Algemene economie tentamenweek 3
Hoofdstuk 1
Het doel van economisch handelen is het scheppen van welvaart door middel van
productie.
Het beschikken over goederen en diensten voor de bevrediging van behoeften
noemen we welvaart. Het streven naar maximale welvaart met behulp van
schaarse middelen noemen we economisch handelen.
We onderscheiden de volgende onderdelen:
- Meso- en micro-economie
- Macro-economie
- Monetaire economie
- Internationale economische betrekkingen
De omgeving van de onderneming die invloed uitoefent op de resultaten van de
onderneming, noemen we de bedrijfsomgeving. Je gebruikt de DESTEP-methode
voor het analyseren van de bedrijfsomgeving. In de bedrijfsomgeving
onderscheiden we de directe omgeving, de ruime omgeving en de indirecte
omgeving (FIGUUR 1.1 OP BLZ 17). De directe omgeving bestaat vooral uit de
markten van de onderneming, waarop zij veel invloed kan uitoefenen. De
indirecte omgeving bestaat uit de aspecten waarop de onderneming enige
invloed kan uitoefenen. Op de ruime omgeving heeft de onderneming geen
invloed, maar deze kan de onderneming op zijn beurt sterk beïnvloeden.
De omgevingsfactoren:
1. Politieke omgeving: de politieke omgeving bestaat uit de economische
orde, de politieke stelsels en de rechtsorde en de economische orde in een
land.
2. Demografische omgeving: demografische factoren hebben te maken met
alles wat de samenstelling en de groei van bevolking betreft.
3. Sociale omgeving: de sociale omgeving gaat over de relaties tussen
mensen en welke waarden zij samen delen.
4. Economische omgeving: de economische omgeving is het belangrijkst voor
een onderneming, omdat zij de producten waaraan ze waarde heeft
toegevoegd, moet afzetten op markten.
5. Ecologische omgeving: de ecologische component in de bedrijfsomgeving
omvat bijvoorbeeld de markt voor milieugoederen die vervuiling moeten
voorkomen.
6. Technische omgeving: de technische omgeving biedt ondernemingen
kansen door investeringsmogelijkheden, bijvoorbeeld in groene
technologie.
Het in stand houden van de kapitalen staat bekend als duurzaamheid. Een
kapitaal is een soort bezit dat een voorwaarde is voor de welvaart, de sociale
relaties en de natuurlijke omgeving. We onderscheiden:
- Economisch kapitaal: het economische kapitaal bestaat uit de machines,
gebouwen en infrastructuur die de voorafgaande generaties hebben
doorgegeven aan de huidige generatie. Het economisch kapitaal is
essentieel voor het sociaal kapitaal.
- Sociaal kapitaal: mensen hebben kennis, vaardigheden en houdingen
opgebouwd over de meest wenselijke vormen van samenleven in gezinnen
, en andere organisaties. Zij hebben opvattingen over hun psychisch
welbevinden. Tot het sociaal kapitaal behoren ook de mogelijkheden kennis
op te doen die belangrijk is om te produceren, het menselijk kapitaal of
human capital. Het sociaal kapitaal van de samenleving bestaat uit de
netwerken tussen mensen en de normen van wederkerigheid (‘voor wat
hoort wat’) en de betrouwbaarheid die daarbij horen. Het economische
kapitaal kan het sociale kapitaal ondersteunen. Het sociale kapitaal kan
ook sterk lijden onder economische activiteiten. Het sociale kapitaal kan
ook sterk te lijden hebben als de verschillen tussen rijk en arm groot zijn.
- Ecologisch kapitaal: ecologisch kapitaal bestaat uit voorraden
grondstoffen, schone lucht, water en uit zonlicht; uit de mogelijkheid in de
natuur te recreëren en de mogelijkheid van de natuur om afvalstoffen op
te nemen en te zuiveren.
- Er zijn dus met betrekking tot de kapitalen drie leidende principes:
economische efficiëntie, sociale rechtvaardigheid en ecologische
veerkracht.
