Samenvatting van College & Literatuur Juridische & Ethische aspecten

,College 1: afstamming en gezag
H2 (zonder 2.4), H3 (zonder bijzondere curator, gezag door ouder & niet-ouder,
3.9), H6 (alleen 6.2 t/m toestemming)
Introductie
Bij bijv. onderzoek naar dyslexie à toestemming nodig van??? (wie is
beslissingsbevoegd?)

Afstamming
= familierechtelijke relaties tussen een jeugdige en zijn ouders
à Wie zijn juridisch gezien de ouders van het kind?
* Vaak biologische ouders, maar soms ook adoptie/zaaddonor

Juridisch ouderschap:
* De juridische moeder is de vrouw uit wie het kind geboren is.
* De juridische vader is de man:
o Die bij de geboorte met de moeder is gehuwd (of geregistreerd
partnerschap);
o Die de jeugdige heeft erkend;
o Van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld;
o Die de jeugdige heeft geadopteerd.

Gevolgen van afstamming:
* Naam, nationaliteit en erfrecht (kind krijgt jouw naam, nationaliteit)
* Wat zijn je rechten/plichten binnen juridisch ouderschap?

Afstamming = niet zeggenschap!
à ouder wil niet dat kind wordt ingeënt, dit mag alleen als hij gezag uitoefent en
dus zeggenschap heeft over het kind

Gezag
* Wie is beslissingsbevoegd?
o Wie voert het gezag uit?
* Minderjarigen staan onder het wettelijke vereiste gezag
o Alle minderjarigen moeten onder gezag staan
o “Recht en plicht van ouders om kinderen te verzorgen en op te
voeden.”
o Niet alleen fysiek, maar ook geestelijk en veiligheid van kind
o Bevordering van ontwikkeling van persoonlijkheid
* Ouders krijgen grote mate van vrijheid in opvoeding en gezag hebben
o Je mag als ouder zelf veel beslissingen maken
* Maar er zijn beperkingen: (bijv. leerplicht)



2

, o Overheid beschermt kinderen bij misbruik van gezag
§ “…geen geestelijk of lichamelijk geweld of enige andere
vernederende behandeling toepassen”
§ à Gezag kan worden beperkt of beëindig
(kinderbeschermingsmaatregelen)
* Heeft een ouder geen gezag, kan deze nog wel recht hebben op ‘omgang’.

Gezag door niet-ouder
à Bij ouder: ouderlijk gezag door vader en/of moeder
à Bij niet-ouder: voogdij i.p.v. gezag (tienermoeder, overlijden ouders)
* Voogdij kan alleen door meerderjarig persoon
* Tienermoeder kan op 16-/17-jarige leeftijd meerderjarigheidsverklaring
aanvragen
o Hoe ver strekt die meerderjarigheid?
o Meerderjarigheidsverklaring alleen voor moeders!
§ Andere rechtsverhouding m.b.t. kind? Voor juridisch
ouderschap geen meerderjarigheidsverklaring nodig
§ Verdere gevolgen buiten ouderschap? à iemand wordt
handelingsbekwaam
* Of door een organisatie (gezag misbruikt en overheid grijpt in à
gecertificeerde instelling)

Erkennen en gezag
* Vroeger: vader moet kind erkennen, dan gezamenlijk gezag
* Sinds 2023: via erkenning ontstaat ook gezamenlijk gezag
o Vooral nu nieuwe situatie kennen! Hoe zit het als er nu een kind
geboren wordt?
o Maar hoe zit het met kinderen die nu al geboren zijn? à wie heeft er
gezag?
* Bij erkenning van een kind tot 16 jaar is toestemming van de moeder nodig.
* Is jeugdige tussen 12 & 16 jaar? à moeder & jeugdige toestemming geven
* Jeugdige van 16 jaar of ouder erkennen? à alleen toestemming van
jeugdige zelf

Extra toevoegingen over de nieuwe wet:
* Bij erkennen meteen gezamenlijk gezag? Nee! Er zijn uitzonderingen
o Als moeder geen gezag heeft (bijv. zij is niet in staat), dan kan er ook
geen gezamenlijk gezag ontstaan tussen erkennen er moeder
o Gezamenlijk gezag tussen moeder en ander? à 2 = max!
o Erkenner kan niet gezag uitoefenen
* Wanneer een vader niet wil erkennen, kan je gerechtelijke vaststelling van
vaderschap aanvragen als moeder/kind


3