Deel 3 - samenvatting infectieziekten

LESSEN VAN PROF. VAN DAMME
Inhoudstafel




1 Vaccins...............................................................................................................................................................................2
2 Hexavalent vaccin............................................................................................................................................................10
3 griep en pneumokokkenvaccinatie..................................................................................................................................14
4 vaccinatie en zwangerschap............................................................................................................................................18
5 Epidemiologie en preventie van rotavirusinfectie..........................................................................................................21
6 Vaccinaties: mazelen, bof, rubella, varicella...................................................................................................................23
7 HPV infectie en vaccinatie...............................................................................................................................................25
8 Meningococcen en pneumococcen.................................................................................................................................27




1

,1 VACCINS
Bij geboorte: zuigelingen overgaan van toestand van relatieve steriele omgeving in een wereld vol virussen en
bacteriën (van baarmoeder die steriel is  naar wereld vol virussen en bacteriën)

Covid 19 plaatsen in de buurt van mazelen, kinkhoest

Immuunsysteem
- Aangeboren (niet-specifiek, 1ste lijnsdefensie)  ontstekingsreactie
o Barrières (huid, mucosa)
o Oplosbare componenten
o Afweercellen (granulocyten)
- Verworven (specifiek, 2de lijnsdefensie)  immuunantwoord GEHEUGEN
o Humorale immuniteit (B-cellen)
o Cellulaire immuniteit (T-cellen)
o Kenmerken: specifiteit, geheugen, onderscheid eigen en niet-eigen

Antigeenpresenterende cellen APC = brug tussen aangeboren en verworven immuniteit
Goede APC immuuncellen: monocyten/macrofagen en dendritische cellen
APC voorzien T-lymfocyten van nodige en specifieke info  B-cellen activeren om Al te produceren

Hoe werkt een vaccin? Epitopen, antigenen  stimulatie van Ag-presenterende cellen  signalen via membraan van
Thelpercellen  evolueren tot Teffectorcellen  plasmacellen aanmaken (geheugencellen)

Vaccin
- Bestaat uit een antigeen, doel: afweersysteem stimuleren om mens te beschermen tegen infectie/ziekte
- Vaccins werken: IS van persoon (natuurlijke afweer) stimuleren en voorbereiden om bepaalde kiem te
herkennen, tegen kiem of infectieziekte verdedigen
- Later in contact met kiem: IS bewuste kiem herkennen, voorbereid kiem aanvallen, beschermen tegen kiem

Typisch vaccin:
- Heel specifiek, geen kruisbescherming
- Met geheugen
- Liefst levenslang
- Vaak opbouwen van immuniteit via aantal vaccinaties
- Werkt niet onmiddellijk (na 3 à 4 weken)

Kinetiek van primaire/secundaire B-antilichamen immuunantwoord
- Bij boostervaccin of tweede blootstelling  secundair immuunantwoord en rijping van geheugen B-cellen tot
plasmacellen
- Secundair immuunantwoord en rijping van geheugen B- cellen tot plasmacellen die direct (beschermende)
IgG kunnen produceren
- Karakteristieken:
o Kinetiek: snelle toename van serum IgG (4-7 days)
o Specificiteit van IgG reeds heel hoog
-  efficiënte binding aan en eliminatie van ziektekiem zonder
inflammatie of ziekteverschijnselen

VACCINATIESCHEMA

Hoe langer vaccinatieprogramma  hoe lager aantal vierde vaccinaties is, door
vergetelheid…
Rubella, mazelen  rekenen op groepsimmuniteit, vaccinatie altijd boven 95%
(reproductie van 12-14-15  zeer besmettelijk, covid maar 2,5)


1.1 Soorten vaccins en samenstelling van vaccins
2

, Vaccin:
- Bevat antigeen
- Ag stimuleert (met hulpstof bij niet levende) productie antilichamen en activatie cellulaire immuniteit
- Levende en niet-levende vaccins
- Samenstelling:
o Antigeen
o Hulpstof of adjuvans (bij niet-levende)
o Preservatief middel (om contaminatie bij ontwikkeling van vaccin of bij multidosis vaccin te
voorkomen)
 2-phenxy-ethanlo
 Formaldehyde

1.1.1 LEVEND—AFGEZWAKTE VACCINS
- Voorbeelden: vaccins tegen mazelen, bof, rode hond, windpokken, rota
- Via bepaalde technieken afzwakken (passage in celculturen)
- Minder virulent of potent – minder ziekmakend
- Behouden mogelijkheid om te vermenigvuldigen, zonder ziekmakend te zijn
- Toediening: subcutaan of intramusculair (voorkeur)

Voordeel:
- Laag antigeendosis nodig
- Geel hulpstof
- Erg immunogeen en bootst de infectieziekte goed na
- Goede ‘priming’ (primair immuunantwoord)
- Beperkt aantal vaccindosissen nodig
- Zeer lange termijn bescherming (levenslang?)
Nadeel
- Contra-indicatie bij zwangeren en immuungecompromitteerden
- Reversie naar virulentie met mogelijkheid tot ontwikkelen van de ziekte
- OPV (oraal polio vaccin): 1/1,000,000-5,000,000 vaccin geassocieerd polio paralyse (=VAPP)
- Interferentie met maternale antilichamen
- Start later in het schema (uitz. Rotavirusvaccin)
- Warmte gevoelig (bewaring 2-8°C)

1.1.2 NIET LEVENDE VACCINS
Hulpstof of adjuvans:
- Zorgen voor lokale inflammatie
- Antigeen op plek houden van toediening
- Stimuleren afweerreactie: productie cytokines
- Stimuleren APC

Adjuvanten nodig: verbeteren van bescherming voorzien door vaccins door
bevorderen snelle, langdurige en brede immuniteit

- Effect
o Beter immuun-antwoord (hogere concentratie van AL, betere kwaliteit van AL, snellere productie
van AL, betere cellulaire immuunrespons, …)
o Antigeen dosisverlaging toelaten (‘dose sparing’)
o Beter immuun-antwoord bij immuungecompromitteerden
o Eenvoudiger vaccinatieschema toelaten (minder dosissen)
o Afweersysteem in een bepaalde richting stimuleren: AL versus cellulaire immuniteit




3