Medisch theorie 1.4
Hoorcollege 1 wondgenezing algemeen
De verschillende fasen van de wondgenezing te beschrijven en de rol van verschillende celtypen
hierin
Fasen bij wondgenezing van partial thickness wonden:
1. Ontsteking
2. Proliferatie van epitheel: re-epithelialisatie
3. Migratie/resurfacing: basaal cellen migreren vanuit de wondranden via het vochtige milieu
door het wondbed
Fasen van full thickness wonden:
1. Hemostase
2. Onstekingsfase
3. Proliferatiefase= fibroblastenfase
4. Rijpingsfase=maturatiefase=remodelleringsfase
Fase 1: Hemostase
Vasoconstrictiem= vaatvernauwing
Vorming van de trombocytenprop
Bloedstollig (coagulatie): omzetting van fibrinogeen in fibrine
Uit de bloedplaatjes komen cytokines van groeifactoren vrij
> Cytokines: stoffen uit de vernietigde cellen veroorzaken vaatverwijding.
Deze zijn essentieel voor de wondgenezing: daarom is bloeding zo nuttig voor de wondgenezing
Fase 2: Ontsteking
Binnen 1 uur komen de neutrofiele granulocyten: ze demineren de eerste 3 dagen
Functie is fagocyte van bacteriën en debris
Dan komen de macrofagen (geactiveerde monocyten)
-> functie macrofagen:
De grote regelaars van de wondgenezing
Fagocyteren dode cellen en bacteriën
Breken beschadigd weefsel af
Productie NO: dit heeft een antimicrobieel effect
Productie enzymen (collagenase en elastase) om dood weefsel af te breken
Productie groeifactoren voor bevordering angiogenese, fibroblastenproliferatie en
collageensynthese
, Dit leidt tot de proliferatiefase
Fase 3: proliferatie = fibroblastenfase
Verloren gegaan weefsel wordt vervangen dmv:
- fibroplasie = vorming van bindweefsel: cellen vezels en grondsubstantie
- angioneogenesis
- re-epithelialisatie
Magrofagen stimuleren dit
Het nieuwe weefsel heet granulatieweefsel: korrelig, glanzend, donkerrood
Granulatieweefsel bevat:
- macrofagen, fibroblasten
- collageen, elastine
- zeer kleine bloedvaatjes
- grondsubstantie: proteoglycanen
• als het granulatieweefsel het niveau vd stratum basale bereikt, dan kunnen epitheelcellen
vanuit de wondrand het granulatieweefsel bedekken
• vanuit de randen vindt ook de diktegroei vd epidermis
• in deze fase nog weinig verankering en snel ontstaan van blaren
Fase 4: maturatiefase
• het granulatieweefsel dat de dermis heeft vervangen moet uitrijpen tot een soepel litteken
• uitrijpen oiv van macrofagen en fibroblasten die zorgen voor de vorming van bloedvaatjes en
type I collageen
• kan 0.5-2 jaar duren
• een wond is pas geheel genezen na repigmentatie
Werkcollege 1 wonden en wondgenezing, classificatie, geneesmiddelen bij wonden
Verschillende soorten wonden en hun specifieke
oorzaken te beschrijven
Soorten wonden:
Partial thickness wonden:
Epidermis en bovenste stuk dermis kapot: bv
schaafwonden en blaren
Full thickness wonden:
Epidermis, dermis en dieper gelegen weefsel,
haarfollikels, talg- en zweetklieren kapot; bv: 3e
graads brandwonden, wonden na chirurgie
Onderscheid te maken in de genezing van full thickness en partial thickness wonden
Genezing van partial thickness wonden:
Vindt plaats door middel van regeneratie vanuit epidermale cellen
Genezing van full thickness wonden:
Vindt plaats door middel van reparatie
Onderscheid te maken in primaire en secundaire wondgenezing
Primaire wondgenezing: dit is een zuivere wond zonder necrose, zonder contaminatie. Hier
zijn geen factoren die de genezing beinvloed. Een chirurgisch gesloten wond
Secundaire wondgenezing: ;iddle; wond niet direct gesloten kan worden
De factoren beschrijven die de wondgenezing beïnvloeden
, • Leeftijd
• Lokalisatie
• Grootte
• Diepte
• Corpora aliena (bijv. Splinter)
• Ontstaanswijze
• De motivatie van de patiënt
• Lichamelijke conditie
• Locatie van de wond
• Voeding
• Medicijnen
• Circulatie en zuurstofvoorziening
• Pijn ( VAS)
• Infectie
• Obesitas / leeftijd
• Onderliggend lijden
Het belang van een vochtige wondgenezing beschrijven en onderbouwen
Cellen functioneren beter in vochtig milieu, hierdoor geneest de wond dus sneller.
