Samenvatting Economic perspectives on health
Deel 1: Healthcare systems and policy
De verschillende delen die aan bod komen zijn volgende:
De uitdagingen van het gezondheidssysteem
De mogelijke beleidsreacties
De rol van de EU
The challenges of healthcare systems
De tegenstrijdige doelen (conflicting goals) van het zorgbeleid
Quality (=kwaliteit)
o Heeft meerdere dimensies
o We willen de kwaliteit van de zorg verbeteren
Solidarity (=solidariteit)
o Is cruciaal: zonder gezondheidsongelijkheid stijgt het GDP met 1%
o 2 mensen met hetzelfde probleem moeten dezelfde gezondheidszorg krijgen.
Sustainability (=duurzaamheid)
o Is een gevaar
o Als we een goede kwaliteit willen aanbieden, dan moeten we het geld verstandig
besteden.
o We mogen onze middelen en ons geld niet verspillen.
o In 10 en 20 jaar willen we nog steeds een goede gezondheidszorg.
o Dure behandelingen zijn niet goed voor de duurzaamheid.
Starting position (OECD 2016)
OECD= OESO= organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling
"Om universele toegang tot kwaliteitszorg te waarborgen, zijn grotere inspanningen nodig
om de doeltreffendheid, toegankelijkheid en veerkracht van de gezondheidsstelsels in alle
EU-landen te verbeteren."
"Er moet meer worden gedaan om de gezondheid van de bevolking in de EU-landen te
verbeteren en in het bijzonder om ongelijkheden in toegang tot en kwaliteit van diensten te
verminderen."
"Dit is nodig om meer inclusieve economische groei te bereiken en om een gezond leven te
garanderen en het welzijn voor iedereen van alle leeftijden te bevorderen."
→ Investeren in gezondheid = investeren in de economie
o Gezondere mensen doen mee aan de economie
Maar er is een economische realiteit
Needs are ‘infinite’, budgets are limited.
En dat is duidelijker geworden met de financieel-economische crisis.
Gezondheid is heel belangrijk maar ook opleiding, verkeersveiligheid, cultuur, recreatie. De
overheid moet beslissingen maken over hoeveel geld ze gaan spenderen aan gezondheid.
“Wat gaan we doen met dat geld?”
1
,Figuur 1: OESO-uitgaven voor gezondheidszorg als percentage van het bbp (=GDP)
GDP= Gross domestic product = Som van de geldwaarde van alle producten en diensten die
gedurende een jaar in een land worden geproduceerd = bruto binnenlands product (=bbp)
Slechts 10% gaat naar gezondheid en gezondheidszorg
In 2020 ging er meer geld naar de gezondheid vanwege COVID.
Figuur 1: OECD health spending as a share of GDP, 2015 to 2021
Meer dan ooit is het belangrijk om verstandige investeringen te maken in de gezondheid.
“De gezondheidsuitgaven worden erkend als groeivriendelijke uitgaven. Kosteneffectieve en
efficiënte zorguitgaven kunnen de hoeveelheid en de productiviteit van arbeid verhogen
door de gezonde levensverwachting te verhogen….
Het geld in de gezondheidszorg moet verstandig besteed worden.
Eenmaal geld is uitgegeven, kan je het niet opnieuw uitgeven.
→ Aanbevolen aanpak:
De gezondheid van de bevolking optimaliseren binnen de grenzen van de beschikbare
middelen en binnen een ethisch kader dat is gebaseerd op rechtvaardigheids- en
solidariteitsprincipes.
o 2 doelen:
1. De gezondheid van de bevolking optimaliseren binnen de grenzen van de
beschikbare middelen (geld en mensen)
2. Binnen een ethisch kader
Wat gezondheidseconomen doen:
Gezondheidseconomische evaluaties
De last van ziekte
o De last die een ziekte met zich meebrengt
Hervorming van de gezondheidszorg
o We proberen studies te doen over hoe dokters betaald
moeten worden om zo de gezondheid te verbeteren.
