Hoofdstuk 1 – Geest, Gedrag en Psychologische wetenschap
Psychologie: wetenschap van gedrag en mentale processen.
Psche: geest
Logos: studie
de studie van de geest. Het is een breed veld met vele specialismen, maar in wezen is het
de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Bestaat uit zowel:
Interne geestelijke processen: Denken, voelen, begeren
Externe geestelijke processen: praten, glimlachen en lopen
Voorbeelden sectoren;
- Intersector
- Gezondheidzorg
- Jeugd
- Arbeid en organisatie
Drie soorten psychologen
Experimenteel psychologen: onderzoek doet naar elementaire psychologische processen in
tegenstelling tot een toegepast psychologie
voeren het meeste onderzoek uit dat nieuwe psychologische kennis creëert
zou de effecten van suiker op hyperactiviteit kunnen onderzoeken. Meestal werkzaam aan
universiteit waar ze lesgeven.
Docenten psychologie: psycholoog met als primaire taak het gegeven van onderwijs op een
hbo of bacheloropleiding of aan een universiteit. (geven les aan studenten van professionele
bacheloropleidingen en aan universiteiten.)
Toegepaste psychologen: psycholoog die de door experimenteel psychologen verhaarde
kennis gebruikt om probleem van mensen op te lossen door middel van trainingen, het
ontwerpen van speciale gereedschappen of psychologische behandelingen. Ze werken op
scholen, klinieken, bedrijven etc.
Voorbeelden specialisaties
1) Arbeids- en organisatiepsychologen: zijn gespecialiseerd in aanpassingen aan de
werkplek die de productiviteit en de arbeidsmoraal van werknemers moeten
maximaliseren.
2) Sportpsychologen: helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren door
trainingssessies te plannen en door hen te leren hun emoties onder druk te
1
, beheersen. Ze kunnen ook onderzoek doen naar bv de relatie tussen verschillende
persoonlijkheidstypes en risicovolle activiteiten zoals diepzeeduiken.
3) Ergonomisch psychologen: mensen die richten op goede werkplek en
lichaamshouding
4) Schoolpsychologen: zijn deskundige op het gebied van lesgeven en leren. Ze houden
zich bezig met onderwerpen op het gebied van leren, het gezin of persoonlijke
omstandigheden die de schoolprestaties kunnen beïnvloeden. Ze richten zich ook op
sociale omstandigheden van leerlingen ( tienerzwangerschappen, verslavingen) ze
diagnosticeren leer-en gedragsproblemen en adviseren leraren, ouders en leerlingen.
5) Gezondheidspsychologen: gericht op de gezondheid voor mensen.
6) Klinisch psychologen en counselors: helpen mensen zich aan te passen op sociaal en
emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes in relaties, hun carrière of opleiding te
maken.
Psychologie als wetenschap
Psychiatrie: is een medisch specialisme. Ze hebben een medische opleiding gedaan en
richten zich voornamelijk op de behandeling van mensen met psychische stoornissen vanuit
een medische invalshoek ze zien de mensen als Patiënten met een geestelijke “ziekte”
Psychologen: handelen vanuit een psychologische invalshoek en zijn vaak niet bevoegd om
medicijnen voor te schrijven.
Pseudopsychologie: niet-onderbouwende psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd. Het is officieel niet wetenschappelijk.
gebaseerd op hoop, bevestiging van vooroordelen, anekdotes en de goedgelovigheid van
de mens.
Descartes onderscheid lichaam en geest, de grondlegger van de psychologie
Sigmund freud; was bezig met het onbewuste
- Verdrongen conflicten in bewustzijn brengen
- Droominterpetatie, dromen opschrijven en bespreken
6 perspectieven: Bij het bestuderen van deze perspectieven, zul je zien dat elk gezichtspunt
een unieke verklaring biedt voor menselijk gedrag.
Perspectief idee Wat bepaalt gedrag? Wie?
