1
Die heks van Hexrivier – Phillip Nel
Die heks van Hexrivier
1 Toe die Hexrivier se heide teen die berghange blom
2 het ‘n Hugenote-meisie van Drakenstein gekom.
3 Die lig in haar oë het die jonkmans betower
4 maar net een kon dit regkry om haar hart te verower.
5 Elize, o Elize, met die lieflike oë
6 jou hart sou jy gee vir die rooi orgidee.
7 Elize, o Elize, jy’t jou liefde belowe
8 aan hom wat die blom van die berghang sou bring.
9 Toe hy opklim teen die kranse na die rooi orgidee
10 het sy lankal besluit om haar liefde te gee
11 maar sy voet het gegly en onder op rotse
12 met ‘n disa in sy hand is sy liggaam gekry.
13 As newels in die maanlig om die rotswande vou
14 staan daar bo die afgrond ‘n eensame vrou
15 en saam met winde wat huil deur die klowe
16 roep sy na hom want haar hart was belowe.
17 Elize, o Elize, met die lieflike oë
18 jou hart wou jy gee vir die rooi orgidee.
Gr 12 EAT-Die heks van Hexrivier
, 2
Agtergrond
Die gedig is gebaseer op ‘n legendariese Suid-Afrikaanse figuur uit die 18de of 19de
eeu.
Pierre Savoy het hom saam met sy vrou en dogter, Elise, in die Kaap kom vestig.
Hulle was Franse Hugenote. Hy het hom op ‘n plaas in die Hexriviervallei gevestig.
Elise was baie mooi maar ydel, verveeld en hoogmoedig. Daar was vele jongmans
wat om haar hand gewedywer het. Sy het gevoel dat
die man wat haar hart verdien, die een sou wees wat vir
haar die rooi Disablom pluk. Sy wou in die proses ook
‘n bietjie pret hê. Die blom is te kry in die klowe van die
Matroosberg. Rondom die Matroosberge is die hellings
baie steil. Die blom groei teen die onbereikbare hange
van die berg en dit was baie gevaarlik in die omgewing
waar die blom gegroei het. Daar was toe een man wat
dapper genoeg was om die uitdaging te aanvaar. (Verskillende name word in al die
bronne genoem, nl. Jean, Flip, Phillip, Frans – Volgens die inligtingstukke wat ons van
die Departement af ontvang het, is die persoon Phillip de Vos).
Voor sy egter vir hom die ja-woord sou gee (sy was ook regtig lief vir dié man en het
klaar besluit hy was die een), moes hy vir haar die Disablom (rooi orgidee) gaan pluk
om sy liefde te bewys. Phillip het die blom gevind, maar te ver oorgeleun en die krans
onder hom het verbrokkel en hy het hom doodgeval. (‘n Ander weergawe is dat hy
gegly het en toe geval het).
Elise was stukkend en ontroosbaar en het kranksinnig (mal) van verdriet geword. Sy
was vol skuld en het besef dat haar selfsugtige daad tot sy dood gelei het. Hulle moes
haar toesluit in haar kamer maar een nag met behulp van die maanlig, het sy haar pad
na die heuwels toe gevind om na haar geliefde te soek. Sy het toe van uitputting op
die rots waar hy gesterf het, neergeval en die rots het ook onder haar meegegee en
tot haar dood gelei. Daar is ook ander weergawes wat beweer dat sy van die rots
afgespring het. Dit maak nie regtig saak wat die verskillende weergawes behels nie.
Eeue later leef die legende voort, nl. ‘n wit gedaante (Elise) wat elke volmaannag op
die rots verskyn. Met volmaan kan mense haar wit nagrok en kaalvoete sien. Die
inwoners noem haar die heks van Hexvallei.
Sommige mense noem die storie ‘n mite en ander noem dit ‘n sprokie.
‘n Mite is 'n verhaal waarin gode, helde of fantastiese karakters in die hoofrol geleë is.
‘n Sprokie is ‘n verhaal met ‘n sedeles waarin die verbeelding ‘n belangrike rol speel.
• Dit is ‘n eenvoudige storie wat van geslag tot geslag oorvertel word en bevat
denkbeeldige figure soos hekse, kabouters en feetjies en diere en plante kan
praat.
