Projecten > gorte inevst > risico mbt winst behalen.
- Besluit invest belangrijkste onderdeel succes/continutiet van PO organi; tijdig/door juiste
persoon/verantw wijze
- PO levert beslisinfo aan dmv invest voorstel
Investvoorstel = businesscase = docu over voorgenomen investbeslissing: project finan
haalbaar?/passend aan bedrijfsstrategie?
Concept vertalen naar finan parameters: kosten en opbr/finan wijze/risico’s
Gekoppeld aan planning = ontwikkelexploitatie
Bijhorende docu: concept en marktonderzoek. Later toevoegen:
martkstrategie/finanstructuur/contractdocu/ontwerp
Einde initiatieffase: businesscase intern basis voor sturing/besluitvorming project.
Ontwikkelexploitatie en concept basis voor besluit start project en budget.
Aparte besluitvorming: moment van belangrijke commitment: goedkeuring directie
grond-/samenwerkings-/aannemings-/financierings ovk.
Businesscase gehele project actueel/valide houden en verfijnen.
Hvlh + nauwkeurigheid info stijgt > geeft zekerheid mbt behalen rendement.
Bij overgangsfase/verplichting/commitment invest voorstel met aangepast businesscase voorleggen:
obv koers/afrijking. Greep op proces/kwaliteit/opbr en kosten.
Onderdelen investeringsvoorstel: algemene
gegevens/projectomschrijving/businesscase/goedkeuringsformulier/bijlagen.
Besliscriteria: strategisch/financieel/kwaliteit/risico
Kwaliteit/planning/relaties bepalen imago > continuïteit organisatie.
Liquiditeitsbeslag = som invest in alle projecten – opbrengsten – externe finan op bepaald moment.
Ontwikkel concept is toetsen voor kwaliteit besliscriteria. Voroal bij incidentiele invest beoordeling:
passend aan doelgroep/locatie.
Per fase overgang besliscritera opstellen per kernwaarde. Weerspeigelen project specifieke fasering
= ontwikkelstrategie bedrijf. Vastgelegd in intern ontwikkelprotocol/checklist bij fasedocu:
veschillend; afh van PO/project.
Risico businesscase: deterministisch = kosten en opbr van meest wss scenario’s Effect bepaald >
ontstaan risico > gebruik verschillende risicoanalysetechnieken. Inzicht in tot risicoprofiel en effect
indivirisico uitgedrukt in rendement project. (risicoprofiel in verhouding tot rendementsverwachting)
PO kan eis risicokapitaal gebruiken = max verlies bij eerder stoppen project. Berek door
liquiditeitsbeslag = veplichtingen – executiewaarde.
Totale risico alle projecten niet groter dan EV > continuteit bedrijf in gevaar. Risicokwaliteit
beoordelen met risicoparagraaf = beschrijving risico’s met bijhorende
oorzaken/gevolgen/beheersmaatregelen.
Beoordelen met kwali besliscriteria in ontwikk protocol; % voorverhuur startbouw/zekerheid over
bestmmingsplan bij aankoop grond.
Ontiwkkelstrategie = van besliscriteria naar project: 4 fasen;
initiatief/haalbaarheid/commitment/realisatie.
Strategische keus: afh van portefeuille en prodmiddelen; risicokapitaal/kostenstructuur/kennis en
ervaring.
Verloop: van specialisatie naar marktgericht.
, Ontwikkelstrategie geeft PO keuze vrijheid in vorm van ontwikkelproces: marktgerelateerde
kernaspecten en start project. Bepaalt met welk kernaspect starten.
- AANBOD; grond: strategische grondaankoop
Locatue grondprijs afh van bestemmingsplan. Locatieconcept = uitgaan van benutten potentie
locatie.
PO: geen voorverhuur/-verkoop
Belegger: 60a70% voorverhuur/-verkoop
NU: minder strategisch maar meer beleidsmatig.
- AANBOD; ontwerp en bouw: productontwikkeling
Eerst behoefte doelgroep, daarna locatie: eisen aan locatie/architect kernmerken. Afstemmen aan
omgeving.
Marktgestructureerd > gevoelig voor realisatie moment > gebouw in praktijk bewijzen.
- AANBOD; planologie: ontwikkelcompetitie.
PO/ontwikkelcombi schrijft in met: locatieconcept/mastplan/grondbod > gemeente selecteerd.
Vraagt om: samenwerking/dischiplines/garantie voor gebruik/eigendom.
Initiatief bij grondeigenaar > gemeente vanuit WRO locatie uitwerken.
