POTENTZIA HANDIAK XIX MENDEAREN
BIGARREN ERDIALDEAN
ERREGIMEN AUTORITARIOAK
Alemania eta Austria-Hungariako Inperioak.
Botere ia guztiak erregearen eskuetan.
Parlamentuak ezin zuen ezer egin. Armadaren garrantzia.
Eskubide gutxi (gehienak ukatuta).
Inperio handi hauetan etnia eta kultura desberdin asko.
ERREGIMEN LIBERALAK
Liberalismoa finkatuz joan zen. Erresuma Batua eta Frantzia.
Botere banaketa ematen zen. Parlamentuak gobernua kontrolatu.
Sufragio eskubidea gero eta zabalagoa (gizonezkoen sufragio unibertsala).
Alderdi sozialistak parlamentuan (langileen botoa).
Eskubide berriak onartu (elkartzekoa).
ERRUSIAR AUTOKRAZIA
Tsarrak botere guztiak gehi erlijio autoritate gorena.
Mugarik gabeko boterea: zigor gogorrak.
Nobleziak: armadako eta administrazioko goi karguak, lurren jabeak, jopuak.
1861 (Alexandro II) jopuen emantzipazioa, egoera ekonomiko aldatu ez.
Inperio handia = etnia asko. Errusiartzea.
, JAPONIAKO MEIJI AROA
1867-1914 artean (Meiji aroa) herrialde industrializatu bihurtu.
1867an enperadoreak boterea berreskuratu (jaun feudalei kenduz).
Mendebaldartu.
Nazioarteko isolamendua gainditu.
Merkataritza akordioak Europa eta Estatu Batuekin.
ESTATU BATUEN SORRERA
1783 (Versaillesko Ituna) independentzia lortu. 1787an Konstituzioa. 1789an George Washington presidente.
XIX lehen erdialdean lurralde-hedapen handia (Ozeano Atlantikotik Ozeano Barera:
Mendebaldearen konkista)
ESTATU BATUEN SORRERA
Iparraldearen eta hegoaldearen arteko desberdintasunak: esklabotza.
1860an Abraham Lincoln presidentea, esklabotzaren kontrakoa.
Hegoaldeko 11 estatu banandu, Konfederazio bat eratu.
Sezesio Gerra (1861 – 1865) hasi. Iparraldeko estatuek irabazi = esklabotza indargabetu.
Beltzek eskubide politikoak eskuratu. Hegoaldeko estatuetan arraza
bereizkeriaren aldeko politika.
INPERIALISMO KONTZEPTUA
BIGARREN ERDIALDEAN
ERREGIMEN AUTORITARIOAK
Alemania eta Austria-Hungariako Inperioak.
Botere ia guztiak erregearen eskuetan.
Parlamentuak ezin zuen ezer egin. Armadaren garrantzia.
Eskubide gutxi (gehienak ukatuta).
Inperio handi hauetan etnia eta kultura desberdin asko.
ERREGIMEN LIBERALAK
Liberalismoa finkatuz joan zen. Erresuma Batua eta Frantzia.
Botere banaketa ematen zen. Parlamentuak gobernua kontrolatu.
Sufragio eskubidea gero eta zabalagoa (gizonezkoen sufragio unibertsala).
Alderdi sozialistak parlamentuan (langileen botoa).
Eskubide berriak onartu (elkartzekoa).
ERRUSIAR AUTOKRAZIA
Tsarrak botere guztiak gehi erlijio autoritate gorena.
Mugarik gabeko boterea: zigor gogorrak.
Nobleziak: armadako eta administrazioko goi karguak, lurren jabeak, jopuak.
1861 (Alexandro II) jopuen emantzipazioa, egoera ekonomiko aldatu ez.
Inperio handia = etnia asko. Errusiartzea.
, JAPONIAKO MEIJI AROA
1867-1914 artean (Meiji aroa) herrialde industrializatu bihurtu.
1867an enperadoreak boterea berreskuratu (jaun feudalei kenduz).
Mendebaldartu.
Nazioarteko isolamendua gainditu.
Merkataritza akordioak Europa eta Estatu Batuekin.
ESTATU BATUEN SORRERA
1783 (Versaillesko Ituna) independentzia lortu. 1787an Konstituzioa. 1789an George Washington presidente.
XIX lehen erdialdean lurralde-hedapen handia (Ozeano Atlantikotik Ozeano Barera:
Mendebaldearen konkista)
ESTATU BATUEN SORRERA
Iparraldearen eta hegoaldearen arteko desberdintasunak: esklabotza.
1860an Abraham Lincoln presidentea, esklabotzaren kontrakoa.
Hegoaldeko 11 estatu banandu, Konfederazio bat eratu.
Sezesio Gerra (1861 – 1865) hasi. Iparraldeko estatuek irabazi = esklabotza indargabetu.
Beltzek eskubide politikoak eskuratu. Hegoaldeko estatuetan arraza
bereizkeriaren aldeko politika.
INPERIALISMO KONTZEPTUA