Duurzaamheid
Bij een duurzaam gebruik van de bronnen gaat het erom dat de natuur zijn
functies ook op lange termijn kan blijven vervullen. De omschrijving van
duurzaamheid heeft een horizontale dimensie, namelijk dat het economisch
handelen in een bepaald land de mogelijkheden van behoeftebevrediging
nergens anders in de wereld mag aantasten en een tijdsdimensie, namelijk dat
ook in de toekomst de mogelijkheden van behoeftebevrediging moeten blijven
bestaan. In het algemeen spreekt men liever van een duurzame ontwikkeling dan
van een duurzame economie.
Een duurzame samenleving is een samenleving waarin de mensen hun
behoeften kunnen bevredigen zonder hun economische, sociale en ecologische
omgeving aan te tasten en zonder inbreuk te maken op de mogelijkheden van
behoeftebevrediging van mensen in eigen land en in andere landen, nu en in de
toekomst.
Welvaart en groei zijn de doelstellingen van het economisch handelen.
Rechten en levenskwaliteiten zijn de belangrijkste waarden voor de inrichting van
de economie.
Mensen hebben in hun activiteiten bepaalde doelstellingen. Dat noemen we
waarden.
Negatieve rechten = medeburgers mogen deze rechten niet aantasten.
Positieve rechten = het gaat erom mensen niet in armoede te laten
verkommeren.
Levenskwaliteit bestaat uit een aantal mogelijkheden tot functioneren op het
gebied van economie, sociale omgeving en ecologie. Als mensen aan alle
levenskwaliteiten in zekere evenwichtige mate aandacht schenken, spreken we
van een goed leven.
Acht levenskwaliteiten:
1. Materiële levensstandaard (inkomen, consumptie, vermogen): de materiële
levensstandaard weerspiegelt de economische aspecten van het leven.
, 2. Gezondheid: gezondheid is een van de belangrijkste factoren voor het
welbevinden van mensen.
3. Onderwijs: een goede opleiding is belangrijk voor de economische groei en
voor het vinden van geschoold werk.
4. Persoonlijke ontplooiing waaronder ook arbeid: de persoonlijkheid van
mensen verlangt een gebied dat van henzelf is, onbedreigd door de plicht
iets te doen voor anderen en door andere sociale bezigheden. De identiteit
is het geheel van waarden en de activiteiten om deze waarden vorm te
geven.
5. Politieke democratie en bestuur: politieke invloed door middel van
stemrecht is een teken dat politici burgers serieus nemen. Dat geldt voor
actief en passief stemrecht.
6. Sociale netwerken en relaties: mensen die deel uitmaken van stevige
netwerken hebben vaak een hoog welzijn. De netwerken behoren tot hun
sociaal kapitaal.
7. Natuurlijke omgeving (nu en later; hier en elders): de natuurlijke omgeving
beïnvloedt het welzijn van mensen op veel manieren.
8. Zekerheid en veiligheid (zowel economisch als fysiek): zekerheid en
veiligheid hebben een positieve invloed op het welzijn. Zekerheid is de
gerechtvaardigde verwachting dat het leven zijn loop heeft op een manier
die gewoon is.
De omzet is een variabele die een waarde weergeeft en de afzet is een variabele
die een volume of een hoeveelheid weergeeft.
De waardestijging van een variabele noemt men de nominale stijging. De
volumeverandering noemt men de reële stijging van de variabele.
De productie van alle bedrijven binnen de landsgrenzen en de productie van de
overheid bij elkaar opgeteld, resulteert in het bruto binnenlands product (bbp).
De welvaart in een heel land is het bruto binnenlands product. Het is gelijk aan
het totaal aantal werknemers vermenigvuldigd met de arbeidsproductiviteit.
Arbeidsproductiviteit is de bron van de welvaart.
Bruto binnenlands product
Bbp = Av x ap
Bbp = het bruto binnenlands product
Av = de vraag naar arbeidskrachten, het aantal werknemers of de totale
werkgelegenheid
ap = arbeidsproductiviteit, de productie per eenheid arbeid per tijdseenheid
De relatie van de veranderingen is als volgt weer te geven:
gbbp = gAv + gap
In deze vergelijking betekent een g voor de variabele dat er sprake is van groei in
procenten.
Een toename van de productie in een onderneming of in een land kan twee
oorzaken hebben: een toename van het aantal werkenden of van de
arbeidsproductiviteit.