De huidige uitdagingen van de meeste gezondheidssystemen:
De meeste gezondheidssystemen hebben 5 uitdagingen.
FOUTU (hulpmiddel) → frans voor ‘niet zo goed’
2
, 1) Fragmentation of care (=versnippering van de zorg)
o Niet samenwerken, geen communicatie tussen het medisch personeel
o → Verspilling van geld, minder kwaliteit van de zorg
2) Overuse/misuse/abuse
o Overuse= teveel van hetzelfde, teveel follow-up
o Misuse= verkeerde test of testen wanneer het niet nodig is (onbedoeld)
1. Bv. CT-scan in plaats van MRI
o Abuse= het systeem opzettelijk bedriegen, ze weten dat het niet nodig is
1. Bv. Een scan aanvragen waarvan je weet dat het niet nodig is
o → Verspilling van geld, minder kwaliteit van de zorg
3) Unprecedented demographics (=ongekende demografie)
o Exogene factor
o Mensen worden ouder en immobieler
o → Bedreiging voor het budget/ de begroting
4) Too expensive new technologies (= te dure nieuwe technologieën)
o Exogene factor
o In de meerderheid van de gevallen is het duurder dan de oudere technieken
o → Bedreiging voor het budget/de begroting
5) Unequal acces to care (= ongelijke toegang tot zorg)
o Exogene factor
o → Gebrek aan solidariteit en bedreiging voor het budget/de begroting
Nieuwe gezondheidstechnologieën zijn heel duur → onaanvaardbare kostenstijging?
Regenerative Medicine: (Delen van) organen regenereren
3D-printen
Tele-medicine
Artificial intelligence
…
Figuur 2: multimorbiditeit boven de leeftijd van 50 jaar
Figuur 2: prevalentie trends van multimorbiditeit bij mannen en vrouwen boven de 50 jaar
3
, Algemene trend van stijging in de 15 weergegeven Europese landen
Vergelijk België met de andere landen, hoe doet België het?
o Er is een stijging van multimorbiditeit in alle landen van centraal Europa voor beide
geslachten. België bevindt zich ongeveer in het midden, maar meer naar de slechte
kant.
Definieer multimorbiditeit
o De aanwezigheid van twee of meer chronische ziektes in eenzelfde individu.
Boven de leeftijd van 50 jaar had 50% multimorbiditeit.
Figuur 3: stijging bbp
Figuur 3:
De stijging is niet dramatisch maar we moeten ons wel bewust zijn.
Hoeveel meer geld gaan we in de toekomst uitgeven aan gezondheidszorg, pensioenen,
arbeidsongeschiktheid,…?
Typische karakteristieken van het gezondheidszorgsysteem
Uncertainty (onzekerheid)
o = Je weet nooit wat er met je gaat gebeuren.
o Om onszelf te beschermen tegen financiële consequenties, hebben wij een
ziektekostenverzekering of nationale gezondheidsdienst
o Mogelijkheid van moreel risico
➔ Als je verzekerd bent heb je geen morele problemen van teveel te consumeren.
Asymmetric information (asymmetrische informatie)
o Mogelijkheid van door leveranciers geïnduceerde vraag (supplier-induced demand)
o De leverancier weet meer dan de eiser. De aanbodzijde kan de vraag creëren.
o De dokter weet meer dan de patiënt, de patiënt weet niets en volgt de dokter.
Externalities (externaliteit)
o Maatschappelijke waarden
o We geven niet alleen om onze eigen gezondheid maar ook om de gezondheid van
anderen.
o Impact van een buitenstaander
o Vb. van negatieve externaliteit: fabriek gebruikt koud water uit de rivier om de
machines te koelen en warm water komt terug uit de fabriek. Een andere fabriek gaat
zich ervoor plaatsen en hetzelfde doen wat ervoor zorgt dat de eerste fabriek geen
koud water meer heeft.
