Hoorcollege 4

HC 4 – Varen op het kompas van het geheugen

 Wat is en hoe werkt het geheugen?
 Geheugen: het proces van informatie bewaren:
 Coderen: het proces waarbij informatie binnenkomt en waarbij het naar het geheugen wordt
gestuurd.
 Opslaan: het proces waarbij informatie wordt opgeslagen in de hersenen.
 Ophalen: het proces waarbij we informatie weer terughalen in de hersenen. Herkennen en
herinneren.
 Atkinson & Shiffrin model: informatieverwerking:
 Sensory input > er gebeurt iets en dat komt binnen in je zintuiglijk geheugen > kortetermijngeheugen >
langetermijngeheugen.
 Zintuiglijk geheugen:
 Eerste fase.
 Informatie verdwijnt na enkele seconden.
 Sperling experiment: experiment waarmee werd aangetoond dat het zintuiglijk geheugen informatie
maar heel kort vasthoudt. Er werden 12 tot 16 letters gepresenteerd, voor ongeveer 15 milliseconden,
waaruit bleek dat participanten ongeveer 4 tot 5 van de 12 letters op konden noemen.
 Kortetermijngeheugen:
 Tweede fase.
 Informatie blijft max. 30 seconden.
 Experiment met 3-letter stimuli: participanten kregen steeds 3 letters te zien, waarna ze moesten
terugtellen, zodat ze het niet konden oefenen. Hoe langer mensen moesten terugtellen, hoe slechter
ze wisten wat de 3 letters waren die zichtbaar waren.
 Langetermijngeheugen:
 Laatste, 3e fase.
 Impliciet vs. Expliciet geheugen:
 Expliciet geheugen: het bewust oproepen van kennis.
 Semantische informatie: algemene kennis die geordend is op basis van categorieën.
 Episodische informatie: persoonlijke herinneringen uit je eigen gebeurtenissen.
Georganiseerd middels een tijdlijn.
 Impliciet geheugen: het onbewust of automatisch oproepen van kennis.
 Procedurele herinneringen: informatie over hoe je bepaalde vaardigheden moet uitvoeren.
 Klassieke conditionering.
 Priming: een verandering in onze reactie op een stimulus door een eerdere ervaring met een
soortgelijke stimulus.
 Maintenance vs. Elaboratieve rehearsal:
 Maintenance rehearsal: het herhalen van informatie, zodat het in het langetermijngeheugen
komt.
 Elaboratieve rehearsal: het koppelen van nieuwe informatie aan informatie die je al had.
Effectiefst.
 Het terughalen van informatie uit het geheugen:
 Informatie ophalen (retrieval):
 Recall: het ophalen van informatie die eerder geleerd is, zonder een retrieval queue, dus zonder
een hint.
 Herkennen: het ophalen van informatie door herkenning uit verschillende keuzes.
 Relearning: het principe dat je sneller informatie ophaalt als je het voor de tweede keer
bestudeert.
 Vergeten: het onvermogen om informatie die eerder wel beschikbaar was op te halen:
 Redenen:
 Codeer fouten: gebeurt als informatie niet aankomt in je langetermijngeheugen.
 Vervaltheorie: we vergeten zaken omdat we ze niet gebruiken.
 Ophaalfouten: informatie is wel opgeslagen in je langetermijngeheugen, maar je kunt het niet
ophalen. Vaak doordat de hints er niet meer zijn.
 Herinneringen worden verdrongen > interferentie.
 Bewust vergeten.
 Imperfecte herinneringen: herinneringen die niet kloppen: