(deel gegeven door Nelly M)
1. Basisbegrippen van licht: kennen en kunnen toepassen
Lichtstroom ∅ in lumen (lm)
De lichtstroom φ is de totale hoeveelheid licht die door een lichtbron per tijdseenheid wordt
uitgestraald in alle richtingen van de ruimte. De eenheid van de lichtstroom is lumen. Dit is afgeleid uit
het Latijnse lumen dat ‘licht, een opening’ betekent. De eenheid lumen werd voor het eerst gebruikt in
1864 door de Franse fysicus André Blondel.
∅
Specifieke lichtstroom = 𝑃 in lumen per Watt (lm/W)
De specifieke lichtstroom 𝜂 is de uitgezonden
lichtstroom per verbruikt vermogen. De formule voor
φ
de lichtstroom is 𝜂 = 𝑃 De eenheid is lumen per Watt
(lm/W). een hoge specifieke lichtstroom is goed, dit
betekent dat er veel licht kan stromen per aantal
vermogen.
Zoals je ziet heeft led van deze 5 de hoogste = goed
∅
Verlichtingssterkte E = 𝐴 in lux (lx) = (lm/m2)
De verlichtingssterkte E is het totaal aantal lumen dat per eenheidsoppervlak op een referentievlak
∅
invalt. De formule voor de verlichtingssterkte is E = 𝐴 . De eenheid is lux of lumen per vierkante meter
(lm/m2).
Verlichtingssterktes worden dus gemeten op oppervlakken, die vlak of gebogen kunnen zijn.
De schaal van verlichting is als volgt:
20 – 30 – 50 – 75 – 150 – 200 – 300 – 500 – 750 – 1000 – 1500 – 2000 – 3000 – 5000 Lux
∅
Lichtsterkte I = 𝜛 in candela (cd) = lm/sr
De lichtsterkte I is de lichtstroom die door een lichtbron per vaste hoekeenheid in een gegeven
∅
richting wordt uitgezonden. De formule is 𝐼 = ω waarbij ∅ de lichtstroom voorstelt en ω de ruimtehoek.
De eenheid is candela 𝜔 (cd) of lumen per steradiaal (lm/sr). Deze gerichtheid van lichtbronnen is
toegepast in armaturen, die middels hun optieken het licht in een bepaalde richting sturen. De zon is
een lichtbron met een heel hoge lichtsterkte, namelijk 3000 quadriljoen candela.
𝐼
Luminantie L = 𝐴 in candela per m2 (cd/m2)
De luminantie L van een oppervlak is de verhouding tussen de lichtsterkte van dat oppervlak in de
waarnemingsrichting en de schijnbare oppervlakte van dat oppervlak in de beschouwde richting. Het
komt overeen met de helderheid van een oppervlak.
𝐼
De formule voor de luminantie L = 𝐴
𝑠𝑐ℎ𝑖𝑗𝑛𝑏𝑎𝑎𝑟
De eenheid van luminantie is candela per vierkante meter (cd/m2). De luminantie is de fotometrische
grootheid waarvoor het menselijk oog gevoelig is. Het is daarom eerder merkwaardig dat normen die
voldoende verlichting omschrijven, dat uitdrukken in verlichtingssterkte in plaats van in luminantie.
, GC
Lichtkleur
Voor de visuele beleving en het comfort is het van belang dat de omgeving, de kleuren van
voorwerpen en de huid van mensen op een natuurlijke manier worden weergegeven. Daarom mag
de kleurweergave-index (Ra) in werkruimtes niet lager zijn dan 80 Ra en in werkruimtes met speciale,
hoge eisen niet lager dan 90 Ra.
De kleurtemperatuur wordt uitgedrukt in Kelvin. Hoe hoger de temperatuur, hoe kouder het licht
wordt ervaren. Bij daglicht varieert de kleurtemperatuur doorheen de dag, wat positief ervaren
worden. Toch vermeldt EN 12464 geen grenswaarden voor kleurtemperatuur omdat deze parameter
vooral afhankelijk van psychologische en esthetische factoren.
Kleurbeleving Kleurtemperatuur (K)
Warm < 3000 K
Neutraal 3000 – 5300 K
Koud > 5300 K
2. Het verschil tussen kwalitatieve en kwantitatieve lichtsimulatie kunnen omschrijven
Kwalitatieve lichtsimulatie draait om verschillende aspecten, deze zijn:
• Sfeer en beleving
• Richting, intensiteit en kleur
• Perceptie-georiënteerde verlichting (zonering)
Kwantitatieve lichtsimulatie draait om:
• Numerieke resultaten
• Voldoen aan eisen (norm)
3. Werkplekverlichting binnenwerkplekken NBN EN 12464-1:
3.1 Kennen en herkennen van criteria uit de norm
OPM: met uitzondering van kantoorfunctie ‘writing, typing, reading, data processing’ moeten
getalwaarden voor verlichtingssterkte (Em, Em,z , Em,wall , Em,ceiling), RUGL, U0 en Ra niet uit
het hoofd gekend zijn! Moet dit wel kunnen terugvinden in de tabel. Rood wel kennen.
