (1979)
Rechtsfilosofie van Kelsen:
Wat is eigenlijk recht?
Niet; wat is strafrecht of burgerlijk recht? (Positiefrechtelijke vakken). Niet; wat is
Nederlands recht?
Maar; wat is, in het algemeen, recht?
- Een rechtsfilosofische vraag
Een goed begin is; de Zuivere rechtsleer (‘Reine Rechtslehre’) van de Oostenrijker Hans
Kelsen.
Een goed begin omdat het vermoedelijk aansluit bij wat wij al denken over recht.
De Zuivere rechtsleer:
Een theorie over positief recht Wat is positief recht? Positief recht is recht dat
uitgevaardigd is door instanties die bevoegd zijn tot het uitvaardigen van recht.
Doel; kennis verkrijgen over wat recht is. Dus niet; kennis verkrijgen over wat goed recht is.
Hij noemt zijn theorie de zuivere rechtsleer Reine Rechtslehre
- Omdat de theorie alleen het recht wil kennen en de kennis van het recht wil
zuiveren;
Van kennis van de feitelijke werkelijkheid
Van kennis van de moraal
Recht afscheiden van de natuur
Kun je recht observeren? Je kunt kijken naar het parlement of naar een rechter luisteren.
, Observeren tegenover dulden.
Observeren is een neutraal standpunt innemen en daarbij je zintuigen gebruiken. Volgens
Kelsen kan je het recht niet op die manier bekijken. Je moet altijd een betekenis geven aan
die situaties.
Een rechtsnorm geeft objectieve betekenis aan wat er gebeurt (‘Hier wordt een wet
aangenomen’; ‘met het opsluiten van deze persoon wordt het vonnis uitgevoerd’; het
opsluiten van deze persoon is strafbaar’ etc.)
Rechtsnormen staan tegenover de natuurlijke werkelijkheid en geven aan welk mogelijk
menselijk gedrag toegestaan, verboden, geboden is.
Rechtsgeleerdheid is kennis van dit stelsel van rechtsnormen dat mogelijk gedrag juridische
betekenis geeft, ofwel normeert.
Rechtssociologie (en breder, natuurwetenschappen) daarentegen bestudeert de natuurlijke
werkelijkheid en vraagt naar de oorzaken van bepaald gedrag of de gevolgen van bepaald
gedrag (causaliteit), bestudeert de natuurlijke werkelijkheid. Rechtssociologie kijken naar
causaliteit i.p.v. normativiteit, in tegenstelling tot rechtsgeleerdheid).
Er is dus een scheiding tussen feiten en normen. (Feitelijke en morele normen!!)
Maar er zijn ook morele normen.
De taak van de zuivere rechtsleer is ook om kennis van het recht te zuiveren van kennis van
de moraal.
Positief recht kan natuurlijk overeenstemmen met de moraal, maar dat is niet noodzakelijk.
- Recht houdt namelijk niet op met recht zijn, op moment dat het in conflict is met
morele normen.
Wat moraal of rechtvaardigheid is, is niet objectief vast te stellen. Positief recht zou niet
eens nodig zijn als dat wel zo was. Rechtvaardigheid vaststellen kan niet op basis van morele
normen, daarom hebben we rechtsnormen.
Wat Kelsen nu eigenlijk doet is:
Rechtsnormen onderscheiden van feiten. Rechtsnormen onderscheiden van morele normen.
Wanneer is een norm een rechtsnorm en geen morele norm?
- Als de geldigheid ervan gegeven is door een hogere bevoegdheidsnorm (objectieve
betekenis) recht is gepositiveerd.
- De rechtsnorm valt binnen 1 rechtsorde; de geldigheid van alle normen is uiteindelijk
te herleiden tot 1 norm Grundnorm.
De Grundnorm:
We kijken of iets een rechtsnorm is door te kijken naar de instantie die die norm heeft
uitgevaardigd. Die instantie heeft de bevoegdheid om die rechtsnorm te maken.
Wet Grondwet Voorafgaande Grondwet … Eerste Grondwet
De aanname dat de wilsuiting van de makers van de eerste GW een rechtsnorm is, deze
aanname noemen we de grondnorm.
Het is dus geen daadwerkelijke rechtsnorm, het is een aanname dat de wilsuiting van de
makers van de eerste wet, een rechtsnorm hebben gegeven.
