Samenvatting Uitwerkingen probleem 1

Probleem 1
Leerdoelen
Totstandkoming
Het tot stand komen van rechtshandelingen
De rechtshandeling veronderstelt de keuzevrijheid van het individu, hieruit
vloeit de wilsverklaring uit voort (art. 3:33 BW). Er is wel kritiek op de
wilsverklaring: de belangen van anderen dan de handelende persoon zouden in
het geding zijn, omdat er alleen wordt gekeken naar de handelende persoon.
De rechtsorde wil ook met hun rekening houden, daarom moet er bescherming
van vertrouwen zijn voor de mensen die bij de rechtshandeling zijn betrokken,
deze komen vooral tot uitdrukking in art. 3:35 & 3:36 BW.

De verklaring
Een wilsverklaring kan in elke vorm geschieden (art. 3:37 lid 1 BW). Wel kan
de wet of een voorafgaande rechtshandeling een bepaalde vorm voorschrijven,
als iemand zich hier niet aan houdt, wordt het vernietigd (art. 6:223 sub a
BW).
Een wilsverklaring kan een 'uitdrukkelijke wilsverklaring' (met woorden,
gesproken of geschreven) of juist een 'stilzwijgende wilsverklaring' zijn (met
bijvoorbeeld een hoofdknikje of juist niets doen). Bij deze hangt het er steeds
weer vanaf wat de wederpartij redelijkerwijs uit het gedrag mocht afleiden.
Een toerekening van een verklaring ligt besloten in het leerstuk van de
vertegenwoordiging, soms wordt een afgelegde verklaring van A gezien als een
verklaring van B. Een voorbeeld kan een vervalste handtekening zijn.
Een toerekening waar het gaat om de inhoud van de verklaring in plaats van de
persoon is geregeld in art. 3:37 lid 4 BW: wanneer een communicatiemiddel of
bode de verklaring verkeerd overbrengt, geldt deze toch als verklaring van de
afzender. De verantwoordelijkheid en het risico ligt dus bij hem.
Art. 3:37 lid 4 BW wordt gezien als een vuistregel, een oplossing voor
'technische' problemen. Als dit niet opgaat, moet er gekeken worden naar de
wilsvertrouwensleer van art. 3:34 en 3:35 BW.
De ontvangsttheorie houdt in dat de verklaring geen werking krijgt als deze de
wederpartij niet of niet tijdig bereikt (art. 3:37 lid 3 BW). Het moment van
bereiken is beslissend voor het tijdstip waarop de verklaring haar werking krijgt
en dus de rechtshandeling tot stand komt, dit kan bijvoorbeeld voor een
faillietverklaring van belang zijn.
Er is wel een nuancering in de tweede zin van art. 3:37 lid 3 BW: een
verklaring die niet of niet tijdig bereikt bij de wederpartij, is toch geldig wanneer
dit het gevolg is van zijn eigen handeling. Dit is de 'risicocorrectie'. Dit kan
bijvoorbeeld zo zijn als de wederpartij een verkeerd adres opgeeft.
Iemand kan een verklaring intrekken met een sneller communicatiemiddel om de
overgebrachte verklaring 'in te halen'. Dit moet dus eerder of gelijktijdig
gebeuren (art. 3:37 lid 5 BW).

, De wilsvertrouwensleer
De verklaring moet de uitdrukking zijn van een op een rechtsgevolg gerichte wil.
Tussen wil en verklaring kan alleen discrepantie zijn door verschillende
oorzaken, iemand kan zich bijvoorbeeld verspreken. Volgens art. 3:35 BW gaat
de uiterlijke verklaring boven de interne wil, voor zover de wederpartij
gerechtvaardigd vertrouwen dat de verklaring welgemeend was.
De verhouding is wel zo dat de verklaarde wil (art. 3:33 BW) de primaire
grondslag is en het gerechtvaardigd vertrouwen (art. 3:35 BW) de subsidiaire
grondslag is voor de totstandkoming van de rechtshandeling.
Er zijn verschillende leren ontstaan in de 19e eeuw

- Wilsleer: de interne wil van de handelende persoon is van
doorslaggevend belang
- Verklaringsleer: alleen de verklaring is van belang, de interne wil speelt
dus totaal geen rol
- Vertrouwensleer: hier heeft men vertrouwen in de wil van de
handelende persoon om zich te binden, in plaats van op de toegezegde
prestatie
Het uiteenlopen van wil en verklaring kan situationeel of relationeel bepaald zijn.
Het is afhankelijk van de context van gebruikte woorden, soms in combinatie
met non-verbale communicatie.
Het belangrijkste geval van het uiteenlopen van wil en verklaring is
'oneigenlijke dwaling': partijen hadden een onjuiste voorstellen ('dwaalden')
rondom de inhoud van de beide verklaringen.
Gevallen van oneigenlijke dwaling
a. De inhoud van de verklaring berust op een verspreking of verschrijving
b. De inhoud van de verklaring wordt onjuist overgebracht door
communicatiemiddel of bode
c. De inhoud van de verklaring wordt door partijen verschillend opgevat als
gevolg van dubbelzinnig woordgebruik (misverstand)
d. De verklaring richt zich tot een door de afzender niet bedoeld persoon
(afdwaling)
Een bijzonder geval waarbij wil en verklaring uiteenlopen is bij een geestelijke
stoornis (art. 3:34 BW). Dit kunnen verschillende vormen aannemen, zowel
tijdelijk als blijvend. Een voorbeeld is dronkenschap of hevige opwinding.
Een geestelijke stoornis is een grond voor ondercuratelestelling, wat leidt tot
handelingsonbekwaamheid (art. 1:378 BW). Dit is een grond voor de
vernietigbaarheid of nietigheid van rechtshandelingen (art. 3:32 BW), art. 3:34
BW heeft dan geen betekenis. Bij art. 3:34 BW kan art. 3:35 BW nog worden
toegepast, bij art. 3:32 BW kan dit niet.
Iemand moet kunnen bewijzen dat de overeenstemmende wil ontbreekt, zoals bij
een geestelijke stoornis. Dit kan ook al een vermoeden zijn. Dit kan natuurlijk
ook worden ontkracht door feiten of omstandigheden die juist het aannemelijk
maken dat de verklaring onder invloed van de stoornis is gedaan.