H3 Ecosystemen
3.1 Kwetsbare systemen
Ecosystemen
• elk dier op de Waddeneilanden heeft zijn habitat en niche en ze zijn onderling verbonden in een
voedselweb van eten en gegeten worden en andere relaties
• ecosysteem: afgebakend gebied met organismen en biotische en abiotische relaties
• dankzij kringlopen heeft een ecosysteem nauwelijks uitwisseling van stoffen met andere
ecosystemen
• 1) het gras neemt CO2 en H2O op en zet dit om in organische stoffen met behulp van zonlicht
producent
2) grauwe ganzen eten gras en de zeearend af en toe een gans
3) de vogels halen hun organische stoffen uit andere organismen consumenten
4) de voedselketen eindigt bij reducenten (bacteriën/schimmels) die organische stoffen tot
anorganische verwerken
tijdens de voedselketen verdwijnt de door planten vastgelegde energie uit het ecosysteem als
warmte
Draagkracht: de maximale populatiegrootte die een gebied kan onderhouden de beperkende factor
is bepalend voor de draagkracht, verdwijnt de beperking, dan neemt de draagkracht toe
Veranderingen in ecosystemen
• de samenstelling van de meeste populaties van een ecosysteem veranderd voortdurend; aantallen
nemen toe of af en populaties ontstaan en verdwijnen; populatiedynamiek, die beïnvloedt een
ecosysteem
• niet alleen biotische factoren beïnvloeden ecosystemen; abiotische als water en temperatuur ook;
veel regen leidt tot weinig jonge dieren en in strenge winters is er een grote sterfte
Verstoringen
• veranderingen kunnen ook blijvend zijn; wanneer een dier als een
vos bij een gebied met veel lepelaars komt en zoveel eieren eten
dat er nauwelijks nieuwe lepelaars bijkomen, verdwijnt de lepelaar
kolonie en soms verandert een abiotische factor een populatie
blijvend; overstroming of brand
• verstoringen: blijvende, snel optredende veranderingen in
ecosystemen
• in verstoorde ecosystemen treden vaak plagen op, doordat
bijvoorbeeld predatoren verdwenen zijn en prooidieren planten zich
dan ongehinderd voort
3.2 Energie
Voedselpiramides
• in veel gebieden is het onmogelijk om voedselrelaties te
onderbouwen met aantallen omdat het om teveel organismen gaat,
daarom werken biologen met biomassa; het totaalgewicht van de
organismen
• vaak gebruiken biologen het drooggewicht; het versgewicht min
het gewicht aan water, want het is een goede maat voor de
hoeveelheid energierijke stoffen die organismen bevatten
• door alle drooggewichten weer te geven in de vorm van een
liggend staafdiagram krijg je een voedselpiramide, waarvan het
oppervlak van elke staaf een maat voor de biomassa is
• in ecosystemen let je niet op individuen, maar op groepen soorten die op een vergelijkbare manier
aan eten komen
daarom zetten biologen alle producenten van een ecosysteem in 1 staaf; het trofische niveau van
de piramide
daarbovenop ligt de staaf van de consumenten van de eerste orde (C1, planteneters), daarna de
consumenten van de tweede orde (C2, dieren die planteneters eten) enzovoorts
Energiestromen
• voedsel bevat brandstoffen als koolhydraten en vetten, daarom is de grootte van een laag van een
voedselpiramide ook een maat voor de energie op dat trofische niveau
• heterotrofe organismen: nemen met hun voedsel organische stoffen op die ze gebruiken als
brand- en bouwstof
• energiestroomschema: hierin staan de hoeveelheden organische stof die op het organisme van
toepassing zijn
3.1 Kwetsbare systemen
Ecosystemen
• elk dier op de Waddeneilanden heeft zijn habitat en niche en ze zijn onderling verbonden in een
voedselweb van eten en gegeten worden en andere relaties
• ecosysteem: afgebakend gebied met organismen en biotische en abiotische relaties
• dankzij kringlopen heeft een ecosysteem nauwelijks uitwisseling van stoffen met andere
ecosystemen
• 1) het gras neemt CO2 en H2O op en zet dit om in organische stoffen met behulp van zonlicht
producent
2) grauwe ganzen eten gras en de zeearend af en toe een gans
3) de vogels halen hun organische stoffen uit andere organismen consumenten
4) de voedselketen eindigt bij reducenten (bacteriën/schimmels) die organische stoffen tot
anorganische verwerken
tijdens de voedselketen verdwijnt de door planten vastgelegde energie uit het ecosysteem als
warmte
Draagkracht: de maximale populatiegrootte die een gebied kan onderhouden de beperkende factor
is bepalend voor de draagkracht, verdwijnt de beperking, dan neemt de draagkracht toe
Veranderingen in ecosystemen
• de samenstelling van de meeste populaties van een ecosysteem veranderd voortdurend; aantallen
nemen toe of af en populaties ontstaan en verdwijnen; populatiedynamiek, die beïnvloedt een
ecosysteem
• niet alleen biotische factoren beïnvloeden ecosystemen; abiotische als water en temperatuur ook;
veel regen leidt tot weinig jonge dieren en in strenge winters is er een grote sterfte
Verstoringen
• veranderingen kunnen ook blijvend zijn; wanneer een dier als een
vos bij een gebied met veel lepelaars komt en zoveel eieren eten
dat er nauwelijks nieuwe lepelaars bijkomen, verdwijnt de lepelaar
kolonie en soms verandert een abiotische factor een populatie
blijvend; overstroming of brand
• verstoringen: blijvende, snel optredende veranderingen in
ecosystemen
• in verstoorde ecosystemen treden vaak plagen op, doordat
bijvoorbeeld predatoren verdwenen zijn en prooidieren planten zich
dan ongehinderd voort
3.2 Energie
Voedselpiramides
• in veel gebieden is het onmogelijk om voedselrelaties te
onderbouwen met aantallen omdat het om teveel organismen gaat,
daarom werken biologen met biomassa; het totaalgewicht van de
organismen
• vaak gebruiken biologen het drooggewicht; het versgewicht min
het gewicht aan water, want het is een goede maat voor de
hoeveelheid energierijke stoffen die organismen bevatten
• door alle drooggewichten weer te geven in de vorm van een
liggend staafdiagram krijg je een voedselpiramide, waarvan het
oppervlak van elke staaf een maat voor de biomassa is
• in ecosystemen let je niet op individuen, maar op groepen soorten die op een vergelijkbare manier
aan eten komen
daarom zetten biologen alle producenten van een ecosysteem in 1 staaf; het trofische niveau van
de piramide
daarbovenop ligt de staaf van de consumenten van de eerste orde (C1, planteneters), daarna de
consumenten van de tweede orde (C2, dieren die planteneters eten) enzovoorts
Energiestromen
• voedsel bevat brandstoffen als koolhydraten en vetten, daarom is de grootte van een laag van een
voedselpiramide ook een maat voor de energie op dat trofische niveau
• heterotrofe organismen: nemen met hun voedsel organische stoffen op die ze gebruiken als
brand- en bouwstof
• energiestroomschema: hierin staan de hoeveelheden organische stof die op het organisme van
toepassing zijn