Gr 12 EAT-Die heks van Hexrivier
Die heks van Hexrivier – Phillip Nel
Die heks van Hexrivier
1 Toe die Hexrivier se heide teen die berghange blom
2 het ‘n Hugenote-meisie van Drakenstein gekom.
3 Die lig in haar oë het die jonkmans betower
4 maar net een kon dit regkry om haar hart te verower.
5 Elize, o Elize, met die lieflike oë
6 jou hart sou jy gee vir die rooi orgidee.
7 Elize, o Elize, jy’t jou liefde belowe
8 aan hom wat die blom van die berghang sou bring.
9 Toe hy opklim teen die kranse na die rooi orgidee
10 het sy lankal besluit om haar liefde te gee
11 maar sy voet het gegly en onder op rotse
12 met ‘n disa in sy hand is sy liggaam gekry.
13 As newels in die maanlig om die rotswande vou
14 staan daar bo die afgrond ‘n eensame vrou
15 en saam met winde wat huil deur die klowe
16 roep sy na hom want haar hart was belowe.
17 Elize, o Elize, met die lieflike oë
18 jou hart wou jy gee vir die rooi orgidee.
Gr 12 EAT-Die heks van Hexrivier
, 2
Agtergrond
Die gedig is gebaseer op ‘n legendariese Suid-Afrikaanse figuur uit die 18de of 19de
eeu.
Pierre Savoy het hom saam met sy vrou en dogter, Elise, in die Kaap kom vestig.
Hulle was Franse Hugenote. Hy het hom op ‘n plaas in die Hexriviervallei gevestig.
Elise was baie mooi maar ydel, verveeld en hoogmoedig. Daar was vele jongmans
wat om haar hand gewedywer het. Sy het gevoel dat
die man wat haar hart verdien, die een sou wees wat vir
haar die rooi Disablom pluk. Sy wou in die proses ook
‘n bietjie pret hê. Die blom is te kry in die klowe van die
Matroosberg. Rondom die Matroosberge is die hellings
baie steil. Die blom groei teen die onbereikbare hange
van die berg en dit was baie gevaarlik in die omgewing
waar die blom gegroei het. Daar was toe een man wat
dapper genoeg was om die uitdaging te aanvaar. (Verskillende name word in al die
bronne genoem, nl. Jean, Flip, Phillip, Frans – Volgens die inligtingstukke wat ons van
die Departement af ontvang het, is die persoon Phillip de Vos).
Voor sy egter vir hom die ja-woord sou gee (sy was ook regtig lief vir dié man en het
klaar besluit hy was die een), moes hy vir haar die Disablom (rooi orgidee) gaan pluk
om sy liefde te bewys. Phillip het die blom gevind, maar te ver oorgeleun en die krans
onder hom het verbrokkel en hy het hom doodgeval. (‘n Ander weergawe is dat hy
gegly het en toe geval het).
Elise was stukkend en ontroosbaar en het kranksinnig (mal) van verdriet geword. Sy
was vol skuld en het besef dat haar selfsugtige daad tot sy dood gelei het. Hulle moes
haar toesluit in haar kamer maar een nag met behulp van die maanlig, het sy haar pad
na die heuwels toe gevind om na haar geliefde te soek. Sy het toe van uitputting op
die rots waar hy gesterf het, neergeval en die rots het ook onder haar meegegee en
tot haar dood gelei. Daar is ook ander weergawes wat beweer dat sy van die rots
afgespring het. Dit maak nie regtig saak wat die verskillende weergawes behels nie.
Eeue later leef die legende voort, nl. ‘n wit gedaante (Elise) wat elke volmaannag op
die rots verskyn. Met volmaan kan mense haar wit nagrok en kaalvoete sien. Die
inwoners noem haar die heks van Hexvallei.
Sommige mense noem die storie ‘n mite en ander noem dit ‘n sprokie.
‘n Mite is 'n verhaal waarin gode, helde of fantastiese karakters in die hoofrol geleë is.
‘n Sprokie is ‘n verhaal met ‘n sedeles waarin die verbeelding ‘n belangrike rol speel.
• Dit is ‘n eenvoudige storie wat van geslag tot geslag oorvertel word en bevat
denkbeeldige figure soos hekse, kabouters en feetjies en diere en plante kan
praat.
Gr 12 EAT-Die heks van Hexrivier