Het WCS classificatiesysteem van wonden beschrijven en toepassen
WCS Woundcare Consultant Society kenniscentrum wondzorg
• Zwart-geel-rood model
• Mechanische wonden
• Doel lokale wondbehandeling
• Niet brandwonden, oncologische ulcera toepasbaar
Door observatie vaststellen in welke fase wond zich bevindt
Door ;iddle van wondclassificatie kan men structuur brengen door in het complexe geheel wonden
die in de praktijk worden aangetroffen
Het TIME concept bij de classificatie van wonden te
beschrijven
Inplaats van WCS model kan TIME ook als hulpmiddel dienen
om het doel voor de wondzorg vast te stellen.
De 4 letter staan voor de factoren die de wondgenezing
kunnen belemmeren.
T weefsel
I infectie
M maceratie of uitdroging ; vocht balans
E wondranden
Vochtig wondmilieu toelichten
Oorzaken, voorkeursplaatsen, verschillende vormen van
classificaties/stadiering, verschijnselen, risicoscore,
preventieve maatregelen van decubitus te beschrijven
Decubitus = doorligplek
Oorzaken:
- Uitwendige factoren: wordt veroorzaakt door druk, schuif en of wrijfkrachten dit zijn risicofactoren.
Immobiliteit en inactiviteit zijn ook risicofactoren.
Oudere mensen hebben er meer kans op. -> omdat: op oudere leeftijd neemt het aantal bloedvaatjes
per oppervlakte huid af, door druk beschadigen de vaten die de weefsel voorzien van zuurstof &
Hoorcollege 1 wondgenezing algemeen
De verschillende fasen van de wondgenezing te beschrijven en de rol van verschillende celtypen
hierin
Fasen bij wondgenezing van partial thickness wonden:
1. Ontsteking
2. Proliferatie van epitheel: re-epithelialisatie
3. Migratie/resurfacing: basaal cellen migreren vanuit de wondranden via het vochtige milieu
door het wondbed
Fasen van full thickness wonden:
1. Hemostase
2. Onstekingsfase
3. Proliferatiefase= fibroblastenfase
4. Rijpingsfase=maturatiefase=remodelleringsfase
Fase 1: Hemostase
Vasoconstrictiem= vaatvernauwing
Vorming van de trombocytenprop
Bloedstollig (coagulatie): omzetting van fibrinogeen in fibrine
Uit de bloedplaatjes komen cytokines van groeifactoren vrij
> Cytokines: stoffen uit de vernietigde cellen veroorzaken vaatverwijding.
