Innoveren met
beleid (S13)
[Datum]
Vanwaar dit gedrag?
Module: Innoveren met beleid
(S13)
Naam:
Organisatie:
Studentnummer:
Klasnummer:
E-mailadres:
School: Saxion Hogeschool,
Deventer
Leerjaar: 2020/2021
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: agenderen.........................................................................................................................2
1.1 Probleemstroom...........................................................................................................................2
1.2 Oplossingenstroom.......................................................................................................................3
1.3 Klimaatstroom..............................................................................................................................3
1.4 Beleidsprobleem...........................................................................................................................4
1.5 Beleidsvraag..................................................................................................................................4
1.6 Beleidsdoel...................................................................................................................................4
1.7 Beleidsopdracht............................................................................................................................4
1.8 Framing.....................................................................................................................................4
1.8.1 Projectframe..........................................................................................................................5
1.8.2 Dramaframe...........................................................................................................................5
Hoofdstuk 2: verkennen en analyseren:.................................................................................................6
2.1 Beleidsdriehoek............................................................................................................................6
2.1.1 Context......................................................................................................................................6
2.1.2 Processen...................................................................................................................................7
2.1.3 Content......................................................................................................................................7
Conclusie........................................................................................................................................7
2.1.4 Actoren......................................................................................................................................7
2.2 Veldmodel....................................................................................................................................8
2.2.1 Toelichting Veldmodel...............................................................................................................9
Hoofdstuk 3: strategie en ontwerpen.....................................................................................................9
3.1 Hoofddoel.....................................................................................................................................9
3.1.1 Subdoel 1.................................................................................................................................10
3.1.2 Subdoel 2.................................................................................................................................10
3.2 Middelen....................................................................................................................................10
3.3 Interventies.................................................................................................................................10
3.3.1 Subdoelen 1.........................................................................................................................10
3.3.2 Subdoelen 2.........................................................................................................................11
3.4 Doelboom...................................................................................................................................11
Hoofdstuk 4: implementeren, cultuur en evaluatie:.............................................................................12
4.1 Planning......................................................................................................................................12
4.2 Uitvoering...................................................................................................................................13
4.3 Belemmerende factoren.............................................................................................................13
4.4 SWOT-analyse.............................................................................................................................13
1
, 4.5 Kosten en batenanalyse..............................................................................................................14
4.6 Gevolgen werkprocessen............................................................................................................14
4.7 Culturele kenmerken..................................................................................................................14
4.8 Kwaliteitsborging.......................................................................................................................15
Hoofdstuk 5 Conclusie en aanbevelingen.............................................................................................15
Literatuurlijst:.......................................................................................................................................16
Inleiding:
Dit beroepsproduct is tot stand gekomen als opdracht voor de module ‘Innoveren met beleid’ en wordt uitgewerkt
binnen een organisatie die begeleiding geeft aan mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking.
Deze doelgroepen laten regelmatig onbegrepen gedrag zien, maar dit gedrag komt ergens vandaan. Vaak uit
onbevredigde behoefte. De verstandelijke of andere beperking laat vaak niet toe om de behoefte zelf tot uitvoer te
brengen, of zelfs aan te geven wat zijn behoefte is. Binnen de organisatie wordt gewerkt volgens de Triple-C
methode (Van Wouwe & Van de Weerd, 2015) en is gericht op het ervaren van het gewone leven. Met als
onderlegger het fundament: de menselijke behoefte. Omdat de behoefte per persoon verschilt zal de
zorgmedewerker sensitief en responsief moeten aansluiten om een meer menswaardig leefklimaat te creëren.
Hoe mooi deze theorie kan aansluiten, lukt het de medewerker vaak niet om deze methode tot uitvoer te brengen.
Dit beleidsstuk is gericht op alle zorgmedewerker binnen de instelling. Er wordt onderzocht wat er nodig is om
deze methode eigen te maken en te implementeren in de dagelijkse praktijk. Om zo tegemoet te komen aan de
behoefte van de cliënt. Op basis van het boek ‘Innoveren met beleid’ (Birkenhäger, 2016) is de hoofdstukopbouw
gehanteerd.
Hoofdstuk 1: agenderen
Dit hoofdstuk gaat over agenderen, dit is volgens Birkenhäger (2016) de eerste fase van beleidsvorming. Tijdens
dit hoofdstuk wordt er stilgestaan bij de opbouw en de weg van het beleidsstuk. Er wordt onderzocht of het
probleemgedrag als probleem wordt erkend en of het groot genoeg is dat een beleidsmatige benadering nodig is.
Op basis van het stromenmodel van Kingdon (2010) wordt een probleemstroom (1.1), oplossingenstroom (1.2) en
klimaatstroom (1.3) uitgewerkt. Dit zal een verklaring geven waarom iets wel of niet op de beleidsagenda terecht
komt. Hieruit ontstaan een beleidsprobleem, een beleidsvraag, een beleidsdoel en een beleidsopdracht. Als
laatste komt ‘framing’ (1.4) aan bod, dit wordt gedaan als er een keuze gemaakt moet worden om een kwestie
vanuit een bepaald perspectief te belichten.