4
Deel 1: Healthcare systems and policy
De verschillende delen die aan bod komen zijn volgende:
De uitdagingen van het gezondheidssysteem
De mogelijke beleidsreacties
De rol van de EU
The challenges of healthcare systems
De tegenstrijdige doelen (conflicting goals) van het zorgbeleid
Quality (=kwaliteit)
o Heeft meerdere dimensies
o We willen de kwaliteit van de zorg verbeteren
Solidarity (=solidariteit)
o Is cruciaal: zonder gezondheidsongelijkheid stijgt het GDP met 1%
o 2 mensen met hetzelfde probleem moeten dezelfde gezondheidszorg krijgen.
Sustainability (=duurzaamheid)
o Is een gevaar
o Als we een goede kwaliteit willen aanbieden, dan moeten we het geld verstandig
besteden.
o We mogen onze middelen en ons geld niet verspillen.
o In 10 en 20 jaar willen we nog steeds een goede gezondheidszorg.
o Dure behandelingen zijn niet goed voor de duurzaamheid.
Starting position (OECD 2016)
OECD= OESO= organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling
"Om universele toegang tot kwaliteitszorg te waarborgen, zijn grotere inspanningen nodig
om de doeltreffendheid, toegankelijkheid en veerkracht van de gezondheidsstelsels in alle
EU-landen te verbeteren."
"Er moet meer worden gedaan om de gezondheid van de bevolking in de EU-landen te
verbeteren en in het bijzonder om ongelijkheden in toegang tot en kwaliteit van diensten te
verminderen."
"Dit is nodig om meer inclusieve economische groei te bereiken en om een gezond leven te
garanderen en het welzijn voor iedereen van alle leeftijden te bevorderen."
→ Investeren in gezondheid = investeren in de economie
o Gezondere mensen doen mee aan de economie
Maar er is een economische realiteit
Needs are ‘infinite’, budgets are limited.
En dat is duidelijker geworden met de financieel-economische crisis.
Gezondheid is heel belangrijk maar ook opleiding, verkeersveiligheid, cultuur, recreatie. De
overheid moet beslissingen maken over hoeveel geld ze gaan spenderen aan gezondheid.
“Wat gaan we doen met dat geld?”
1
,Figuur 1: OESO-uitgaven voor gezondheidszorg als percentage van het bbp (=GDP)
GDP= Gross domestic product = Som van de geldwaarde van alle producten en diensten die
gedurende een jaar in een land worden geproduceerd = bruto binnenlands product (=bbp)
Slechts 10% gaat naar gezondheid en gezondheidszorg
In 2020 ging er meer geld naar de gezondheid vanwege COVID.
Figuur 1: OECD health spending as a share of GDP, 2015 to 2021
Meer dan ooit is het belangrijk om verstandige investeringen te maken in de gezondheid.
“De gezondheidsuitgaven worden erkend als groeivriendelijke uitgaven. Kosteneffectieve en
efficiënte zorguitgaven kunnen de hoeveelheid en de productiviteit van arbeid verhogen
door de gezonde levensverwachting te verhogen….
Het geld in de gezondheidszorg moet verstandig besteed worden.
Eenmaal geld is uitgegeven, kan je het niet opnieuw uitgeven.
→ Aanbevolen aanpak:
De gezondheid van de bevolking optimaliseren binnen de grenzen van de beschikbare
middelen en binnen een ethisch kader dat is gebaseerd op rechtvaardigheids- en
solidariteitsprincipes.
o 2 doelen:
1. De gezondheid van de bevolking optimaliseren binnen de grenzen van de
beschikbare middelen (geld en mensen)
2. Binnen een ethisch kader
Wat gezondheidseconomen doen:
Gezondheidseconomische evaluaties
De last van ziekte
o De last die een ziekte met zich meebrengt
Hervorming van de gezondheidszorg
o We proberen studies te doen over hoe dokters betaald
moeten worden om zo de gezondheid te verbeteren.
