GERONTOLOGIE (HC1)
LESDOELEN
Ken je het begrip ageism
Ken je de belangrijkste demografische veranderingen en kan de
begrippen ontgroening, (absolute en relatieve) vergrijzing,
verzilvering, grijze druk, levensverwachting
en ouderenafhankelijksheidsgraad duiden
Ken je de verschillende vormen van leeftijd en kan je deze uitleggen
Ken je het verschil tussen deficit- en competentiemodel; en kan je
uitleggen wat deze modellen inhouden
Ken je het verschil tussen disengagementstheorie,
activiteitstheorie en continuïteitstheorie, en kan je uitleggen wat
deze theorieën inhouden
Kan je het SOC-model toepassen op een casus
Kan je de begrippen Active Ageing en Healthy Ageing duiden
Ken je de ontwikkelingstaken volgens Marcoen en Grommen, en
kan je ze met eigen woorden duiden
VEROUDERING: PROBLEEM OF SUCCES?
De veroudering van de bevolking is een van de meest ingrijpende
demografische veranderingen waarmee onze maatschappij ooit werd
geconfronteerd. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze
“demografische aardverschuiving” (groep ouderen neemt enorm toe) veel
aandacht krijgt. Op ranglijstjes van grote maatschappelijke uitdagingen
staat de vergrijzing steevast hoog genoteerd. Dat is terecht. Sommigen
zien dit demografische proces vooral als oorzaak van maatschappelijke
knelpunten zoals de stijgende kosten van de zorg, de houdbaarheid van
het pensioenstelsel en het gebrek aan innovatie. Vergrijzing heeft in hun
ogen een slechte naam: het is een probleem (vergrijzingt heeft soms een
slechte naam) en dat probleem moet worden opgelost. Anderen
benadrukken juist de mogelijkheden die de veroudering biedt: zij wijzen op
het rijke potentieel dat een oudere bevolking herbergt en op de
economische mogelijkheden van een “silver economy” (zilveren economie,
waarin ouderen aangebracht worden)
1
Gerontologie – les 1 – 27/01/2021
, AGEISM OF LEEFTIJDSDISCRIMINATIE
Leeftijdsdiscriminatie is een vorm van discriminatie die het gevolg
is van negatieve opvattingen over ouderdom (= discriminatie op
basis van leeftijd)
Professioneel ageism:
30% van de ouderen zou al eens in aanraking gekomen zijn met
leeftijdsdiscriminatie door hulpverleners
Kan leiden tot onderbehandeling (te oud -> niet meer behandelen),
overbehandeling (betuttelen, oververzorgen), elderspeak (als een
‘kind’ aanspreken) of een gebrek aan motivatie bij zorgverleners om
het welzijn van ouderen te bevorderen (vb. arts: “wat brengen ze nu
nog binnen” -> o.b.v. leeftijd”)
GERONTOLOGIE ALS WETENSCHAP
VERSCHIL GERONTOLOGIE EN GERIATRIE
Gerontologie: Zowel in lichamelijk,
maatschappelijk als in geestelijk
Is de tak van wetenschap opzicht
(“kunde”) die het "ouder worden"
bestudeert Geriatrie:
(verouderingssyndroom
bestuderen) Medisch specialisme voor de
behandeling van ouderen
(medisch: gekoppeld aan
pathologie)
BEGRIPSBEPALING VAN DE OUDERE POPULATIE
Boek ET in de gerontologie pagina's 24- 26
!! 1 Groep van ouderen bestaat niet !! (Niet over dezelfde lijn trekken)
Bejaarden (actieve bejaarden, hoogbejaarden, …)
Oudere populatie
2
Gerontologie – les 1 – 27/01/2021
, Veel kritiek op deze benaming (‘bejaard’: negatief)
Gepensioneerden (eerder jonger)
Senioren (eerder jonger)
Ouderen, oudere personen
"Oud" als proces met actieve component: voorkeur om te spreken
van ‘ouderen’
Oldest Old (Baltes and Smith, 2003): ‘oudste ouderen’ (90+’ ers, de
‘survivors’)
Frêle ouderen, fraile ouderen
Fragiliteit, kwetsbaarheid
Hoog risico op functieverlies, afname participatie of functionele
problemen
Wzc/ ziekenhuis/ …
DEMOGRAFISCHE VERANDERINGEN
Boek ET in de gerontologie pagina's 26- 28
Bij veroudering gaat het over verschuivingen in de leeftijdsopbouw van de
bevolking. Daarbij worden twee fasen/ fenomenen onderscheiden: het
afnemen van het aandeel jongeren in de bevolking (ontgroening) (minder
jeugdige bevolking in de totale bevolking; aantal jongeren neemt jaar na
jaar af) en het toenemen van het aandeel ouderen (vergrijzing) (stijgt
omwille van de levensverwachting -> die levensverwachting neemt ook
toe). De veroudering van onze samenleving kent een lange aanloop. Al
3
Gerontologie – les 1 – 27/01/2021
LESDOELEN
Ken je het begrip ageism
Ken je de belangrijkste demografische veranderingen en kan de
begrippen ontgroening, (absolute en relatieve) vergrijzing,
verzilvering, grijze druk, levensverwachting
en ouderenafhankelijksheidsgraad duiden
Ken je de verschillende vormen van leeftijd en kan je deze uitleggen
Ken je het verschil tussen deficit- en competentiemodel; en kan je
uitleggen wat deze modellen inhouden
Ken je het verschil tussen disengagementstheorie,
activiteitstheorie en continuïteitstheorie, en kan je uitleggen wat
deze theorieën inhouden
Kan je het SOC-model toepassen op een casus
Kan je de begrippen Active Ageing en Healthy Ageing duiden
Ken je de ontwikkelingstaken volgens Marcoen en Grommen, en
kan je ze met eigen woorden duiden
VEROUDERING: PROBLEEM OF SUCCES?
