Overzicht begrippen
Maatschappijwetenschappen
Hoofd- en kernconcepten
Vorming Het hoofdconcept vorming verwijs naar het proces van
verwerving van een bepaalde identiteit.
Identiteit Het beeld dat iemand van zichzelf heeft, dat hij uitdraagt en
andere voorhoudt en dat hij als kenmerkend en blijvend
beschouwt voor zijn eigen persoon en dat is niet afgeleid van zijn
perceptie over de groep(en) waar hij wel of juist ook niet deel van
uitmaakt.
Socialisatie Het proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de
groep(en) en de samenleving waar mensen toe behoren. Het
proces bestaat uit opvoeding, opleiding en andere vormen van
omgang met anderen.
Acculturatie Het aanleren en verwerven van een andere cultuur of elementen
daaruit, dan die waarin iemand is opgegroeid.
Politieke socialisatie Het proces van overdracht en verwerven van een andere cultuur
of elementen daaruit, dan die waarin iemand is opgegroeid.
Cultuur Het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvatting,
waarden en normen die mensen als lid van een groep of
samenleving hebben verworven.
Ideologie Een samenhangend geheel van beginselen en denkbeelden,
meestal uitmondend in ideeën over de meest wenselijke
maatschappelijke en politieke verhoudingen.
Verandering Het hoofdconcept verandering verwijst naar richting en tempo
van ontwikkelingen in de samenleving en de (on)mogelijkheden
1
, deze te beïnvloeden.
Rationalisering Het proces van ordenen en systematiseren van de werkelijkheid
met de bedoeling haar voorspelbaar en beheersbaar te maken en
van het doelgericht inzetten van middelen om zo efficiënt en
effectief mogelijke resultaten te bereiken.
Staatsvorming De institutionalisering van politieke macht tot een staat.
Democratisering Het proces van verandering van de machts- en
gezagsverhoudingen door een grotere inspraak en
medezeggenschap van degenen met minder macht.
Institutionalisering Het proces waarbij een complex van waarden en min of meer
geformaliseerde regels vastgelegd wordt in standaard
gedragspatronen, die het gedrag van mensen en hun onderlinge
relaties reguleren.
Individualisering Het proces waarbij individuen in toenemende mate hun
zelfstandigheid op verschillende gebieden kunnen vergroten.
Globalisering Het proces van uitbreiding en intensivering van contacten en hun
afhankelijkheden over zeer grote afstanden en over landsgrenzen
heen.
Binding Het hoofdconcept binding verwijst naar de relatie van onderlinge
afhankelijkheden tussen mensen in een gezin of familie, tussen
2
, leden van een groep, in de maatschappij en op het niveau van de
staat.
Groepsvorming Het tot stand komen van bindingen tussen meer dan twee
mensen, doordat ze elkaar beïnvloeden en gemeenschappelijke
waarden en normen ontwikkelen.
Sociale cohesie Het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een
ruimer sociaal kader met elkaar hebben, het gevoel een groep te
zijn, lid te zijn van een gemeenschap, de mate van
verantwoordelijkheid voor elkaars welzijn, en de mate waarin
anderen daar ook een beroep op kunnen doen.
Politieke institutie Complex van min of meer geformaliseerde regels die het gedrag
van mensen en hun onderlinge relaties rond politieke
machtsuitoefening en politieke besluitvorming reguleren.
Sociale institutie Complex van min of meer geformaliseerde regels die het gedrag
van mensen en hun onderlinge relaties reguleren.
Representatie De vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties
door één of enkele betrokkenen die namens de groep optreden.
Representativiteit De mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of
achtergrondkenmerken van vertegenwoordigers overeenkomen
met die van de groep die vertegenwoordigd wordt.
Cultuur Het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen,
waarden en normen die mensen als lid van een groep of
samenleving hebben verworven.
Verhouding Het hoofdconcept verhouding verwijst naar de wijze waarop
mensen zich van elkaar onderscheiden en tot elkaar verhouden en
de manier waarop samenlevingen in sociale zin vorm geven aan
3
, deze verschillen. Het verwijst ook naar de onderlinge betrekkingen
tussen staten.
Samenwerking Het proces waarin individuen, groepen en/of staten relaties
vormen om hun handelen op elkaar af te stemmen voor een
gemeenschappelijk doel.
Conflict Een situatie waarin individuen, groepen en/of staten elkaar
tegenwerken om de eigen doelen te bereiken.
Macht Het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde
doelstellingen te bereiken en de handelingsmogelijkheden van
anderen te beperken of te vergroten.
Gezag Macht die als legitiem beschouwd wordt.
Sociale gelijkheid/ Een situatie waarin verschillen tussen mensen in al dan niet
ongelijkheid aangeboren kenmerken, consequenties hebben voor hun
maatschappelijke positie en leiden tot een ongelijke verdeling van
schaarse en hooggewaardeerde zaken, van waardering en
behandeling.
Vorming Identiteit
Socialisatie
Acculturatie
4
Maatschappijwetenschappen
Hoofd- en kernconcepten
Vorming Het hoofdconcept vorming verwijs naar het proces van
verwerving van een bepaalde identiteit.