Ontwikkelcompetitie gewonnen? Zekerheid mbt grond/bestemmingsplan/medewerking gemeente +
weinig risico; alleen financieel/juridisch. Afzet + grondrisico staat van in ontwikkelovk.
- VRAAG; gebruik: gebruikgedreven ontwikkeling
Vraaggestructureerd > eerst gebruiker vinden: collectieven van bewoners. Grondaankoop/-verkoop
bij PO, verhuur-/verkooprisico al weg in initiatieffase.
Risico: Vroegvastleggen gebruiker (financieel)/ontwerprisico (teveel wensen en eisen)/verkooprisico
(te specifiek gebouw)
- VRAAG; eigendom/projectfinanciering: investeringsgedreven ontwikkeling
Vraaggestuurd: bouwen naar vraag/portefeuille. Vroeg al ovk tussen belegger en PO: samenwerking
obv fee tot joint venture/turnkey (verschil in risico)
Rek houden met wet- en regelgeving/procedures mbt
toezicht/risicomanagement/ondernemersrisico.
Afzetrisico al weg in initiatieffase. Risico: turnkey bij PO/ Joint venture verdeeld en inspannings
verplicting PO.
Ovk geeft heldere afspraken. BIJV verhuur: lange termijn relatie huurder; contact vanaf ontwikkelfase
(belegger eigen ontwikk/verhuur afdeling > betere marktvoorwaarde/winst)
Eisen belegger: innovatie/kwaliteit materiaal/flexibel indeelbaar/uitstraling/makkelijk in onderhoud.
Afspraken over overdracht pand > tijdsbeperking.
Lager financieel risico = forward funding: belegger grondaankoop > bestemmingsplan wijzigen:
betere voorwaarden.
Kernactiviteit PO
- Ontwikk concept: inhoud
- Ontwikk strategie: proces met project specifieke fasen
Projectmanager stuurt elke fase op risico’s 3 kernaspecten: tek (ontwerp)/rek (kosten en
opbr)/ondertek (vastleggen afspraken)
Omgaan onzekerheid > geeft risico’s > ongewenst rendementseffect. Risicoprofiel project afh van
onzekerheid/beinvloedbaarheid beschikbare tijd van beslissing investering.
PO snel besluiten grote inevst: toekomst onzeker/onvolledig te beïnvloeden.
Invest beoordeling: rendementsverwachting/zekerheid behalen rendement/mate beinvloeden
- Besluit invest belangrijkste onderdeel succes/continutiet van PO organi; tijdig/door juiste
persoon/verantw wijze
- PO levert beslisinfo aan dmv invest voorstel
Investvoorstel = businesscase = docu over voorgenomen investbeslissing: project finan
haalbaar?/passend aan bedrijfsstrategie?
Concept vertalen naar finan parameters: kosten en opbr/finan wijze/risico’s
Gekoppeld aan planning = ontwikkelexploitatie
Bijhorende docu: concept en marktonderzoek. Later toevoegen:
martkstrategie/finanstructuur/contractdocu/ontwerp
Einde initiatieffase: businesscase intern basis voor sturing/besluitvorming project.
Ontwikkelexploitatie en concept basis voor besluit start project en budget.
Aparte besluitvorming: moment van belangrijke commitment: goedkeuring directie
grond-/samenwerkings-/aannemings-/financierings ovk.
Businesscase gehele project actueel/valide houden en verfijnen.
Hvlh + nauwkeurigheid info stijgt > geeft zekerheid mbt behalen rendement.
Bij overgangsfase/verplichting/commitment invest voorstel met aangepast businesscase voorleggen:
obv koers/afrijking. Greep op proces/kwaliteit/opbr en kosten.
Onderdelen investeringsvoorstel: algemene
gegevens/projectomschrijving/businesscase/goedkeuringsformulier/bijlagen.
Besliscriteria: strategisch/financieel/kwaliteit/risico
Kwaliteit/planning/relaties bepalen imago > continuïteit organisatie.
Liquiditeitsbeslag = som invest in alle projecten – opbrengsten – externe finan op bepaald moment.
Ontwikkel concept is toetsen voor kwaliteit besliscriteria. Voroal bij incidentiele invest beoordeling:
passend aan doelgroep/locatie.
Per fase overgang besliscritera opstellen per kernwaarde. Weerspeigelen project specifieke fasering
= ontwikkelstrategie bedrijf. Vastgelegd in intern ontwikkelprotocol/checklist bij fasedocu:
veschillend; afh van PO/project.