Totale loonsom
L = Lwn x Av
L = de totale loonsom
Lwn = de loonsom per werknemer
Hoofdstuk 1
Het doel van economisch handelen is het scheppen van welvaart door middel van
productie.
Het beschikken over goederen en diensten voor de bevrediging van behoeften
noemen we welvaart. Het streven naar maximale welvaart met behulp van
schaarse middelen noemen we economisch handelen.
We onderscheiden de volgende onderdelen:
- Meso- en micro-economie
- Macro-economie
- Monetaire economie
- Internationale economische betrekkingen
De omgeving van de onderneming die invloed uitoefent op de resultaten van de
onderneming, noemen we de bedrijfsomgeving. Je gebruikt de DESTEP-methode
voor het analyseren van de bedrijfsomgeving. In de bedrijfsomgeving
onderscheiden we de directe omgeving, de ruime omgeving en de indirecte
omgeving (FIGUUR 1.1 OP BLZ 17). De directe omgeving bestaat vooral uit de
markten van de onderneming, waarop zij veel invloed kan uitoefenen. De
indirecte omgeving bestaat uit de aspecten waarop de onderneming enige
invloed kan uitoefenen. Op de ruime omgeving heeft de onderneming geen
invloed, maar deze kan de onderneming op zijn beurt sterk beïnvloeden.
De omgevingsfactoren:
1. Politieke omgeving: de politieke omgeving bestaat uit de economische
orde, de politieke stelsels en de rechtsorde en de economische orde in een
land.
2. Demografische omgeving: demografische factoren hebben te maken met
alles wat de samenstelling en de groei van bevolking betreft.
3. Sociale omgeving: de sociale omgeving gaat over de relaties tussen
mensen en welke waarden zij samen delen.
4. Economische omgeving: de economische omgeving is het belangrijkst voor
een onderneming, omdat zij de producten waaraan ze waarde heeft
toegevoegd, moet afzetten op markten.
5. Ecologische omgeving: de ecologische component in de bedrijfsomgeving
omvat bijvoorbeeld de markt voor milieugoederen die vervuiling moeten
voorkomen.
6. Technische omgeving: de technische omgeving biedt ondernemingen
kansen door investeringsmogelijkheden, bijvoorbeeld in groene
technologie.
Het in stand houden van de kapitalen staat bekend als duurzaamheid. Een
kapitaal is een soort bezit dat een voorwaarde is voor de welvaart, de sociale
relaties en de natuurlijke omgeving. We onderscheiden:
- Economisch kapitaal: het economische kapitaal bestaat uit de machines,
gebouwen en infrastructuur die de voorafgaande generaties hebben
doorgegeven aan de huidige generatie. Het economisch kapitaal is
essentieel voor het sociaal kapitaal.
- Sociaal kapitaal: mensen hebben kennis, vaardigheden en houdingen
opgebouwd over de meest wenselijke vormen van samenleven in gezinnen
, en andere organisaties. Zij hebben opvattingen over hun psychisch
welbevinden. Tot het sociaal kapitaal behoren ook de mogelijkheden kennis
op te doen die belangrijk is om te produceren, het menselijk kapitaal of
human capital. Het sociaal kapitaal van de samenleving bestaat uit de
netwerken tussen mensen en de normen van wederkerigheid (‘voor wat
hoort wat’) en de betrouwbaarheid die daarbij horen. Het economische
kapitaal kan het sociale kapitaal ondersteunen. Het sociale kapitaal kan
ook sterk lijden onder economische activiteiten. Het sociale kapitaal kan
ook sterk te lijden hebben als de verschillen tussen rijk en arm groot zijn.
- Ecologisch kapitaal: ecologisch kapitaal bestaat uit voorraden
grondstoffen, schone lucht, water en uit zonlicht; uit de mogelijkheid in de
natuur te recreëren en de mogelijkheid van de natuur om afvalstoffen op
te nemen en te zuiveren.
- Er zijn dus met betrekking tot de kapitalen drie leidende principes:
economische efficiëntie, sociale rechtvaardigheid en ecologische
veerkracht.
