Hoorcollege 1: Korte introductie
Wat is literatuur? > Wat kunnen we ermee?
• Sociaal: wordt gewaardeerd door de maatschappij en heeft impact
• Complex: Heeft spanningen, maar kan ook leuk zijn
• Dynamisch: Er vindt altijd verandering plaats, of de interpretatie kan veranderen
• Materieel: Taal wordt losgemaakt van de context + boek is materieel
• Doeltreffend/Aangrijpend: Nodigt uit tot een reactie.
Taal op de voorgrond
• Patronen
• Ritmische herhaling van klanken
• Ongebruikelijke verbale combinaties
Literatuur als fictie
• Eentalige gebeurtenis die een fictionele wereld projecteert maar, heeft altijd
kenmerken van de echte wereld.
Literatuur als ‘aesthetic’
• Is schoonheid intrinsiek aan het object? Moet het altijd betekenis hebben, of mogen
we het ook gewoon 'mooi' vinden?
, Hoorcollege 2: Wat is literatuur?
Voor 18e eeuw was literatuur alles wat goed geschreven was over serieuze zaken
• Geschiedenis
• Filosofie
• Dichtkunst
• Drama
• Romans
Na 1800 komt daar een element van fictionaliteit bij.
Geschiedenis en filosofie worden dan een vak op zich: er ontstaat dan een scheiding.
Literatuur reflecteert op de morele en historische werkelijkheid van de staat waarin het
geschreven is:
• Hoe staan zaken in verband met elkaar en de maatschappij?
o Wanneer is het geschreven?
We gaan van essentialisme ("wat is het?") naar constructivisme ("Wat noemen we
literatuur?” of "Wat zorgt ervoor dat we iets beschouwen als literatuur?")
• Essentie → Maatschappelijke context (smaak, traditie, lezers, autoriteiten)
Literariteit / Literaryness
• De literaire eigenschappen van teksten
• Dat wat de tekst in het oog van de lezer literair maakt.
Wat maakt iets tot literatuur?
Tekstelementen:
• Literatuur zet taal centraal (foregrounding)
• Taalpatronen (alliteraties, rijmen, etc.)
• Ritmische klankherhalingen
• Vreemde combinaties
→ Poëtisch taalgebruik
Literatuur als Fictionaliteit / fictionality
• Een tekst die een fictionele wereld weergeeft.
• Bevat evenementen, ruimtes, tijd en zelfs een geïmpliceerd publiek
• Staat niet in zijn geheel los van onze wereld, maar blijft herkenbaar
• Een lezer geeft toestemming om zich mee te laten slepen in een fictioneel verhaal,
wetende dat deze niet in werkelijkheid bestaat.
Wat is literatuur? > Wat kunnen we ermee?
• Sociaal: wordt gewaardeerd door de maatschappij en heeft impact
• Complex: Heeft spanningen, maar kan ook leuk zijn
• Dynamisch: Er vindt altijd verandering plaats, of de interpretatie kan veranderen
• Materieel: Taal wordt losgemaakt van de context + boek is materieel
• Doeltreffend/Aangrijpend: Nodigt uit tot een reactie.
Taal op de voorgrond
• Patronen
• Ritmische herhaling van klanken
• Ongebruikelijke verbale combinaties
Literatuur als fictie
• Eentalige gebeurtenis die een fictionele wereld projecteert maar, heeft altijd
kenmerken van de echte wereld.
Literatuur als ‘aesthetic’
• Is schoonheid intrinsiek aan het object? Moet het altijd betekenis hebben, of mogen
we het ook gewoon 'mooi' vinden?
, Hoorcollege 2: Wat is literatuur?
Voor 18e eeuw was literatuur alles wat goed geschreven was over serieuze zaken
• Geschiedenis
• Filosofie
• Dichtkunst
• Drama
• Romans
Na 1800 komt daar een element van fictionaliteit bij.
Geschiedenis en filosofie worden dan een vak op zich: er ontstaat dan een scheiding.
Literatuur reflecteert op de morele en historische werkelijkheid van de staat waarin het
geschreven is:
• Hoe staan zaken in verband met elkaar en de maatschappij?
o Wanneer is het geschreven?
We gaan van essentialisme ("wat is het?") naar constructivisme ("Wat noemen we
literatuur?” of "Wat zorgt ervoor dat we iets beschouwen als literatuur?")
• Essentie → Maatschappelijke context (smaak, traditie, lezers, autoriteiten)
Literariteit / Literaryness
• De literaire eigenschappen van teksten
• Dat wat de tekst in het oog van de lezer literair maakt.
Wat maakt iets tot literatuur?
Tekstelementen:
• Literatuur zet taal centraal (foregrounding)
• Taalpatronen (alliteraties, rijmen, etc.)
• Ritmische klankherhalingen
• Vreemde combinaties
→ Poëtisch taalgebruik
Literatuur als Fictionaliteit / fictionality
• Een tekst die een fictionele wereld weergeeft.
• Bevat evenementen, ruimtes, tijd en zelfs een geïmpliceerd publiek
• Staat niet in zijn geheel los van onze wereld, maar blijft herkenbaar
• Een lezer geeft toestemming om zich mee te laten slepen in een fictioneel verhaal,
wetende dat deze niet in werkelijkheid bestaat.