Biologische perspectief Het lichaam kan apart De hersenen, René
van de geest worden zenuwstelsel, endocriene descartes
bestudeerd stelsel(hormoonstelsel)
en genen
2
, Cognitief perspectief De wetenschappelijke Iemands unieke patroon Wilhelm
methode kan worden van waarnemingen, Wundt &
gebruikt om de geest te interpretaties, william james
bestuderen verwachtingen,
overtuigingen en
herinneringen
Behavioristisch Psychologie moet de De prikkels in onze John Watson
perspectief wetenschap van omgeving en de & Skinner
observeer baar gedrag voorgaande
zijn, niet van mentale consequenties van ons
processen gedrag
Perspectief van de Persoonlijkheid en Processen in onze Sigmund
gehele persoon psychische stoornissen onbewuste geest freud
komen voort uit
processen in het
onbewuste
ontwikkelingsperspectief Mensen veranderen als De interactie tussen Ainsworth&
gevolg van een interactie erfelijkheid en omgeving, Piaget
tussen erfelijke die zich het gehele leven
eigenschappen Rn de door uit in voorspelbare
omgeving patronen
Sociocultureel Sociale en culturele De kracht van de situatie Milgram&
perspectief invloeden kunnen de Zimbardo
invloed overstemmen
van alle andere factoren
die gedrag beïnvloeden
Perspectief van de gehele persoon bestaat uit drie verschillende ideeën en gedrag:
Perspectief Idee Wat bepaalt gedrag
Psychodynamische Persoonlijkheid en Processen in onze
psychologie psychische stoornissen onbewuste geest
komen voort uit processen
in het onbewuste
Humanistische psychologie Psychologie moet de nadruk Onze aangeboren behoefte
leggen op menselijke groei om te groeien en ons
en potentieel in plaats van potentieel zo goed mogelijk
op psychische stoornissen te verwezenlijken
Psychologie van Individuen kunnen worden Unieke
karaktertrekken en begrepen in termen van hun persoonlijkheidskenmerken
temperament temperament en blijvende die in de tijd en in alle
karaktertrekken situaties consistent zijn
Biologisch perspectief
Neurowetenschap: het vakgebied dat zicht richt op begrip van hoe de hersenen gedachten,
gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere mentale processen creëren
3
, het ontrafelen van het mysterie van de wijze waarop onze ogen en hersenen lichtgolven
in beelden omzetten.
Ontdekt op welke wijze bepaalde vermogens, zoals spraak, sociale vaardigheden of het
geheugen kunnen verdwijnen door beschadiging van bepaalde gebieden van de
hersenen
Ze gebruiken hersengolfpatronen om de verborgen wereld van slaap en dromen te
openen
Evolutionaire psychologie: een specialisme in de psychologie dat gedrag en mentale
processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en
voortplanting
Introspectie: beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen.
Wundt en zijn studenten deden een onderzoek waarbij getrainde vrijwilligers hun
sensorische en emotionele reacties op verschillen de prikkels beschreven.
Cognitief perspectief
Structuralisme: historische stroming binnen de psychologie die de basisstructuren van de
geest en de gedachten probeerde te ontrafelen. Ze zochten de elementen van de bewuste
ervaring.
Gestaltpsychologen: concentreerde zich op het geheel van onze bewustzijn ervaringen . Ze
geloofde dat het bewustzijn veel meer omvatte dan simpele zintuigelijke ervaringen en
beweerde dat onze ervaringen niet gereduceerd kunnen worden tot een serie afzonderlijke
elementen.
Functionalisme: stroming binnen de psychologie die meende dat psychische processen het
beste begrepen kunnen worden in het licht van hun adaptieve nut en functie.
Behavioristisch perspectief
Behaviorisme: is de wetenschap van het gedrag en van de meetbare omstandigheden in de
omgeving die dit gedrag beïnvloeden.
deden geen subjectieve aannames over de interne aanleiding (angst) van extern gedrag
(vermijding)
Socioculturele perspectief
Socioculturele perspectief: legt de nadruk op het belang van sociale interactie, sociaal leren
en een cultureel perspectief
Cultuur: een complexe mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities die wordt
ontwikkeld door een groep mensen en die wordt gedeeld met anderen in dezelfde
omgeving.
4
Psychologie: wetenschap van gedrag en mentale processen.
