samenvatting handels- en economisch recht handelswetenschappen

Samenvatting handels- en
economisch recht
Overzicht
Ondernemingsrecht is geen gesloten of coherent systeem, wel-afgelijnd geheel van regels

 Was sterk verspreid over diverse wetgeving, met afzonderlijke aanknopingspunten; shift van
handelaar naar onderneming
 Sinds 1 november 2018 nagenoeg volledig gecodificeerd:
o Wetboek Economisch Recht (WER)
o Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV)

Deelgebieden:

 Handelsrecht
 Vennootschapsrecht
 Kapitaalmarktrecht
 Financieel recht
 Insolventierecht
 Economisch recht

Handelsrecht
 Regelde commerciële verrichtingen op soepele wijze met als aanknopingspunt: daden van
koophandel – handelaar
o “zijn zij die daden uitoefenen, bij de wet daden van koophandel genoemd, en
daarvan, hoofdzakelijk of aanvullend hun gewoon beroep maken”
o Onlogisch: koop om te verkopen (distributieondernemingen); productieactiviteit
(industrie); dienstverlenende bedrijvigheid; intermediërende activiteit, maar GEEN
ambacht en landbouw bijvoorbeeld
o Thans: onderneming
 Doel: soepeler en efficiënt handelsverkeer
 Wat?
o statuut van de handelaar (m.i.v. bewijsregels en faillissementswetgeving),
handelscontracten, recht van de waardepapieren (wisselbrief en cheque)
 Waar?

Vennootschapsrecht
 Wat?
o Uitoefening van een activiteit in de vorm van een vennootschap =
samenwerkingsverband (te nuanceren)
 Vennootschap
 Verenigingen / stichting
o Voornamelijk organisatierecht: oprichting, bestuur, aandeelhoudersafspraken,...
 Waar?
o Wetboek van vennootschappen en verenigingen
(ter vervanging van Wetboek van vennootschappen, VZW-Wet)




1

,Kapitaalmarktrecht
 Wat?
o Bescherming van de goede werking van kapitaalmarkten (Euronext, Alternext,...)
 Waar?
o WVV: specifieke bepalingen toepasselijk op genoteerde vennootschappen (aandelen
op gereglementeerde markt)
o Specifieke wetgeving:
 Prospectuswet (informeren van de primaire markt) (los van notering)
 Transparantiewet (informeren van de secundaire gereglementeerde markt)
 MAR (voorkomen van misbruik van voorwetenschap)
 OBA-Wet (openbaar overnamebiedingen)
Financieel recht
 Wat?
o Regels van publiek bankrecht: het statuut van de aanbieders van financiële diensten
 Vb. vergunningsvereisten + Baselnormen
o Regels van privaat bankrecht: verhouding tussen de aanbieder van financiële
diensten en diens cliënt
 Rekeningen en betalingen
 kredietrecht
 Waar?
o Specifieke wetgeving (vb. Bankwet, Wet Financieel Toezicht)
o Boek VII WER (vroeger Wet Hypothecair Krediet, WCK, ...), BW


Insolventierecht
 Wat?
o WCO: voorkomen van faillissement (behoud van werkgelegenheid en economische
activiteit)
 Aanknoping: onderneming
o Faillissement: afwikkeling van vermogen (goede marktwerking)
 vroeger: handelaar
 Sinds 1/5/18: onderneming
 Waar?
o Vroeger: Faillissementswet + Wet Continuïteit Ondernemingen
o Sinds 1/5/18: boek XX WER


Economisch recht
 Regelt de economische activiteit
o Elke activiteit die bestaat uit het aanbieden van goederen of diensten op de markt
(“onderneming”)
 Wat?
o Ordening: evenwicht tussen rechtmatig geachte belangen
 Marktpraktijken, m.i.v. consumentenbescherming
 B2B-wet
o Sturing: economische doeleinden van conjuncturele of structurele aard
 Conjunctureel: bv. prijzenwetgeving
 Structureel: bv. mededingingswetgeving (verbod op concentraties,
kartelafspraken en misbruik van machtspositie en economische
afhankelijkheid)

2

,  Waar?
o Wetboek van Economisch recht
o Andere: internationale bronnen, decreten, ordonnanties, gebruiken


