Juridische Vaardigheden 4
Week 1
Hoofdstuk 5 – Het gebruik van parlementaire stukken (Boek Juridische Vaardigheden)
Een wetsvoorstel door een minister moet eerst worden opgesteld. Het voorstel wordt voorbereid
door het departement waar het onderwerp wat in het voorstel centraal staat, is ondergebracht.
Betreft het een onderwerp waarbij meerdere departementen een rol spelen, dan vindt veelal
onderling overleg plaats en wordt het onderwerp van wet in onderlinge samenwerking opgesteld.
Ieder wetsontwerp krijgt een publicatienummer. Daarna volgt de naam van het ontwerp.
Het voorstel wordt eerst ter advisering aan de Raad van State voorgelegd. Na eventuele wijzigingen,
gaat het voorstel naar de Tweede Kamer. Een wetsvoorstel gaat altijd vergezeld van een memorie
van toelichting. Deze geeft de reden(en) voor indiening van het voorstel en legt uit wat er gaat
veranderen en hoe dat vorm krijgt.
Het is niet zo dat alle leden van de Tweede Kamer het voorstel meteen te zien krijgen. Een aantal
leden zijn lid van de zogenoemde vaste commissies. Namens iedere fractie hebben één of enkele
Kamerleden in deze vaste commissies zitting. Er zijn verschillende commissies afhankelijk van het
onderwerp dat in het wetsvoorstel aan de orde wordt gesteld. De commissie stelt een verslag op
waarin alle politieke partijen hun vragen aan degene die het voorstel heeft ingediend voorleggen en
hun opmerkingen over dat voorstel maken.
Vervolgens mag de verantwoordelijke minister reageren op het verslag. Dit doet hij in de vorm van
de nota naar aanleiding van het verslag. De commissie mag weer reageren met een nader verslag.
De minister mag weer reageren met een nota naar aanleiding van het nader verslag. Daarna is er
genoeg voorbereiding geweest en zegt de commissie dat er mag worden overgegaan tot openbare
behandeling. Deze vindt mondeling plaats, maar alles wordt genoteerd. Dit is terug te vinden bij
handelingen. Alles voorafgaand aan de openbare behandeling is terug te vinden bij Kamerstukken.
De leden van de Tweede Kamer kunnen wijzigingen in een wetsvoorstel aanbrengen door middel van
het indienen van een amendement. Amendementen kunnen tijdens de openbare beraadslaging
worden ingediend, maar ook nog daarna. Amendementen worden in de Kamerstukken opgenomen.
Daarna wordt over het voorstel gestemd. Eerst wordt over de amendementen gestemd, daarna over
de wetsartikelen en ten slotte over het hele wetsvoorstel zelf. Soms wordt er alleen gevraagd wie er
tegen is. Bij gevoelige wetsvoorstellen worden de namen van de aanwezige een voor een
opgenoemd en moet de betrokkene zeggen of hij voor- of tegenstemt.
Het door de Tweede Kamer aangenomen voorstel wordt door de Voorzitter naar de Eerste Kamer
verzonden. Door de vele aanpassingen heet dit document gewijzigd voorstel van de wet. Dit is terug
te vinden in Kamerstukken van de Eerste Kamer. Deze worden niet zoals bij de Tweede Kamer
voorzien van een volgnummer, maar van een volgletter. Het voorstel gaat naar een van de vaste
commissies, bezet door senatoren van de Eerste Kamer. Deze zetten hun vragen en opmerkingen in
een voorlopig verslag. De verantwoordelijke minister antwoordt op dit verslag in de memorie van
antwoord. Er is daarna nog de mogelijkheid op een nader voorlopig verslag. De minister zal
antwoorden met een nader memorie van antwoord. Daarna volgt een eindverslag; ook de algemene
behandeling in de eerste kamer kan nu beginnen. De algemene behandeling wordt afgerond met een
stemming. Voorafgaand aan de stemming is er gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring.
1
,Nadat de Eerste Kamer ook heeft ingestemd, dient het wetsvoorstel door de Koning bekrachtigd te
worden. Zowel de Koning als de verantwoordelijke minister zet zijn handtekening; contraseign.
Bekendmaking vindt plaats door publicatie in het Staatsblad. Tot slot moet de wet nog in werking
treden. Vaak staat er in het Staatsblad: ‘Deze wet zal in werking treden op een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip’. Dit tijdstip zal later opnieuw in het Staatsblad worden aangekondigd.
Parlementaire geschiedenis van wetsvoorstellen kunnen op twee manieren worden geraadpleegd:
1. In grote openbare bibliotheken als papieren versies. Gepubliceerd door Sdu Uitgevers.
2. Op www.overheid.nl als digitale versies.
2
, Wetgeving, hoe zat het ook alweer? (Document)
In deze week staat het wetgevingsproces centraal en wel de wetgeving in formele zin. Het gaat
hierbij om de procedure die beschreven staat in de artikelen 81-88 Gw en die tot stand komt door de
samenwerking tussen de regering en de Staten-Generaal.