Psche: geest
Logos: studie
de studie van de geest. Het is een breed veld met vele specialismen, maar in wezen is het
de wetenschap van gedrag en geestelijke processen.
Bestaat uit zowel:
Interne geestelijke processen: Denken, voelen, begeren
Externe geestelijke processen: praten, glimlachen en lopen
Voorbeelden sectoren;
- Intersector
- Gezondheidzorg
- Jeugd
- Arbeid en organisatie
Drie soorten psychologen
Experimenteel psychologen: onderzoek doet naar elementaire psychologische processen in
tegenstelling tot een toegepast psychologie
voeren het meeste onderzoek uit dat nieuwe psychologische kennis creëert
zou de effecten van suiker op hyperactiviteit kunnen onderzoeken. Meestal werkzaam aan
universiteit waar ze lesgeven.
Docenten psychologie: psycholoog met als primaire taak het gegeven van onderwijs op een
hbo of bacheloropleiding of aan een universiteit. (geven les aan studenten van professionele
bacheloropleidingen en aan universiteiten.)
Toegepaste psychologen: psycholoog die de door experimenteel psychologen verhaarde
kennis gebruikt om probleem van mensen op te lossen door middel van trainingen, het
ontwerpen van speciale gereedschappen of psychologische behandelingen. Ze werken op
scholen, klinieken, bedrijven etc.
Voorbeelden specialisaties
1) Arbeids- en organisatiepsychologen: zijn gespecialiseerd in aanpassingen aan de
werkplek die de productiviteit en de arbeidsmoraal van werknemers moeten
maximaliseren.
2) Sportpsychologen: helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren door
trainingssessies te plannen en door hen te leren hun emoties onder druk te
1
, beheersen. Ze kunnen ook onderzoek doen naar bv de relatie tussen verschillende
persoonlijkheidstypes en risicovolle activiteiten zoals diepzeeduiken.
3) Ergonomisch psychologen: mensen die richten op goede werkplek en
lichaamshouding
4) Schoolpsychologen: zijn deskundige op het gebied van lesgeven en leren. Ze houden
zich bezig met onderwerpen op het gebied van leren, het gezin of persoonlijke
omstandigheden die de schoolprestaties kunnen beïnvloeden. Ze richten zich ook op
sociale omstandigheden van leerlingen ( tienerzwangerschappen, verslavingen) ze
diagnosticeren leer-en gedragsproblemen en adviseren leraren, ouders en leerlingen.
5) Gezondheidspsychologen: gericht op de gezondheid voor mensen.
6) Klinisch psychologen en counselors: helpen mensen zich aan te passen op sociaal en
emotioneel gebied, of om moeilijke keuzes in relaties, hun carrière of opleiding te
maken.
Psychologie als wetenschap
Psychiatrie: is een medisch specialisme. Ze hebben een medische opleiding gedaan en
richten zich voornamelijk op de behandeling van mensen met psychische stoornissen vanuit
een medische invalshoek ze zien de mensen als Patiënten met een geestelijke “ziekte”
Psychologen: handelen vanuit een psychologische invalshoek en zijn vaak niet bevoegd om
medicijnen voor te schrijven.
Pseudopsychologie: niet-onderbouwende psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd. Het is officieel niet wetenschappelijk.
gebaseerd op hoop, bevestiging van vooroordelen, anekdotes en de goedgelovigheid van
de mens.
Descartes onderscheid lichaam en geest, de grondlegger van de psychologie
Sigmund freud; was bezig met het onbewuste
- Verdrongen conflicten in bewustzijn brengen
- Droominterpetatie, dromen opschrijven en bespreken
6 perspectieven: Bij het bestuderen van deze perspectieven, zul je zien dat elk gezichtspunt
een unieke verklaring biedt voor menselijk gedrag.
Perspectief idee Wat bepaalt gedrag? Wie?