Duurzaamheid
Bij een duurzaam gebruik van de bronnen gaat het erom dat de natuur zijn
functies ook op lange termijn kan blijven vervullen. De omschrijving van
duurzaamheid heeft een horizontale dimensie, namelijk dat het economisch
handelen in een bepaald land de mogelijkheden van behoeftebevrediging
nergens anders in de wereld mag aantasten en een tijdsdimensie, namelijk dat
ook in de toekomst de mogelijkheden van behoeftebevrediging moeten blijven
bestaan. In het algemeen spreekt men liever van een duurzame ontwikkeling dan
van een duurzame economie.
Een duurzame samenleving is een samenleving waarin de mensen hun
behoeften kunnen bevredigen zonder hun economische, sociale en ecologische
omgeving aan te tasten en zonder inbreuk te maken op de mogelijkheden van
behoeftebevrediging van mensen in eigen land en in andere landen, nu en in de
toekomst.
Welvaart en groei zijn de doelstellingen van het economisch handelen.
Rechten en levenskwaliteiten zijn de belangrijkste waarden voor de inrichting van
de economie.
Mensen hebben in hun activiteiten bepaalde doelstellingen. Dat noemen we
waarden.
Negatieve rechten = medeburgers mogen deze rechten niet aantasten.
Positieve rechten = het gaat erom mensen niet in armoede te laten
verkommeren.
Levenskwaliteit bestaat uit een aantal mogelijkheden tot functioneren op het
gebied van economie, sociale omgeving en ecologie. Als mensen aan alle
levenskwaliteiten in zekere evenwichtige mate aandacht schenken, spreken we
van een goed leven.
Acht levenskwaliteiten:
1. Materiële levensstandaard (inkomen, consumptie, vermogen): de materiële
levensstandaard weerspiegelt de economische aspecten van het leven.
, 2. Gezondheid: gezondheid is een van de belangrijkste factoren voor het
welbevinden van mensen.
3. Onderwijs: een goede opleiding is belangrijk voor de economische groei en
voor het vinden van geschoold werk.
4. Persoonlijke ontplooiing waaronder ook arbeid: de persoonlijkheid van
mensen verlangt een gebied dat van henzelf is, onbedreigd door de plicht
iets te doen voor anderen en door andere sociale bezigheden. De identiteit
is het geheel van waarden en de activiteiten om deze waarden vorm te
geven.
5. Politieke democratie en bestuur: politieke invloed door middel van
stemrecht is een teken dat politici burgers serieus nemen. Dat geldt voor
actief en passief stemrecht.
6. Sociale netwerken en relaties: mensen die deel uitmaken van stevige
netwerken hebben vaak een hoog welzijn. De netwerken behoren tot hun
sociaal kapitaal.
7. Natuurlijke omgeving (nu en later; hier en elders): de natuurlijke omgeving
beïnvloedt het welzijn van mensen op veel manieren.
8. Zekerheid en veiligheid (zowel economisch als fysiek): zekerheid en
veiligheid hebben een positieve invloed op het welzijn. Zekerheid is de
gerechtvaardigde verwachting dat het leven zijn loop heeft op een manier
die gewoon is.
De omzet is een variabele die een waarde weergeeft en de afzet is een variabele
die een volume of een hoeveelheid weergeeft.
De waardestijging van een variabele noemt men de nominale stijging. De
volumeverandering noemt men de reële stijging van de variabele.
De productie van alle bedrijven binnen de landsgrenzen en de productie van de
overheid bij elkaar opgeteld, resulteert in het bruto binnenlands product (bbp).
De welvaart in een heel land is het bruto binnenlands product. Het is gelijk aan
het totaal aantal werknemers vermenigvuldigd met de arbeidsproductiviteit.
Arbeidsproductiviteit is de bron van de welvaart.
Bruto binnenlands product
Bbp = Av x ap
Bbp = het bruto binnenlands product
Av = de vraag naar arbeidskrachten, het aantal werknemers of de totale
werkgelegenheid
ap = arbeidsproductiviteit, de productie per eenheid arbeid per tijdseenheid
De relatie van de veranderingen is als volgt weer te geven:
gbbp = gAv + gap
In deze vergelijking betekent een g voor de variabele dat er sprake is van groei in
procenten.
Een toename van de productie in een onderneming of in een land kan twee
oorzaken hebben: een toename van het aantal werkenden of van de
arbeidsproductiviteit.
Totale loonsom
L = Lwn x Av
L = de totale loonsom
Lwn = de loonsom per werknemer