Wet in formele zin Wet die tot stand komt door samenwerking
tussen de regering en Staten-Generaal (art. 81
Gw).
Regering Koning en ministers (art. 42 lid 1 Gw). De
regering wordt ook wel aangeduid als ‘de
Kroon’.
Staten-Generaal Tweede en Eerste kamer (art. 51 lid 1 Gw). De
Staten-Generaal wordt ook wel aangeduid als
het parlement.
Kabinet De minister en staatssecretarissen gezamenlijk.
Voordat je overgaat tot bestudering van het wetgevingsproces in formele zin is het nuttig om stil te
staan bij het onderscheid tussen wetgeving in formele en materiële zin. Er bestaan namelijk veel
verschillende soorten wetten, afkomstig van zowel hogere als lagere overheden. Hieronder wordt
aangegeven welke soorten wetten er zoal zijn:
1. Wetten in formele zin.
2. Algemene Maatregelen van Bestuur (Koninklijke besluit):
3. Ministeriële regelingen.
4. Provinciale verordeningen.
5. Gemeentelijke verordeningen.
Maar wat dient er nu precies verstaan te worden onder een wet in formele en materiële zin? Een
wet in formele zin is een wet die tot stand komt op grond van de samenwerking tussen de regering
en de Staten-Generaal. In art. 81 Gw is de bevoegdheid tot wetgeving toegekend (of: geattribueerd)
aan deze wetgever, ook wel aangeduid als de nationale wetgever. Alle wetten afkomstig van deze
wetgever worden wetten in formele zin genoemd. Voorbeelden van wetten in formele zin zijn het
Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafrecht en de Algemene wet bestuursrecht. Het overgrote
gedeelte van de wetten die te vinden zijn in je wettenbundel zijn afkomstig van de wetgever in
formele zin.
Bij de wetten in formele zin, gaat het vooral om de wijze van totstandkoming van de wet die ervoor
zorgt dat een wet als wet in formele zin kan worden aangeduid en niet zozeer de inhoud van de wet.
Op provinciaal en gemeentelijk niveau kunnen dus nooit wetten in formele zin worden uitgevaardigd.
In bovenstaande opsomming zijn de wetten onder nummers 2 tot en met 5 dus géén wetten in
formele zin, aangezien deze niet tot stand zijn gekomen door samenwerking tussen de regering en de
Staten-Generaal.
Bij een wet in materiële zin daarentegen is de inhoud van de wet bepalend om te kunnen
concluderen of er sprake is van een wet in materiële zin. Een wet in materiële zin is daarom ieder
3
Week 1
Hoofdstuk 5 – Het gebruik van parlementaire stukken (Boek Juridische Vaardigheden)
Een wetsvoorstel door een minister moet eerst worden opgesteld. Het voorstel wordt voorbereid
door het departement waar het onderwerp wat in het voorstel centraal staat, is ondergebracht.
Betreft het een onderwerp waarbij meerdere departementen een rol spelen, dan vindt veelal
onderling overleg plaats en wordt het onderwerp van wet in onderlinge samenwerking opgesteld.
Ieder wetsontwerp krijgt een publicatienummer. Daarna volgt de naam van het ontwerp.
Het voorstel wordt eerst ter advisering aan de Raad van State voorgelegd. Na eventuele wijzigingen,
gaat het voorstel naar de Tweede Kamer. Een wetsvoorstel gaat altijd vergezeld van een memorie
van toelichting. Deze geeft de reden(en) voor indiening van het voorstel en legt uit wat er gaat
veranderen en hoe dat vorm krijgt.
Het is niet zo dat alle leden van de Tweede Kamer het voorstel meteen te zien krijgen. Een aantal
leden zijn lid van de zogenoemde vaste commissies. Namens iedere fractie hebben één of enkele
Kamerleden in deze vaste commissies zitting. Er zijn verschillende commissies afhankelijk van het
onderwerp dat in het wetsvoorstel aan de orde wordt gesteld. De commissie stelt een verslag op
waarin alle politieke partijen hun vragen aan degene die het voorstel heeft ingediend voorleggen en
hun opmerkingen over dat voorstel maken.
Vervolgens mag de verantwoordelijke minister reageren op het verslag. Dit doet hij in de vorm van
de nota naar aanleiding van het verslag. De commissie mag weer reageren met een nader verslag.
De minister mag weer reageren met een nota naar aanleiding van het nader verslag. Daarna is er
genoeg voorbereiding geweest en zegt de commissie dat er mag worden overgegaan tot openbare
behandeling. Deze vindt mondeling plaats, maar alles wordt genoteerd. Dit is terug te vinden bij
handelingen. Alles voorafgaand aan de openbare behandeling is terug te vinden bij Kamerstukken.
De leden van de Tweede Kamer kunnen wijzigingen in een wetsvoorstel aanbrengen door middel van
het indienen van een amendement. Amendementen kunnen tijdens de openbare beraadslaging
worden ingediend, maar ook nog daarna. Amendementen worden in de Kamerstukken opgenomen.
