VAARDIGHEDEN
VERLOSKUNDE
AVAG
Marloe Verbakel
,Inhoudsopgave
Uitwendig zwangeren onderzoek........................................................................................................................................ 2
Injecteren........................................................................................................................................................................... 6
Vaginaal toucher en AROM............................................................................................................................................... 11
Inbrengen van een koperspiraal (anticonceptie)................................................................................................................ 16
Preconceptieconsult......................................................................................................................................................... 20
Shared Decision Making (SDM)......................................................................................................................................... 21
Baring in Aav.................................................................................................................................................................... 29
HPP/shock........................................................................................................................................................................ 43
,Uitwendig zwangeren onderzoek
Doel
Door middel van inspectie, gestandaardiseerde fundus-symfyse meting, palpatie en percussie van het maternaal abdomen en
auscultatie van de foetale harttonen:
- Foetale groeivertraging opsporen
- De grootte van de uterus bepalen
- De ligging van de foetus bepalen
- De mate van indaling bepalen
- Een indruk krijgen over de hoeveelheid vruchtwater
- Het in leven zijn van de foetus bevestigen door kindsbewegingen te voelen en/of te zien
en/of foetale harttonen te horen
“Welkom, ik ga vandaag het uitwendig onderzoek doen. Ik ga hierbij bijvoorbeeld de grootte van de uterus bepalen, de
ligging en mate van indaling. Als alles goed is, is er geen vruchtwater te veel/weinig, is er beweging van het kindje en kan ik
de groeivertraging uitsluiten.
Ik heb mijn sierader af en mijn handen gewassen. Mijn handen kunnen een beetje koud aan voelen. Je mag op de bank
komen liggen en je buik ontbloten (shirt tot borsten, onderbroek tot symfyse)
Wat een mooie buik!
Je mag je armen ontspannen lang het lichaam leggen (raak haar arm eventueel aan warmte. Mag ik aan je buik zitten. Het
kan een beetje koud aanvoelen”
Algemene voorbereiding
Draag zorg voor de volgende zaken:
- Vraag expliciet toestemming
- een warme, rustige en lichte onderzoekskamer
- dat de sieraden af zijn
- gewassen of gedesinfecteerde handen
- dat de zwangere een lege blaas heeft (maximaal 30 minuten daarvoor geleegd) (een volle
blaas heeft invloed op de meting)
- dat je goed zicht hebt op de buik om die goed te kunnen beoordelen
Werkwijze / stappenplan
In het kort:
1. Inspectie
2. Palpatie
- Handgrepen van Leopold: bepalen fundus-hoogte, beoordelen groei, screenen op afwijkende ligging, onvoldoende
indaling, afwijkende hoeveelheid vruchtwater
- Fundus-symfyse meting (screening groeivertraging)
- Percussie
- Handgreep van Osborne (mate van indaling te kunnen bepalen)
3. Auscultatie (screenen op cortonen patholgie)
4. Documentatie
“Ik ga nu de buik inspecteren”
1. Inspectie (LETTEN OP=)
- Symmetrie van de buik (ovoïd/rond)
- Uitzetting van de uterus
- Striae (verse/oud)
- Linea alba (linea fusca)
- Navel (al dan niet verstreken)
- Kindsbeweging
- Beharing
- Piercings, tatoeages, littekens
, “Ik heb geen vreemde dingen gezien. Ik ga nu over naar de volgende stap: palpatie. Ik ga hierbij weer uw buik aanraken”
2. Palpatie
Bepalen van de fundushoogte, groei beoordelen, ligging beoordelen, indaling en vruchtwater
- 4 Handgrepen van Leopold (percussie)
- Handgreep van Osborne
- Vragen naar beweging (3e trimester, 12-24 hypoxemie)
- Tijdens palpatie weinig contact met kind doordat de buik gespannen is (polyhydramnion)
- Tijdens palpatie juist veel contact, niet balloteren (oligohydramnion)
Handgreep van Leopold 1
Bepalen fundushoogte, bepalen van de groei, deel foetus in fundus bepalen van de fundushoogte
“Ik ga nu de hoogte van de fundus bepalen. Je mag je armen weer ontspannen naast je zij leggen. Ik heb het hoofdeinde in
een hoek van 15 graden gezet. Je ligt dus best plat. Als het niet meer gaat mag je dat aangeven! Ook mag je je benen
strekken, ik ga je nu aanraken.”