1.1 Probleemstroom
Hieronder wordt in de probleemstroom onderzocht wat ervoor heeft gezorgd dat een probleem is ontstaan.
Volgens Birkenhäger (2016) is het onderkennen het probleem een cruciale stap om actie te ondernemen.
Volgens Van der Vinne (2018) komt probleemgedrag veelvuldig voor bij mensen met een verstandelijke
beperking. Denk bij probleemgedrag aan agressie, zelfverwonding, teruggetrokken of angstig gedrag. Dit kan een
ernstige weerslag hebben op de kwaliteit van leven van de cliënt. Het probleemgedrag en de reactie hierop wordt
(h)erkent bij de organisatie. Momenteel wordt er binnen de organisatie regelmatig gereageerd op
probleemgedrag, in de vorm van een fixatie bij een escalatie. Er heerst een beheersmatig klimaat, waarin de
begeleiders zeggen wat er gedaan moet worden. De organisatie zou dit graag anders zien, maar dit lijkt op
organisatorisch niveau een uitdaging te zijn. De handvatten die er liggen om deze cliëntengroep te begeleiden
zijn aanwezig, in de vorm van scholingen, maar worden nauwelijks gebruikt, verteld manager zorg. Om de
problematiek ook op microniveau inzichtelijk te krijgen, zijn er interviews met een aantal medewerkers van een
Very Intensive Care- (VIC) en een woonafdeling afgenomen. Hierin werd bevestigd dat het probleem van moeilijk
verstaanbaar gedrag, in de vorm van fysiek geweld wordt gevoeld. Zij gaven aan regelmatig spanning te voelen.
Een cliënt die niet ontspannen is heeft volgens Sterkenburg (2020) direct invloed op de gemoedstoestand van de
begeleider, die zich vervolgens ook gespannen voelt. Deze neerwaartse spiraal heeft invloed op vele aspecten in
de dagelijkse vormgeving van de zorg. De VIC-afdeling staat bekend om cliënten die heftig gedrag als
gereedschap inzetten bij onvervulde behoeften. Op de VIC- en woonafdeling werden de volgende problemen
ervaren:
Problemen: Oorzaak (volgens medewerker):
Hoge werkdruk - ervaren van stress (angst voor en voorkomen van escalaties)
Hoog ziekteverzuim - zowel fysieke blessures als geestelijk vermoeidheidsklachten
Veel inzet flex - plekken door ziekte worden opgevuld door flex
2
beleid (S13)
[Datum]
Vanwaar dit gedrag?
Module: Innoveren met beleid
(S13)
Naam:
Organisatie:
Studentnummer:
Klasnummer:
E-mailadres:
School: Saxion Hogeschool,
Deventer
Leerjaar: 2020/2021
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: agenderen.........................................................................................................................2
1.1 Probleemstroom...........................................................................................................................2
1.2 Oplossingenstroom.......................................................................................................................3
1.3 Klimaatstroom..............................................................................................................................3
1.4 Beleidsprobleem...........................................................................................................................4
1.5 Beleidsvraag..................................................................................................................................4
1.6 Beleidsdoel...................................................................................................................................4
1.7 Beleidsopdracht............................................................................................................................4
1.8 Framing.....................................................................................................................................4
1.8.1 Projectframe..........................................................................................................................5
1.8.2 Dramaframe...........................................................................................................................5
Hoofdstuk 2: verkennen en analyseren:.................................................................................................6
2.1 Beleidsdriehoek............................................................................................................................6
2.1.1 Context......................................................................................................................................6
2.1.2 Processen...................................................................................................................................7
2.1.3 Content......................................................................................................................................7
Conclusie........................................................................................................................................7
2.1.4 Actoren......................................................................................................................................7
2.2 Veldmodel....................................................................................................................................8
2.2.1 Toelichting Veldmodel...............................................................................................................9
Hoofdstuk 3: strategie en ontwerpen.....................................................................................................9
3.1 Hoofddoel.....................................................................................................................................9
3.1.1 Subdoel 1.................................................................................................................................10
3.1.2 Subdoel 2.................................................................................................................................10
3.2 Middelen....................................................................................................................................10
3.3 Interventies.................................................................................................................................10
3.3.1 Subdoelen 1.........................................................................................................................10
3.3.2 Subdoelen 2.........................................................................................................................11
3.4 Doelboom...................................................................................................................................11
Hoofdstuk 4: implementeren, cultuur en evaluatie:.............................................................................12
4.1 Planning......................................................................................................................................12
4.2 Uitvoering...................................................................................................................................13
4.3 Belemmerende factoren.............................................................................................................13
4.4 SWOT-analyse.............................................................................................................................13
1
, 4.5 Kosten en batenanalyse..............................................................................................................14
4.6 Gevolgen werkprocessen............................................................................................................14
4.7 Culturele kenmerken..................................................................................................................14
4.8 Kwaliteitsborging.......................................................................................................................15
Hoofdstuk 5 Conclusie en aanbevelingen.............................................................................................15
Literatuurlijst:.......................................................................................................................................16
Inleiding:
Dit beroepsproduct is tot stand gekomen als opdracht voor de module ‘Innoveren met beleid’ en wordt uitgewerkt
binnen een organisatie die begeleiding geeft aan mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking.