Biologische perspectief Het lichaam kan apart De hersenen, René
van de geest worden zenuwstelsel, endocriene descartes
bestudeerd stelsel(hormoonstelsel)
en genen
2
, Cognitief perspectief De wetenschappelijke Iemands unieke patroon Wilhelm
methode kan worden van waarnemingen, Wundt &
gebruikt om de geest te interpretaties, william james
bestuderen verwachtingen,
overtuigingen en
herinneringen
Behavioristisch Psychologie moet de De prikkels in onze John Watson
perspectief wetenschap van omgeving en de & Skinner
observeer baar gedrag voorgaande
zijn, niet van mentale consequenties van ons
processen gedrag
Perspectief van de Persoonlijkheid en Processen in onze Sigmund
gehele persoon psychische stoornissen onbewuste geest freud
komen voort uit
processen in het
onbewuste
ontwikkelingsperspectief Mensen veranderen als De interactie tussen Ainsworth&
gevolg van een interactie erfelijkheid en omgeving, Piaget
tussen erfelijke die zich het gehele leven
eigenschappen Rn de door uit in voorspelbare
omgeving patronen
Sociocultureel Sociale en culturele De kracht van de situatie Milgram&
perspectief invloeden kunnen de Zimbardo
invloed overstemmen
van alle andere factoren
die gedrag beïnvloeden
Perspectief van de gehele persoon bestaat uit drie verschillende ideeën en gedrag:
Perspectief Idee Wat bepaalt gedrag
Psychodynamische Persoonlijkheid en Processen in onze
psychologie psychische stoornissen onbewuste geest
komen voort uit processen
in het onbewuste
Humanistische psychologie Psychologie moet de nadruk Onze aangeboren behoefte
leggen op menselijke groei om te groeien en ons
en potentieel in plaats van potentieel zo goed mogelijk
op psychische stoornissen te verwezenlijken
Psychologie van Individuen kunnen worden Unieke
karaktertrekken en begrepen in termen van hun persoonlijkheidskenmerken
temperament temperament en blijvende die in de tijd en in alle
karaktertrekken situaties consistent zijn
Biologisch perspectief
Neurowetenschap: het vakgebied dat zicht richt op begrip van hoe de hersenen gedachten,
gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen en andere mentale processen creëren
3
, het ontrafelen van het mysterie van de wijze waarop onze ogen en hersenen lichtgolven
in beelden omzetten.
Ontdekt op welke wijze bepaalde vermogens, zoals spraak, sociale vaardigheden of het
geheugen kunnen verdwijnen door beschadiging van bepaalde gebieden van de
hersenen
Ze gebruiken hersengolfpatronen om de verborgen wereld van slaap en dromen te
openen
Evolutionaire psychologie: een specialisme in de psychologie dat gedrag en mentale
processen beschouwt op basis van hun genetische aanpassingen aan overleving en
voortplanting
Introspectie: beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen.
Wundt en zijn studenten deden een onderzoek waarbij getrainde vrijwilligers hun
sensorische en emotionele reacties op verschillen de prikkels beschreven.
Cognitief perspectief
Structuralisme: historische stroming binnen de psychologie die de basisstructuren van de
geest en de gedachten probeerde te ontrafelen. Ze zochten de elementen van de bewuste
ervaring.
Gestaltpsychologen: concentreerde zich op het geheel van onze bewustzijn ervaringen . Ze
geloofde dat het bewustzijn veel meer omvatte dan simpele zintuigelijke ervaringen en
beweerde dat onze ervaringen niet gereduceerd kunnen worden tot een serie afzonderlijke
elementen.
Functionalisme: stroming binnen de psychologie die meende dat psychische processen het
beste begrepen kunnen worden in het licht van hun adaptieve nut en functie.
Behavioristisch perspectief
Behaviorisme: is de wetenschap van het gedrag en van de meetbare omstandigheden in de
omgeving die dit gedrag beïnvloeden.
deden geen subjectieve aannames over de interne aanleiding (angst) van extern gedrag
(vermijding)
Socioculturele perspectief
Socioculturele perspectief: legt de nadruk op het belang van sociale interactie, sociaal leren
en een cultureel perspectief
Cultuur: een complexe mix van taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities die wordt
ontwikkeld door een groep mensen en die wordt gedeeld met anderen in dezelfde
omgeving.
4