2
1. Basisbegrippen van licht: kennen en kunnen toepassen
Lichtstroom ∅ in lumen (lm)
De lichtstroom φ is de totale hoeveelheid licht die door een lichtbron per tijdseenheid wordt
uitgestraald in alle richtingen van de ruimte. De eenheid van de lichtstroom is lumen. Dit is afgeleid uit
het Latijnse lumen dat ‘licht, een opening’ betekent. De eenheid lumen werd voor het eerst gebruikt in
1864 door de Franse fysicus André Blondel.
∅
Specifieke lichtstroom = 𝑃 in lumen per Watt (lm/W)
De specifieke lichtstroom 𝜂 is de uitgezonden
lichtstroom per verbruikt vermogen. De formule voor
φ
de lichtstroom is 𝜂 = 𝑃 De eenheid is lumen per Watt
(lm/W). een hoge specifieke lichtstroom is goed, dit
betekent dat er veel licht kan stromen per aantal
vermogen.
Zoals je ziet heeft led van deze 5 de hoogste = goed
∅
Verlichtingssterkte E = 𝐴 in lux (lx) = (lm/m2)
De verlichtingssterkte E is het totaal aantal lumen dat per eenheidsoppervlak op een referentievlak
∅
invalt. De formule voor de verlichtingssterkte is E = 𝐴 . De eenheid is lux of lumen per vierkante meter
(lm/m2).
Verlichtingssterktes worden dus gemeten op oppervlakken, die vlak of gebogen kunnen zijn.
De schaal van verlichting is als volgt:
20 – 30 – 50 – 75 – 150 – 200 – 300 – 500 – 750 – 1000 – 1500 – 2000 – 3000 – 5000 Lux
∅
Lichtsterkte I = 𝜛 in candela (cd) = lm/sr
De lichtsterkte I is de lichtstroom die door een lichtbron per vaste hoekeenheid in een gegeven
∅
richting wordt uitgezonden. De formule is 𝐼 = ω waarbij ∅ de lichtstroom voorstelt en ω de ruimtehoek.
De eenheid is candela 𝜔 (cd) of lumen per steradiaal (lm/sr). Deze gerichtheid van lichtbronnen is
toegepast in armaturen, die middels hun optieken het licht in een bepaalde richting sturen. De zon is
een lichtbron met een heel hoge lichtsterkte, namelijk 3000 quadriljoen candela.
𝐼
Luminantie L = 𝐴 in candela per m2 (cd/m2)
De luminantie L van een oppervlak is de verhouding tussen de lichtsterkte van dat oppervlak in de
waarnemingsrichting en de schijnbare oppervlakte van dat oppervlak in de beschouwde richting. Het
komt overeen met de helderheid van een oppervlak.
𝐼
De formule voor de luminantie L = 𝐴
𝑠𝑐ℎ𝑖𝑗𝑛𝑏𝑎𝑎𝑟
De eenheid van luminantie is candela per vierkante meter (cd/m2). De luminantie is de fotometrische
grootheid waarvoor het menselijk oog gevoelig is. Het is daarom eerder merkwaardig dat normen die
voldoende verlichting omschrijven, dat uitdrukken in verlichtingssterkte in plaats van in luminantie.
, GC
Lichtkleur
Voor de visuele beleving en het comfort is het van belang dat de omgeving, de kleuren van
voorwerpen en de huid van mensen op een natuurlijke manier worden weergegeven. Daarom mag
de kleurweergave-index (Ra) in werkruimtes niet lager zijn dan 80 Ra en in werkruimtes met speciale,
hoge eisen niet lager dan 90 Ra.
De kleurtemperatuur wordt uitgedrukt in Kelvin. Hoe hoger de temperatuur, hoe kouder het licht
wordt ervaren. Bij daglicht varieert de kleurtemperatuur doorheen de dag, wat positief ervaren
worden. Toch vermeldt EN 12464 geen grenswaarden voor kleurtemperatuur omdat deze parameter
vooral afhankelijk van psychologische en esthetische factoren.
Kleurbeleving Kleurtemperatuur (K)
Warm < 3000 K
Neutraal 3000 – 5300 K
Koud > 5300 K
2. Het verschil tussen kwalitatieve en kwantitatieve lichtsimulatie kunnen omschrijven
Kwalitatieve lichtsimulatie draait om verschillende aspecten, deze zijn:
• Sfeer en beleving
• Richting, intensiteit en kleur
• Perceptie-georiënteerde verlichting (zonering)
Kwantitatieve lichtsimulatie draait om:
• Numerieke resultaten
• Voldoen aan eisen (norm)
3. Werkplekverlichting binnenwerkplekken NBN EN 12464-1:
3.1 Kennen en herkennen van criteria uit de norm
OPM: met uitzondering van kantoorfunctie ‘writing, typing, reading, data processing’ moeten
getalwaarden voor verlichtingssterkte (Em, Em,z , Em,wall , Em,ceiling), RUGL, U0 en Ra niet uit
het hoofd gekend zijn! Moet dit wel kunnen terugvinden in de tabel. Rood wel kennen.
2
