Nova © Uitgeverij Malmberg
H1 Materialen en stoffen Uitwerkingen 3 havo
1 Materialen en stoffen
1
, Nova © Uitgeverij Malmberg
H1 Materialen en stoffen Uitwerkingen 3 havo
1 Materiaal- en stofeigenschappen
LEERSTOF
1
Materialen kunnen worden onderverdeeld in natuurlijke en synthetische materialen.
a Geef een algemene omschrijving van een natuurlijk materiaal.
Een materiaal van natuurlijke herkomst.
b Geef een algemene omschrijving van grondstoffen.
Materialen die als basis dienen voor het maken van (nieuwe) stoffen en producten.
c Geef een algemene omschrijving van een synthetisch materiaal.
Een materiaal dat door de mens is gemaakt.
d Geef in tabel 2 met kruisjes aan of het materiaal natuurlijk of synthetisch is.
tabel 2 Natuurlijke en synthetische materialen.
materiaal natuurlijk synthetisch
baksteen x
beton x
bioplastic x
glas x
katoen x
staal x
suiker x
wol x
zijde x
2
Voor de productie van kunststoffen wordt nog steeds veel gebruikgemaakt van aardolie als
grondstof. Recente ontwikkelingen richten zich op biogebaseerde kunststoffen. De grondstoffen
van biogebaseerde kunststoffen zijn van biologische oorsprong.
Wat is het voordeel van grondstoffen van biologische oorsprong?
Het zijn hernieuwbare grondstoffen/ze raken niet op.
3
Voor een productontwikkelaar is kennis van materiaal- en stofeigenschappen van belang om de
juiste keuzes te kunnen maken. De gewenste of vereiste eigenschappen van een product zijn
bepalend voor de keuze van stoffen en materialen die gebruikt kunnen worden. In tabel 3 staan
enkele eigenschappen die een product moet hebben. De bijbehorende materiaal- en
stofeigenschappen ontbreken.
Vul tabel 3 in waarbij je een keuze maakt uit de volgende materiaal- en stofeigenschappen:
dichtheid – elektrische geleidbaarheid – hydrofiel – hydrofoob – kookpunt – smeltpunt
tabel 3 Producteigenschappen en stof- en materiaaleigenschappen.
vereiste eigenschap product bijbehorende materiaal- en stofeigenschap
behoudt vorm bij hogere temperaturen smeltpunt
licht dichtheid
vochtafstotend hydrofoob
2
, Nova © Uitgeverij Malmberg
H1 Materialen en stoffen Uitwerkingen 3 havo
4
Moderne materialen zijn vaak composieten.
a Geef een algemene omschrijving van een composiet.
Een composiet is een samengesteld materiaal waarin verschillende materialen zijn
gecombineerd.
b Geef een voorbeeld van een product of voorwerp dat gemaakt is van een composiet.
bijvoorbeeld: hockeystick, formule 1-wagen, vliegtuig, racefiets, gebouw van gewapend beton
5
Een hoeveelheid zand heeft een volume van 40 cm3. De dichtheid van zand is 1,6 g/cm3.
Bereken de massa in gram van deze hoeveelheid zand.
gegevens volume zand = 40 cm3
dichtheid zand = 1,6 g/cm3
gevraagd massa zand = ? g
uitwerking m=ρ·V
m = 1,6 × 40 = 64
massa zand = 64 g
TOEPASSING
6
Hout is een van de oudste natuurlijke grondstoffen op aarde. Het is van nature zowel stevig als
stijf. Dit heeft te maken met de aanwezigheid van lange cellulosevezels die door houtstof (lignine)
zijn omsloten. Dit maakt hout een composiet van natuurlijke oorsprong.
a Leg uit waarom hout een natuurlijke composiet is.
Composieten zijn samengestelde materialen. In hout is de combinatie van lange vezels en
houtstof van nature aanwezig. Dus is hout een natuurlijke composiet.
b Bij een bouwmarkt zijn diverse planken en platen van verschillende houtsoorten te koop.
Voorbeelden hiervan zijn spaanplaat, mdf en multiplex.
Leg uit of deze houtsoorten natuurlijke of synthetische materialen zijn.
Synthetische materialen zijn materialen die door de mens zijn gemaakt. De genoemde
houtsoorten zijn door de mens gemaakt van de grondstof hout. Dat betekent dus dat
spaanplaat, mdf en multiplex synthetische materialen zijn.
c Eikenhout drijft op water.
Wat zegt dat over de dichtheid van eikenhout in vergelijking met de dichtheid van water?
De dichtheid van hout is lager dan de dichtheid van water. Daarom blijft hout drijven op
water.
d De dichtheid van eikenhout is 0,78 g/cm3. Een houtwinkel koopt 50 m3 eikenhout in.
