Samenvatting - hoofdstuk 4 : Afweer - VWO 6 - Biologie voor jou

INWENDIG EN UITWENDIG MILIEU LICHAAMSVREEMDE STOFFEN
 Ziekteverwekkers/pathogenen  Lichaamsvreemde stoffen = stoffen of cellen die niet in je lichaam thuishoren
zijn erg klein  Afweer- en immuunsysteem beschermt je tegen lichaamsvreemde organismen en
 Inwendige en uitwendige milieu lichaamsvreemde stoffen
zijn gescheiden door het  Lichaamseigen stoffen = stoffen of cellen die door je lichaam gemaakt zijn of onderdeel
dekweefsel van de huid, de zijn van je lichaam
longen en de darmen  Normaal gesproken worden lichaamseigen stoffen niet aangevallen door het
 Uitwendige milieu = inhoud van immuunsysteem
het maag-darmkanaal  Infectie = het binnendringen van pathogenen


VIRUSSEN
 Virussen bevatten DNA of RNA met daaromheen een eiwitmantel
 Virussen kunnen zich niet zelfstandig voortplanten maar gebruiken gastheercellen
 Na aanhechting van een virus aan receptoren op de gastheercel vindt er een proces plaats waarbij het virus-DNA/virus-RNA
terechtkomt in het cytoplasma van de gastheercel  daar vind vermenigvuldiging van het virus plaats
 Virussen kunnen cellen doden of beschadigen door de afgifte van eiwit verterende enzymen




BESCHERMIN
DE EERSTE VERDEDIGINGSLINIE
 Eerste verdedigingslinie = de huid en de slijmvliezen
 Door de bouw van de huid dringen ziekteverwekkers en schadelijke stoffen moeilijk binnen
 Mechanische afweer = afweer met behulp van fysieke aanpassingen (traanvocht, speeksel, slijm)
 Chemische afweer = het gebruik van stoffen om indringers buiten te houden (maagsap, zweet, olie, goede bacteriën)
 Melanocyten = pigmentvormende cellen die het donkere pigment melanine vormen dat ze via hun uitlopers afgeven aan de
nabijgelegen opperhuidcellen. Melanine beschermt de delende cellen in de kiemlaag tegen de schadelijke invloed van ultraviolette
straling in zonlicht

, HET IMMUUNSYSTEEM FAGOCYTEN (AANGEBOREN AFWEER)
 Aangeboren afweer = gericht tegen  Twee typen fagocyten : monocyten en granulocyten  beide kunnen de wand van
veel verschillende typen een haarvat passeren waardoor ze overal in het lichaam voorkomen
ziekteverwekkers  Granulocyten = reageren snel op binnendringende ziekteverwekkers en maken deze
 Verworven afweer = het deel van je binnen enkele minuten onschadelijk door ze te fagocyteren
immuunsysteem dat je gedurende je  Monocyten worden in het beenmerg aangemaakt en voor een deel opgeslagen in de
leven ontwikkelt  tegen 1 type milt en gaat via bloedbaan naar weefsels
ziekteverwekker  Als monocyt vanuit de bloedbaan in een weefselvloeistof komt wordt het een
 Belangrijke organen immuunsysteem macrofaag genoemd
zijn het beenmerg, de thymus, de milt  Macrofagen kunnen meerdere ziekteverwekkers vernietigen omdat ze niet doodgaan
en de lymfeknopen  lymfoïde na fagocytose
organen  Uit monocyten kunnen ook dendritische cellen ontstaan
 In rode beenmerg ontstaan uit  Dendritische cellen vind je vooral op plaats waar ziekteverwekkers kunnen
stamcellen verschillende witte binnendringen  huid en slijmvliezen
bloedcellen : fagocyten en lymfocyten  Macrofagen kunnen koorts veroorzaken  ze scheiden cytokinen af die de
 Fagocyten horen bij de aangeboren normwaarde verhogen
afweer, de lymfocyten bij de  Cytokinen behoren tot de mediatoren  eiwitten met regulerende functie
verworven afweer  Antibioticum kan alleen bacteriële infecties bestrijden




AFWEE
ANTIGEEN-PRESENTERENDE CELLEN LYMFOCYTEN (VERWORVEN AFWEER)

 Antigeen = molecuul dat het immuunsysteem kan  T-lymfocyten = lymfocyten die zich na hun ontstaan van het
activeren beenmerg naar de thymus verplaatsen
 Ziekteverwekker wordt door macrofaag herkend aan zijn  B-lymfocyten = lymfocyten die in het beenmerg blijven om te
antigenen rijpen
 Antigeen-presenterende cel (APC) = cel die is ontstaan  Elk lymfocyt bevat een receptoreiwit dat specifiek bindt me het
nadat de receptoren met antigenen van de antigeen van één type ziekteverwekkerantigeen-presenterende
ziekteverwekker worden getransporteerd naar de cellen gaan in de lymfoïde organen op zoek naar de juiste T- en B-
buitenkant van het celmembraan van de macrofaag lymfocyt. Specifiek dus het duurt enige tijd voor de juiste
gevonden is