Definitie van “onderneming” (algemeen)
OUD ARTIKEL I.1,1° WER (tot 31/10/18)
 Natuurlijke persoon of rechtspersoon die op duurzame wijze een economisch doel nastreeft
o Economisch doel = aanbieden van goederen en diensten
 Rechtsvorm en winstoogmerk irrelevant
o Duurzaam: zekere organisatie, meer dan sporadisch
 Nog van toepassing bij enkele boeken
o Boek IV WER. Bescherming van de mededinging
o Boek V WER. Mededinging en prijsevoluties
o Boek VI WER. Marktpraktijken en consumentenbescherming (I.1,8,39°)
 Opm.: ook afwijkende aanknopingspunt voor Boek III WER
o Cf. bv. inschrijvingsplicht KBO (zie later)
NIEUWE ALGEMENE DEFINITIE (sinds 1/11/18)
 Artikel 1,1,1° WER
o Iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
o Iedere rechtspersoon
 BEHALVE publiekrechtelijke RP die geen goederen of diensten aanbiedt op
een markt
 BEHALVE de staat (alle niveaus) en OCMW
 Iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid
 BEHALVE indien geen uitkeringsoogmerk en dit ook niet doet


Definitie van “vennootschap” – WVV
Artikel 1:1 WVV:
o Een vennootschap wordt opgericht bij een rechtshandeling door één of meer
personen, vennoten genaamd, die een inbreng doen. Zij heeft een vermogen en stelt
zich de uitoefening van één of meer welbepaalde activiteiten tot voorwerp. Zij heeft
tot doel aan de vennoten een rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel uit
te keren of te bezorgen
 Niet langer noodzakelijk samenwerkingsverband
 Rechtspersoonlijkheid of niet
 Keuzevrijheid maar typendwang




Definitie van “vereniging”
Artikel 1:2 WVV
 Een vereniging wordt opgericht bij overeenkomst tussen twee of meer personen, leden
genaamd. Zij streeft een belangeloos doel na in het kader van één of welbepaalde

3

, activiteiten die zij tot voorwerp heeft. Zij mag rechtstreeks noch onrechtstreeks enig
vermogensvoordeel uitkeren of bezorgen aan de oprichters, de leden, de bestuurders of enig
andere persoon behalve voor het in de statuten bepaald belangeloos doel. Elke verrichting in
strijd met dit verbod is nietig
Vormen:
 Rechtspersoonlijkheid: vereniging zonder winstoogmerk (VZW) en internationale vereniging
zonder winstoogmerk (IVZW) = ONDERNEMING
 Zonder rechtspersoonlijkheid: feitelijke vereniging = GEEN ONDERNEMING


Definitie van “stichting”
Artikel 1:3 WVV
 Een stichting is een rechtspersoon zonder leden, opgericht bij rechtshandeling door één of
meer personen, stichters genoemd. Haar vermogen wordt bestemd om een belangeloos doel
na te streven in het kader van één of meer welbepaalde activiteiten die zij tot voorwerp
heeft. Zij mag rechtstreeks noch onrechtstreeks enig vermogensvoordeel uitkeren of
bezorgen aan de stichters, de bestuurders of enig andere persoon, behalve voor het in de
statuten bepaald belangeloos doel. Elke verrichting in strijd met dit doel is nietig
Vormen:
 Rechtspersoonlijkheid: private stichting (PS) en stichting van openbaar nut (SON) =
ONDERNEMING


Samenvattend
 WER: ondernemingen
 WVV: vennootschappen, verenigingen en stichtingen (principieel ondernemingen)
 Andere: ad hoc wetgeving

Economisch grondslagenrecht
Economische basisprincipes
 Boek II WER
o Belangrijkste: vrijheid van ondernemen (vrijheid van handel)
 Vrije keuze van activiteit
 Vrije keuze van de wijze waarop deze wordt uitgeoefend
 Beperkt door wettelijk kader
 Geen willekeurige inperkingen door de uitvoerende macht

Opstart van en verplichtingen van een onderneming
 Vestigingsrecht
o Gewesten: decreet 18/5/2018: afschaffing basiskennis bedrijfsbeheer en bewijs
specifieke beroepsbekwaamheid (beenhouwers, bakkers, kappers,…)  je hoeft
geen bewijs van kennis of een bepaalde opleiding meer hebben om een bedrijf te
kunnen oprichten
o Specifieke federale vestigingswetgeving: advocaat, banken, verzekeraars,
beleggingsadviseurs,…  voor het ganse grondgebied van België van toepassing, wel
bepaalde opleidingen/ diploma nodig
 Overzicht van algemene voorwaarden en verplichtingen
o Economische bekwaamheid
o Handels, merk, en VN-naam


4