- Voel met de vlakke hand op de uterus naar de spanning van de uteruswand
- Voel met de ulnaire zijde van beide handen de bovengrens van de uterus (buik niet indrukken)
- ALS JE DE FUNDUS NIET KUNT VINDEN PERCUTEREN
“Ik heb de fundus gevonden. Voor de zekerheid kan ik dit controleren door middel van percussie. Als ik de fundus niet kon
vinden zou ik sowieso overgaan op percuteren. Ik ga nu de groei beoordelen.”
Beoordelen groei
Referentiepunten: De baarmoeder is tot de 26-28 weken
De foetus vanaf 26 weken (fundus-symfyse-meting)
Baarmoeder
- Bepaal de stand van de navel ten opzichte van het processus xyphoïdus en symhysis.
(pinken op punten, duimen kruisen, navel centraal)
- Benoem de hoogte van de fundus aan de hand van: Symfyse (S), Navel (N), Processus xyphoïdus (X)
“De navel ligt mooi centraal, de hoogte ligt op ¼ n-x”
Foetus
“Ik ga vanaf nu 1 keer per consult de fundus-symfyse meting doen. Dit kan alleen bij een ontspannen uterus. Mocht de uterus
contraheren dan wachten we gewoon even. De benen mogen nog strekt blijven lukt dit?”
Metingen uitvoeren:
- Meet met de elastische geblindeerde centimeterband
- Meet van bovenrand fundus naar bovenrand symfyse
- Houd de centimeterband met 1 hand op het hoogste punt van de fundus
- Meet over de as van de uterus
- Bepaal met je andere hand het af lees punt en draai de band om (rond af op ½)
- DE BAND MOET CONTINU IN CONTACT BLIJVEN MET DE HUID
“Ik leg de centimeterband even op uw been. Kan voor mij even het symfyse (schaambotje) bot ontbloten?”
Bepaling kindsdeel in fundo (ligging)
- Leg je handen aan weerzijden van de fundus uteri en bepaal door de vingers te bewegen wat in fundo ligt
(caput/stuit).
* Stuit: aan één kant hard en beweegt hele romp mee
* Caput: Rond, rondom hard, makkelijk heen een weer bewegen
VERLOSKUNDE
AVAG
Marloe Verbakel
,Inhoudsopgave
Uitwendig zwangeren onderzoek........................................................................................................................................ 2
Injecteren........................................................................................................................................................................... 6
Vaginaal toucher en AROM............................................................................................................................................... 11
Inbrengen van een koperspiraal (anticonceptie)................................................................................................................ 16
Preconceptieconsult......................................................................................................................................................... 20
Shared Decision Making (SDM)......................................................................................................................................... 21
Baring in Aav.................................................................................................................................................................... 29
HPP/shock........................................................................................................................................................................ 43
,Uitwendig zwangeren onderzoek
Doel
Door middel van inspectie, gestandaardiseerde fundus-symfyse meting, palpatie en percussie van het maternaal abdomen en
auscultatie van de foetale harttonen:
- Foetale groeivertraging opsporen
- De grootte van de uterus bepalen
- De ligging van de foetus bepalen
- De mate van indaling bepalen
- Een indruk krijgen over de hoeveelheid vruchtwater
- Het in leven zijn van de foetus bevestigen door kindsbewegingen te voelen en/of te zien
en/of foetale harttonen te horen
“Welkom, ik ga vandaag het uitwendig onderzoek doen. Ik ga hierbij bijvoorbeeld de grootte van de uterus bepalen, de
ligging en mate van indaling. Als alles goed is, is er geen vruchtwater te veel/weinig, is er beweging van het kindje en kan ik
de groeivertraging uitsluiten.
Ik heb mijn sierader af en mijn handen gewassen. Mijn handen kunnen een beetje koud aan voelen. Je mag op de bank
komen liggen en je buik ontbloten (shirt tot borsten, onderbroek tot symfyse)
Wat een mooie buik!