Deze zijn essentieel voor de wondgenezing: daarom is bloeding zo nuttig voor de wondgenezing
Fase 2: Ontsteking
Binnen 1 uur komen de neutrofiele granulocyten: ze demineren de eerste 3 dagen
Functie is fagocyte van bacteriën en debris
Dan komen de macrofagen (geactiveerde monocyten)
-> functie macrofagen:
De grote regelaars van de wondgenezing
Fagocyteren dode cellen en bacteriën
Breken beschadigd weefsel af
Productie NO: dit heeft een antimicrobieel effect
Productie enzymen (collagenase en elastase) om dood weefsel af te breken
Productie groeifactoren voor bevordering angiogenese, fibroblastenproliferatie en
collageensynthese
, Dit leidt tot de proliferatiefase
Fase 3: proliferatie = fibroblastenfase
Verloren gegaan weefsel wordt vervangen dmv:
- fibroplasie = vorming van bindweefsel: cellen vezels en grondsubstantie
- angioneogenesis
- re-epithelialisatie
Magrofagen stimuleren dit
Het nieuwe weefsel heet granulatieweefsel: korrelig, glanzend, donkerrood
Granulatieweefsel bevat:
- macrofagen, fibroblasten
- collageen, elastine
- zeer kleine bloedvaatjes
- grondsubstantie: proteoglycanen
• als het granulatieweefsel het niveau vd stratum basale bereikt, dan kunnen epitheelcellen
vanuit de wondrand het granulatieweefsel bedekken
• vanuit de randen vindt ook de diktegroei vd epidermis
• in deze fase nog weinig verankering en snel ontstaan van blaren
Fase 4: maturatiefase
• het granulatieweefsel dat de dermis heeft vervangen moet uitrijpen tot een soepel litteken
• uitrijpen oiv van macrofagen en fibroblasten die zorgen voor de vorming van bloedvaatjes en
type I collageen
• kan 0.5-2 jaar duren
• een wond is pas geheel genezen na repigmentatie
Werkcollege 1 wonden en wondgenezing, classificatie, geneesmiddelen bij wonden
Verschillende soorten wonden en hun specifieke
oorzaken te beschrijven
Soorten wonden:
Partial thickness wonden:
Epidermis en bovenste stuk dermis kapot: bv
schaafwonden en blaren
Full thickness wonden:
Epidermis, dermis en dieper gelegen weefsel,
haarfollikels, talg- en zweetklieren kapot; bv: 3e
graads brandwonden, wonden na chirurgie
Onderscheid te maken in de genezing van full thickness en partial thickness wonden
Genezing van partial thickness wonden:
Vindt plaats door middel van regeneratie vanuit epidermale cellen
Genezing van full thickness wonden:
Vindt plaats door middel van reparatie
Onderscheid te maken in primaire en secundaire wondgenezing
Primaire wondgenezing: dit is een zuivere wond zonder necrose, zonder contaminatie. Hier
zijn geen factoren die de genezing beinvloed. Een chirurgisch gesloten wond
Secundaire wondgenezing: ;iddle; wond niet direct gesloten kan worden
De factoren beschrijven die de wondgenezing beïnvloeden
, • Leeftijd
• Lokalisatie
• Grootte
• Diepte
• Corpora aliena (bijv. Splinter)
• Ontstaanswijze
• De motivatie van de patiënt
• Lichamelijke conditie
• Locatie van de wond
• Voeding
• Medicijnen
• Circulatie en zuurstofvoorziening
• Pijn ( VAS)
• Infectie
• Obesitas / leeftijd
• Onderliggend lijden
Het belang van een vochtige wondgenezing beschrijven en onderbouwen
Cellen functioneren beter in vochtig milieu, hierdoor geneest de wond dus sneller.
Het WCS classificatiesysteem van wonden beschrijven en toepassen
WCS Woundcare Consultant Society kenniscentrum wondzorg
• Zwart-geel-rood model
• Mechanische wonden
• Doel lokale wondbehandeling
• Niet brandwonden, oncologische ulcera toepasbaar
Door observatie vaststellen in welke fase wond zich bevindt
Door ;iddle van wondclassificatie kan men structuur brengen door in het complexe geheel wonden
die in de praktijk worden aangetroffen
Het TIME concept bij de classificatie van wonden te
beschrijven
Inplaats van WCS model kan TIME ook als hulpmiddel dienen
om het doel voor de wondzorg vast te stellen.
De 4 letter staan voor de factoren die de wondgenezing
kunnen belemmeren.
T weefsel
I infectie
M maceratie of uitdroging ; vocht balans
E wondranden
Vochtig wondmilieu toelichten
Oorzaken, voorkeursplaatsen, verschillende vormen van
classificaties/stadiering, verschijnselen, risicoscore,
preventieve maatregelen van decubitus te beschrijven
Decubitus = doorligplek
Oorzaken:
- Uitwendige factoren: wordt veroorzaakt door druk, schuif en of wrijfkrachten dit zijn risicofactoren.
Immobiliteit en inactiviteit zijn ook risicofactoren.
Oudere mensen hebben er meer kans op. -> omdat: op oudere leeftijd neemt het aantal bloedvaatjes
per oppervlakte huid af, door druk beschadigen de vaten die de weefsel voorzien van zuurstof &