De veroudering van de bevolking is een van de meest ingrijpende
demografische veranderingen waarmee onze maatschappij ooit werd
geconfronteerd. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze
“demografische aardverschuiving” (groep ouderen neemt enorm toe) veel
aandacht krijgt. Op ranglijstjes van grote maatschappelijke uitdagingen
staat de vergrijzing steevast hoog genoteerd. Dat is terecht. Sommigen
zien dit demografische proces vooral als oorzaak van maatschappelijke
knelpunten zoals de stijgende kosten van de zorg, de houdbaarheid van
het pensioenstelsel en het gebrek aan innovatie. Vergrijzing heeft in hun
ogen een slechte naam: het is een probleem (vergrijzingt heeft soms een
slechte naam) en dat probleem moet worden opgelost. Anderen
benadrukken juist de mogelijkheden die de veroudering biedt: zij wijzen op
het rijke potentieel dat een oudere bevolking herbergt en op de
economische mogelijkheden van een “silver economy” (zilveren economie,
waarin ouderen aangebracht worden)
1
Gerontologie – les 1 – 27/01/2021
, AGEISM OF LEEFTIJDSDISCRIMINATIE
Leeftijdsdiscriminatie is een vorm van discriminatie die het gevolg
is van negatieve opvattingen over ouderdom (= discriminatie op
basis van leeftijd)
Professioneel ageism:
30% van de ouderen zou al eens in aanraking gekomen zijn met
leeftijdsdiscriminatie door hulpverleners
Kan leiden tot onderbehandeling (te oud -> niet meer behandelen),
overbehandeling (betuttelen, oververzorgen), elderspeak (als een
‘kind’ aanspreken) of een gebrek aan motivatie bij zorgverleners om
het welzijn van ouderen te bevorderen (vb. arts: “wat brengen ze nu
nog binnen” -> o.b.v. leeftijd”)
GERONTOLOGIE ALS WETENSCHAP
VERSCHIL GERONTOLOGIE EN GERIATRIE
Gerontologie: Zowel in lichamelijk,
maatschappelijk als in geestelijk
Is de tak van wetenschap opzicht
(“kunde”) die het "ouder worden"
bestudeert Geriatrie:
(verouderingssyndroom
bestuderen) Medisch specialisme voor de
behandeling van ouderen
(medisch: gekoppeld aan
pathologie)
BEGRIPSBEPALING VAN DE OUDERE POPULATIE
Boek ET in de gerontologie pagina's 24- 26
!! 1 Groep van ouderen bestaat niet !! (Niet over dezelfde lijn trekken)
Bejaarden (actieve bejaarden, hoogbejaarden, …)
Oudere populatie
2
Gerontologie – les 1 – 27/01/2021
, Veel kritiek op deze benaming (‘bejaard’: negatief)
Gepensioneerden (eerder jonger)
Senioren (eerder jonger)
Ouderen, oudere personen
"Oud" als proces met actieve component: voorkeur om te spreken
van ‘ouderen’
Oldest Old (Baltes and Smith, 2003): ‘oudste ouderen’ (90+’ ers, de
‘survivors’)
Frêle ouderen, fraile ouderen
Fragiliteit, kwetsbaarheid
Hoog risico op functieverlies, afname participatie of functionele
problemen
Wzc/ ziekenhuis/ …
DEMOGRAFISCHE VERANDERINGEN
Boek ET in de gerontologie pagina's 26- 28
Bij veroudering gaat het over verschuivingen in de leeftijdsopbouw van de
bevolking. Daarbij worden twee fasen/ fenomenen onderscheiden: het
afnemen van het aandeel jongeren in de bevolking (ontgroening) (minder
jeugdige bevolking in de totale bevolking; aantal jongeren neemt jaar na
jaar af) en het toenemen van het aandeel ouderen (vergrijzing) (stijgt
omwille van de levensverwachting -> die levensverwachting neemt ook
toe). De veroudering van onze samenleving kent een lange aanloop. Al
3
Gerontologie – les 1 – 27/01/2021