Identiteit Het beeld dat iemand van zichzelf heeft, dat hij uitdraagt en
andere voorhoudt en dat hij als kenmerkend en blijvend
beschouwt voor zijn eigen persoon en dat is niet afgeleid van zijn
perceptie over de groep(en) waar hij wel of juist ook niet deel van
uitmaakt.
Socialisatie Het proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de
groep(en) en de samenleving waar mensen toe behoren. Het
proces bestaat uit opvoeding, opleiding en andere vormen van
omgang met anderen.
Acculturatie Het aanleren en verwerven van een andere cultuur of elementen
daaruit, dan die waarin iemand is opgegroeid.
Politieke socialisatie Het proces van overdracht en verwerven van een andere cultuur
of elementen daaruit, dan die waarin iemand is opgegroeid.
Cultuur Het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvatting,
waarden en normen die mensen als lid van een groep of
samenleving hebben verworven.
Ideologie Een samenhangend geheel van beginselen en denkbeelden,
meestal uitmondend in ideeën over de meest wenselijke
maatschappelijke en politieke verhoudingen.
Verandering Het hoofdconcept verandering verwijst naar richting en tempo
van ontwikkelingen in de samenleving en de (on)mogelijkheden
1
, deze te beïnvloeden.
Rationalisering Het proces van ordenen en systematiseren van de werkelijkheid
met de bedoeling haar voorspelbaar en beheersbaar te maken en
van het doelgericht inzetten van middelen om zo efficiënt en
effectief mogelijke resultaten te bereiken.
Staatsvorming De institutionalisering van politieke macht tot een staat.
Democratisering Het proces van verandering van de machts- en
gezagsverhoudingen door een grotere inspraak en
medezeggenschap van degenen met minder macht.
Institutionalisering Het proces waarbij een complex van waarden en min of meer
geformaliseerde regels vastgelegd wordt in standaard
gedragspatronen, die het gedrag van mensen en hun onderlinge
relaties reguleren.
Individualisering Het proces waarbij individuen in toenemende mate hun
zelfstandigheid op verschillende gebieden kunnen vergroten.
Globalisering Het proces van uitbreiding en intensivering van contacten en hun
afhankelijkheden over zeer grote afstanden en over landsgrenzen
heen.
Binding Het hoofdconcept binding verwijst naar de relatie van onderlinge
afhankelijkheden tussen mensen in een gezin of familie, tussen
2
, leden van een groep, in de maatschappij en op het niveau van de
staat.
Groepsvorming Het tot stand komen van bindingen tussen meer dan twee
mensen, doordat ze elkaar beïnvloeden en gemeenschappelijke
waarden en normen ontwikkelen.
Sociale cohesie Het aantal en de kwaliteit van de bindingen die mensen in een
ruimer sociaal kader met elkaar hebben, het gevoel een groep te
zijn, lid te zijn van een gemeenschap, de mate van
verantwoordelijkheid voor elkaars welzijn, en de mate waarin
anderen daar ook een beroep op kunnen doen.
Politieke institutie Complex van min of meer geformaliseerde regels die het gedrag
van mensen en hun onderlinge relaties rond politieke
machtsuitoefening en politieke besluitvorming reguleren.
Sociale institutie Complex van min of meer geformaliseerde regels die het gedrag
van mensen en hun onderlinge relaties reguleren.
Representatie De vertegenwoordiging van een groep in (politieke) organisaties
door één of enkele betrokkenen die namens de groep optreden.
Representativiteit De mate waarin de (politieke) besluiten, de standpunten of
achtergrondkenmerken van vertegenwoordigers overeenkomen
met die van de groep die vertegenwoordigd wordt.
Cultuur Het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen,
waarden en normen die mensen als lid van een groep of
samenleving hebben verworven.
Verhouding Het hoofdconcept verhouding verwijst naar de wijze waarop
mensen zich van elkaar onderscheiden en tot elkaar verhouden en
de manier waarop samenlevingen in sociale zin vorm geven aan
3
, deze verschillen. Het verwijst ook naar de onderlinge betrekkingen
tussen staten.
Samenwerking Het proces waarin individuen, groepen en/of staten relaties
vormen om hun handelen op elkaar af te stemmen voor een
gemeenschappelijk doel.
Conflict Een situatie waarin individuen, groepen en/of staten elkaar
tegenwerken om de eigen doelen te bereiken.
Macht Het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde
doelstellingen te bereiken en de handelingsmogelijkheden van
anderen te beperken of te vergroten.
Gezag Macht die als legitiem beschouwd wordt.
Sociale gelijkheid/ Een situatie waarin verschillen tussen mensen in al dan niet
ongelijkheid aangeboren kenmerken, consequenties hebben voor hun
maatschappelijke positie en leiden tot een ongelijke verdeling van
schaarse en hooggewaardeerde zaken, van waardering en
behandeling.
Vorming Identiteit
Socialisatie
Acculturatie
4