Bereken de massa in kg van deze hoeveelheid eikenhout.
gegevens volume eikenhout = 50 m3
dichtheid eikenhout = 0,78 g/cm3
gevraagd massa eikenhout = ? kg
uitwerking volume eikenhout = 50 m3 = 50 000 000 cm3
3
H1 Materialen en stoffen Uitwerkingen 3 havo
1 Materialen en stoffen
1
, Nova © Uitgeverij Malmberg
H1 Materialen en stoffen Uitwerkingen 3 havo
1 Materiaal- en stofeigenschappen
LEERSTOF
1
Materialen kunnen worden onderverdeeld in natuurlijke en synthetische materialen.
a Geef een algemene omschrijving van een natuurlijk materiaal.
Een materiaal van natuurlijke herkomst.
b Geef een algemene omschrijving van grondstoffen.
Materialen die als basis dienen voor het maken van (nieuwe) stoffen en producten.
c Geef een algemene omschrijving van een synthetisch materiaal.
Een materiaal dat door de mens is gemaakt.
d Geef in tabel 2 met kruisjes aan of het materiaal natuurlijk of synthetisch is.
tabel 2 Natuurlijke en synthetische materialen.
materiaal natuurlijk synthetisch
baksteen x
beton x
bioplastic x
glas x
katoen x
staal x
suiker x
wol x
zijde x
2
Voor de productie van kunststoffen wordt nog steeds veel gebruikgemaakt van aardolie als
grondstof. Recente ontwikkelingen richten zich op biogebaseerde kunststoffen. De grondstoffen
van biogebaseerde kunststoffen zijn van biologische oorsprong.
Wat is het voordeel van grondstoffen van biologische oorsprong?
Het zijn hernieuwbare grondstoffen/ze raken niet op.
3
Voor een productontwikkelaar is kennis van materiaal- en stofeigenschappen van belang om de
juiste keuzes te kunnen maken. De gewenste of vereiste eigenschappen van een product zijn
bepalend voor de keuze van stoffen en materialen die gebruikt kunnen worden. In tabel 3 staan
enkele eigenschappen die een product moet hebben. De bijbehorende materiaal- en
stofeigenschappen ontbreken.
Vul tabel 3 in waarbij je een keuze maakt uit de volgende materiaal- en stofeigenschappen:
dichtheid – elektrische geleidbaarheid – hydrofiel – hydrofoob – kookpunt – smeltpunt
tabel 3 Producteigenschappen en stof- en materiaaleigenschappen.
vereiste eigenschap product bijbehorende materiaal- en stofeigenschap
behoudt vorm bij hogere temperaturen smeltpunt
licht dichtheid
vochtafstotend hydrofoob
2
, Nova © Uitgeverij Malmberg
H1 Materialen en stoffen Uitwerkingen 3 havo
4
Moderne materialen zijn vaak composieten.
a Geef een algemene omschrijving van een composiet.
Een composiet is een samengesteld materiaal waarin verschillende materialen zijn
gecombineerd.
b Geef een voorbeeld van een product of voorwerp dat gemaakt is van een composiet.
bijvoorbeeld: hockeystick, formule 1-wagen, vliegtuig, racefiets, gebouw van gewapend beton
5
Een hoeveelheid zand heeft een volume van 40 cm3. De dichtheid van zand is 1,6 g/cm3.
Bereken de massa in gram van deze hoeveelheid zand.
gegevens volume zand = 40 cm3
dichtheid zand = 1,6 g/cm3
gevraagd massa zand = ? g
uitwerking m=ρ·V
m = 1,6 × 40 = 64
massa zand = 64 g
TOEPASSING
6
Hout is een van de oudste natuurlijke grondstoffen op aarde. Het is van nature zowel stevig als
stijf. Dit heeft te maken met de aanwezigheid van lange cellulosevezels die door houtstof (lignine)
zijn omsloten. Dit maakt hout een composiet van natuurlijke oorsprong.
a Leg uit waarom hout een natuurlijke composiet is.
Composieten zijn samengestelde materialen. In hout is de combinatie van lange vezels en
houtstof van nature aanwezig. Dus is hout een natuurlijke composiet.
b Bij een bouwmarkt zijn diverse planken en platen van verschillende houtsoorten te koop.
Voorbeelden hiervan zijn spaanplaat, mdf en multiplex.
Leg uit of deze houtsoorten natuurlijke of synthetische materialen zijn.
Synthetische materialen zijn materialen die door de mens zijn gemaakt. De genoemde
houtsoorten zijn door de mens gemaakt van de grondstof hout. Dat betekent dus dat
spaanplaat, mdf en multiplex synthetische materialen zijn.
c Eikenhout drijft op water.
Wat zegt dat over de dichtheid van eikenhout in vergelijking met de dichtheid van water?
De dichtheid van hout is lager dan de dichtheid van water. Daarom blijft hout drijven op
water.
d De dichtheid van eikenhout is 0,78 g/cm3. Een houtwinkel koopt 50 m3 eikenhout in.
Bereken de massa in kg van deze hoeveelheid eikenhout.
gegevens volume eikenhout = 50 m3
dichtheid eikenhout = 0,78 g/cm3
gevraagd massa eikenhout = ? kg
uitwerking volume eikenhout = 50 m3 = 50 000 000 cm3
3