Risico businesscase: deterministisch = kosten en opbr van meest wss scenario’s Effect bepaald >
ontstaan risico > gebruik verschillende risicoanalysetechnieken. Inzicht in tot risicoprofiel en effect
indivirisico uitgedrukt in rendement project. (risicoprofiel in verhouding tot rendementsverwachting)
PO kan eis risicokapitaal gebruiken = max verlies bij eerder stoppen project. Berek door
liquiditeitsbeslag = veplichtingen – executiewaarde.
Totale risico alle projecten niet groter dan EV > continuteit bedrijf in gevaar. Risicokwaliteit
beoordelen met risicoparagraaf = beschrijving risico’s met bijhorende
oorzaken/gevolgen/beheersmaatregelen.
Beoordelen met kwali besliscriteria in ontwikk protocol; % voorverhuur startbouw/zekerheid over
bestmmingsplan bij aankoop grond.
Ontiwkkelstrategie = van besliscriteria naar project: 4 fasen;
initiatief/haalbaarheid/commitment/realisatie.
Strategische keus: afh van portefeuille en prodmiddelen; risicokapitaal/kostenstructuur/kennis en
ervaring.
Verloop: van specialisatie naar marktgericht.
, Ontwikkelstrategie geeft PO keuze vrijheid in vorm van ontwikkelproces: marktgerelateerde
kernaspecten en start project. Bepaalt met welk kernaspect starten.
- AANBOD; grond: strategische grondaankoop
Locatue grondprijs afh van bestemmingsplan. Locatieconcept = uitgaan van benutten potentie
locatie.
PO: geen voorverhuur/-verkoop
Belegger: 60a70% voorverhuur/-verkoop
NU: minder strategisch maar meer beleidsmatig.
- AANBOD; ontwerp en bouw: productontwikkeling
Eerst behoefte doelgroep, daarna locatie: eisen aan locatie/architect kernmerken. Afstemmen aan
omgeving.
Marktgestructureerd > gevoelig voor realisatie moment > gebouw in praktijk bewijzen.
- AANBOD; planologie: ontwikkelcompetitie.
PO/ontwikkelcombi schrijft in met: locatieconcept/mastplan/grondbod > gemeente selecteerd.
Vraagt om: samenwerking/dischiplines/garantie voor gebruik/eigendom.
Initiatief bij grondeigenaar > gemeente vanuit WRO locatie uitwerken.
Ontwikkelcompetitie gewonnen? Zekerheid mbt grond/bestemmingsplan/medewerking gemeente +
weinig risico; alleen financieel/juridisch. Afzet + grondrisico staat van in ontwikkelovk.
- VRAAG; gebruik: gebruikgedreven ontwikkeling
Vraaggestructureerd > eerst gebruiker vinden: collectieven van bewoners. Grondaankoop/-verkoop
bij PO, verhuur-/verkooprisico al weg in initiatieffase.
Risico: Vroegvastleggen gebruiker (financieel)/ontwerprisico (teveel wensen en eisen)/verkooprisico
(te specifiek gebouw)
- VRAAG; eigendom/projectfinanciering: investeringsgedreven ontwikkeling
Vraaggestuurd: bouwen naar vraag/portefeuille. Vroeg al ovk tussen belegger en PO: samenwerking
obv fee tot joint venture/turnkey (verschil in risico)
Rek houden met wet- en regelgeving/procedures mbt
toezicht/risicomanagement/ondernemersrisico.
Afzetrisico al weg in initiatieffase. Risico: turnkey bij PO/ Joint venture verdeeld en inspannings
verplicting PO.
Ovk geeft heldere afspraken. BIJV verhuur: lange termijn relatie huurder; contact vanaf ontwikkelfase
(belegger eigen ontwikk/verhuur afdeling > betere marktvoorwaarde/winst)
Eisen belegger: innovatie/kwaliteit materiaal/flexibel indeelbaar/uitstraling/makkelijk in onderhoud.
Afspraken over overdracht pand > tijdsbeperking.
Lager financieel risico = forward funding: belegger grondaankoop > bestemmingsplan wijzigen:
betere voorwaarden.
Kernactiviteit PO
- Ontwikk concept: inhoud
- Ontwikk strategie: proces met project specifieke fasen
Projectmanager stuurt elke fase op risico’s 3 kernaspecten: tek (ontwerp)/rek (kosten en
opbr)/ondertek (vastleggen afspraken)
Omgaan onzekerheid > geeft risico’s > ongewenst rendementseffect. Risicoprofiel project afh van
onzekerheid/beinvloedbaarheid beschikbare tijd van beslissing investering.
PO snel besluiten grote inevst: toekomst onzeker/onvolledig te beïnvloeden.
Invest beoordeling: rendementsverwachting/zekerheid behalen rendement/mate beinvloeden