Je mag je armen ontspannen lang het lichaam leggen (raak haar arm eventueel aan warmte. Mag ik aan je buik zitten. Het
kan een beetje koud aanvoelen”
Algemene voorbereiding
Draag zorg voor de volgende zaken:
- Vraag expliciet toestemming
- een warme, rustige en lichte onderzoekskamer
- dat de sieraden af zijn
- gewassen of gedesinfecteerde handen
- dat de zwangere een lege blaas heeft (maximaal 30 minuten daarvoor geleegd) (een volle
blaas heeft invloed op de meting)
- dat je goed zicht hebt op de buik om die goed te kunnen beoordelen
Werkwijze / stappenplan
In het kort:
1. Inspectie
2. Palpatie
- Handgrepen van Leopold: bepalen fundus-hoogte, beoordelen groei, screenen op afwijkende ligging, onvoldoende
indaling, afwijkende hoeveelheid vruchtwater
- Fundus-symfyse meting (screening groeivertraging)
- Percussie
- Handgreep van Osborne (mate van indaling te kunnen bepalen)
3. Auscultatie (screenen op cortonen patholgie)
4. Documentatie
“Ik ga nu de buik inspecteren”
1. Inspectie (LETTEN OP=)
- Symmetrie van de buik (ovoïd/rond)
- Uitzetting van de uterus
- Striae (verse/oud)
- Linea alba (linea fusca)
- Navel (al dan niet verstreken)
- Kindsbeweging
- Beharing
- Piercings, tatoeages, littekens
, “Ik heb geen vreemde dingen gezien. Ik ga nu over naar de volgende stap: palpatie. Ik ga hierbij weer uw buik aanraken”
2. Palpatie
Bepalen van de fundushoogte, groei beoordelen, ligging beoordelen, indaling en vruchtwater
- 4 Handgrepen van Leopold (percussie)
- Handgreep van Osborne
- Vragen naar beweging (3e trimester, 12-24 hypoxemie)
- Tijdens palpatie weinig contact met kind doordat de buik gespannen is (polyhydramnion)
- Tijdens palpatie juist veel contact, niet balloteren (oligohydramnion)
Handgreep van Leopold 1
Bepalen fundushoogte, bepalen van de groei, deel foetus in fundus bepalen van de fundushoogte
“Ik ga nu de hoogte van de fundus bepalen. Je mag je armen weer ontspannen naast je zij leggen. Ik heb het hoofdeinde in
een hoek van 15 graden gezet. Je ligt dus best plat. Als het niet meer gaat mag je dat aangeven! Ook mag je je benen
strekken, ik ga je nu aanraken.”
- Voel met de vlakke hand op de uterus naar de spanning van de uteruswand
- Voel met de ulnaire zijde van beide handen de bovengrens van de uterus (buik niet indrukken)
- ALS JE DE FUNDUS NIET KUNT VINDEN PERCUTEREN
“Ik heb de fundus gevonden. Voor de zekerheid kan ik dit controleren door middel van percussie. Als ik de fundus niet kon
vinden zou ik sowieso overgaan op percuteren. Ik ga nu de groei beoordelen.”
Beoordelen groei
Referentiepunten: De baarmoeder is tot de 26-28 weken
De foetus vanaf 26 weken (fundus-symfyse-meting)
Baarmoeder
- Bepaal de stand van de navel ten opzichte van het processus xyphoïdus en symhysis.
(pinken op punten, duimen kruisen, navel centraal)
- Benoem de hoogte van de fundus aan de hand van: Symfyse (S), Navel (N), Processus xyphoïdus (X)
“De navel ligt mooi centraal, de hoogte ligt op ¼ n-x”
Foetus
“Ik ga vanaf nu 1 keer per consult de fundus-symfyse meting doen. Dit kan alleen bij een ontspannen uterus. Mocht de uterus
contraheren dan wachten we gewoon even. De benen mogen nog strekt blijven lukt dit?”
Metingen uitvoeren:
- Meet met de elastische geblindeerde centimeterband
- Meet van bovenrand fundus naar bovenrand symfyse
- Houd de centimeterband met 1 hand op het hoogste punt van de fundus
- Meet over de as van de uterus
- Bepaal met je andere hand het af lees punt en draai de band om (rond af op ½)
- DE BAND MOET CONTINU IN CONTACT BLIJVEN MET DE HUID
“Ik leg de centimeterband even op uw been. Kan voor mij even het symfyse (schaambotje) bot ontbloten?”
Bepaling kindsdeel in fundo (ligging)
- Leg je handen aan weerzijden van de fundus uteri en bepaal door de vingers te bewegen wat in fundo ligt
(caput/stuit).
* Stuit: aan één kant hard en beweegt hele romp mee
* Caput: Rond, rondom hard, makkelijk heen een weer bewegen