Daarna wordt over het voorstel gestemd. Eerst wordt over de amendementen gestemd, daarna over
de wetsartikelen en ten slotte over het hele wetsvoorstel zelf. Soms wordt er alleen gevraagd wie er
tegen is. Bij gevoelige wetsvoorstellen worden de namen van de aanwezige een voor een
opgenoemd en moet de betrokkene zeggen of hij voor- of tegenstemt.
Het door de Tweede Kamer aangenomen voorstel wordt door de Voorzitter naar de Eerste Kamer
verzonden. Door de vele aanpassingen heet dit document gewijzigd voorstel van de wet. Dit is terug
te vinden in Kamerstukken van de Eerste Kamer. Deze worden niet zoals bij de Tweede Kamer
voorzien van een volgnummer, maar van een volgletter. Het voorstel gaat naar een van de vaste
commissies, bezet door senatoren van de Eerste Kamer. Deze zetten hun vragen en opmerkingen in
een voorlopig verslag. De verantwoordelijke minister antwoordt op dit verslag in de memorie van
antwoord. Er is daarna nog de mogelijkheid op een nader voorlopig verslag. De minister zal
antwoorden met een nader memorie van antwoord. Daarna volgt een eindverslag; ook de algemene
behandeling in de eerste kamer kan nu beginnen. De algemene behandeling wordt afgerond met een
stemming. Voorafgaand aan de stemming is er gelegenheid tot het afleggen van een stemverklaring.
1
,Nadat de Eerste Kamer ook heeft ingestemd, dient het wetsvoorstel door de Koning bekrachtigd te
worden. Zowel de Koning als de verantwoordelijke minister zet zijn handtekening; contraseign.
Bekendmaking vindt plaats door publicatie in het Staatsblad. Tot slot moet de wet nog in werking
treden. Vaak staat er in het Staatsblad: ‘Deze wet zal in werking treden op een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip’. Dit tijdstip zal later opnieuw in het Staatsblad worden aangekondigd.
Parlementaire geschiedenis van wetsvoorstellen kunnen op twee manieren worden geraadpleegd:
1. In grote openbare bibliotheken als papieren versies. Gepubliceerd door Sdu Uitgevers.
2. Op www.overheid.nl als digitale versies.
2
, Wetgeving, hoe zat het ook alweer? (Document)
In deze week staat het wetgevingsproces centraal en wel de wetgeving in formele zin. Het gaat
hierbij om de procedure die beschreven staat in de artikelen 81-88 Gw en die tot stand komt door de
samenwerking tussen de regering en de Staten-Generaal.
Wet in formele zin Wet die tot stand komt door samenwerking
tussen de regering en Staten-Generaal (art. 81
Gw).
Regering Koning en ministers (art. 42 lid 1 Gw). De
regering wordt ook wel aangeduid als ‘de
Kroon’.
Staten-Generaal Tweede en Eerste kamer (art. 51 lid 1 Gw). De
Staten-Generaal wordt ook wel aangeduid als
het parlement.
Kabinet De minister en staatssecretarissen gezamenlijk.
Voordat je overgaat tot bestudering van het wetgevingsproces in formele zin is het nuttig om stil te
staan bij het onderscheid tussen wetgeving in formele en materiële zin. Er bestaan namelijk veel
verschillende soorten wetten, afkomstig van zowel hogere als lagere overheden. Hieronder wordt
aangegeven welke soorten wetten er zoal zijn:
1. Wetten in formele zin.
2. Algemene Maatregelen van Bestuur (Koninklijke besluit):
3. Ministeriële regelingen.
4. Provinciale verordeningen.
5. Gemeentelijke verordeningen.
Maar wat dient er nu precies verstaan te worden onder een wet in formele en materiële zin? Een
wet in formele zin is een wet die tot stand komt op grond van de samenwerking tussen de regering
en de Staten-Generaal. In art. 81 Gw is de bevoegdheid tot wetgeving toegekend (of: geattribueerd)
aan deze wetgever, ook wel aangeduid als de nationale wetgever. Alle wetten afkomstig van deze
wetgever worden wetten in formele zin genoemd. Voorbeelden van wetten in formele zin zijn het
Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafrecht en de Algemene wet bestuursrecht. Het overgrote
gedeelte van de wetten die te vinden zijn in je wettenbundel zijn afkomstig van de wetgever in
formele zin.
Bij de wetten in formele zin, gaat het vooral om de wijze van totstandkoming van de wet die ervoor
zorgt dat een wet als wet in formele zin kan worden aangeduid en niet zozeer de inhoud van de wet.
Op provinciaal en gemeentelijk niveau kunnen dus nooit wetten in formele zin worden uitgevaardigd.
In bovenstaande opsomming zijn de wetten onder nummers 2 tot en met 5 dus géén wetten in
formele zin, aangezien deze niet tot stand zijn gekomen door samenwerking tussen de regering en de
Staten-Generaal.
Bij een wet in materiële zin daarentegen is de inhoud van de wet bepalend om te kunnen
concluderen of er sprake is van een wet in materiële zin. Een wet in materiële zin is daarom ieder
3