Deze doelgroepen laten regelmatig onbegrepen gedrag zien, maar dit gedrag komt ergens vandaan. Vaak uit
onbevredigde behoefte. De verstandelijke of andere beperking laat vaak niet toe om de behoefte zelf tot uitvoer te
brengen, of zelfs aan te geven wat zijn behoefte is. Binnen de organisatie wordt gewerkt volgens de Triple-C
methode (Van Wouwe & Van de Weerd, 2015) en is gericht op het ervaren van het gewone leven. Met als
onderlegger het fundament: de menselijke behoefte. Omdat de behoefte per persoon verschilt zal de
zorgmedewerker sensitief en responsief moeten aansluiten om een meer menswaardig leefklimaat te creëren.
Hoe mooi deze theorie kan aansluiten, lukt het de medewerker vaak niet om deze methode tot uitvoer te brengen.
Dit beleidsstuk is gericht op alle zorgmedewerker binnen de instelling. Er wordt onderzocht wat er nodig is om
deze methode eigen te maken en te implementeren in de dagelijkse praktijk. Om zo tegemoet te komen aan de
behoefte van de cliënt. Op basis van het boek ‘Innoveren met beleid’ (Birkenhäger, 2016) is de hoofdstukopbouw
gehanteerd.
Hoofdstuk 1: agenderen
Dit hoofdstuk gaat over agenderen, dit is volgens Birkenhäger (2016) de eerste fase van beleidsvorming. Tijdens
dit hoofdstuk wordt er stilgestaan bij de opbouw en de weg van het beleidsstuk. Er wordt onderzocht of het
probleemgedrag als probleem wordt erkend en of het groot genoeg is dat een beleidsmatige benadering nodig is.
Op basis van het stromenmodel van Kingdon (2010) wordt een probleemstroom (1.1), oplossingenstroom (1.2) en
klimaatstroom (1.3) uitgewerkt. Dit zal een verklaring geven waarom iets wel of niet op de beleidsagenda terecht
komt. Hieruit ontstaan een beleidsprobleem, een beleidsvraag, een beleidsdoel en een beleidsopdracht. Als
laatste komt ‘framing’ (1.4) aan bod, dit wordt gedaan als er een keuze gemaakt moet worden om een kwestie
vanuit een bepaald perspectief te belichten.
1.1 Probleemstroom
Hieronder wordt in de probleemstroom onderzocht wat ervoor heeft gezorgd dat een probleem is ontstaan.
Volgens Birkenhäger (2016) is het onderkennen het probleem een cruciale stap om actie te ondernemen.
Volgens Van der Vinne (2018) komt probleemgedrag veelvuldig voor bij mensen met een verstandelijke
beperking. Denk bij probleemgedrag aan agressie, zelfverwonding, teruggetrokken of angstig gedrag. Dit kan een
ernstige weerslag hebben op de kwaliteit van leven van de cliënt. Het probleemgedrag en de reactie hierop wordt
(h)erkent bij de organisatie. Momenteel wordt er binnen de organisatie regelmatig gereageerd op
probleemgedrag, in de vorm van een fixatie bij een escalatie. Er heerst een beheersmatig klimaat, waarin de
begeleiders zeggen wat er gedaan moet worden. De organisatie zou dit graag anders zien, maar dit lijkt op
organisatorisch niveau een uitdaging te zijn. De handvatten die er liggen om deze cliëntengroep te begeleiden
zijn aanwezig, in de vorm van scholingen, maar worden nauwelijks gebruikt, verteld manager zorg. Om de
problematiek ook op microniveau inzichtelijk te krijgen, zijn er interviews met een aantal medewerkers van een
Very Intensive Care- (VIC) en een woonafdeling afgenomen. Hierin werd bevestigd dat het probleem van moeilijk
verstaanbaar gedrag, in de vorm van fysiek geweld wordt gevoeld. Zij gaven aan regelmatig spanning te voelen.
Een cliënt die niet ontspannen is heeft volgens Sterkenburg (2020) direct invloed op de gemoedstoestand van de
begeleider, die zich vervolgens ook gespannen voelt. Deze neerwaartse spiraal heeft invloed op vele aspecten in
de dagelijkse vormgeving van de zorg. De VIC-afdeling staat bekend om cliënten die heftig gedrag als
gereedschap inzetten bij onvervulde behoeften. Op de VIC- en woonafdeling werden de volgende problemen
ervaren:
Problemen: Oorzaak (volgens medewerker):
Hoge werkdruk - ervaren van stress (angst voor en voorkomen van escalaties)
Hoog ziekteverzuim - zowel fysieke blessures als geestelijk vermoeidheidsklachten
Veel inzet flex - plekken door ziekte worden opgevuld door flex
2