De huidige uitdagingen van de meeste gezondheidssystemen:
De meeste gezondheidssystemen hebben 5 uitdagingen.
FOUTU (hulpmiddel) → frans voor ‘niet zo goed’
2
, 1) Fragmentation of care (=versnippering van de zorg)
o Niet samenwerken, geen communicatie tussen het medisch personeel
o → Verspilling van geld, minder kwaliteit van de zorg
2) Overuse/misuse/abuse
o Overuse= teveel van hetzelfde, teveel follow-up
o Misuse= verkeerde test of testen wanneer het niet nodig is (onbedoeld)
1. Bv. CT-scan in plaats van MRI
o Abuse= het systeem opzettelijk bedriegen, ze weten dat het niet nodig is
1. Bv. Een scan aanvragen waarvan je weet dat het niet nodig is
o → Verspilling van geld, minder kwaliteit van de zorg
3) Unprecedented demographics (=ongekende demografie)
o Exogene factor
o Mensen worden ouder en immobieler
o → Bedreiging voor het budget/ de begroting
4) Too expensive new technologies (= te dure nieuwe technologieën)
o Exogene factor
o In de meerderheid van de gevallen is het duurder dan de oudere technieken
o → Bedreiging voor het budget/de begroting
5) Unequal acces to care (= ongelijke toegang tot zorg)
o Exogene factor
o → Gebrek aan solidariteit en bedreiging voor het budget/de begroting
Nieuwe gezondheidstechnologieën zijn heel duur → onaanvaardbare kostenstijging?
Regenerative Medicine: (Delen van) organen regenereren
3D-printen
Tele-medicine
Artificial intelligence
…
Figuur 2: multimorbiditeit boven de leeftijd van 50 jaar
Figuur 2: prevalentie trends van multimorbiditeit bij mannen en vrouwen boven de 50 jaar
3
, Algemene trend van stijging in de 15 weergegeven Europese landen
Vergelijk België met de andere landen, hoe doet België het?
o Er is een stijging van multimorbiditeit in alle landen van centraal Europa voor beide
geslachten. België bevindt zich ongeveer in het midden, maar meer naar de slechte
kant.
Definieer multimorbiditeit
o De aanwezigheid van twee of meer chronische ziektes in eenzelfde individu.
Boven de leeftijd van 50 jaar had 50% multimorbiditeit.
Figuur 3: stijging bbp
Figuur 3:
De stijging is niet dramatisch maar we moeten ons wel bewust zijn.
Hoeveel meer geld gaan we in de toekomst uitgeven aan gezondheidszorg, pensioenen,
arbeidsongeschiktheid,…?
Typische karakteristieken van het gezondheidszorgsysteem
Uncertainty (onzekerheid)
o = Je weet nooit wat er met je gaat gebeuren.
o Om onszelf te beschermen tegen financiële consequenties, hebben wij een
ziektekostenverzekering of nationale gezondheidsdienst
o Mogelijkheid van moreel risico
➔ Als je verzekerd bent heb je geen morele problemen van teveel te consumeren.
Asymmetric information (asymmetrische informatie)
o Mogelijkheid van door leveranciers geïnduceerde vraag (supplier-induced demand)
o De leverancier weet meer dan de eiser. De aanbodzijde kan de vraag creëren.
o De dokter weet meer dan de patiënt, de patiënt weet niets en volgt de dokter.
Externalities (externaliteit)
o Maatschappelijke waarden
o We geven niet alleen om onze eigen gezondheid maar ook om de gezondheid van
anderen.
o Impact van een buitenstaander
o Vb. van negatieve externaliteit: fabriek gebruikt koud water uit de rivier om de
machines te koelen en warm water komt terug uit de fabriek. Een andere fabriek gaat
zich ervoor plaatsen en hetzelfde doen wat ervoor zorgt dat de eerste fabriek geen
koud water meer heeft.
4
