Samenvatting Spraakklankstoornissen: deel 2: diagnostiek

Deel 2: Diagnostiek van articulatie-
en fonologische stoornissen
2| Situering van diagnostiek binnen het
therapeutisch proces
 Diagnostiek
o Onderdeel van proces van methodisch handelen
o Toepassing van researchmethodiek
o Elke aanmelding = gevalsstudie
 3 fasen in therapieproces/hulpverleningsproces




 Het hulpverleningsproces
o Modificeren: iets aan het probleem veranderen



1

, Gelaagdheid binnen diagnostisch-therapeutisch proces (Korrelboom & Ten Broeke, 2004) – op hetzelfde
moment 3 niveaus:
o Wat moet er veranderen? = aangrijpingspunt
 Bv: articulatiestoornis (foutief gedrag) → juist gedrag → juist articuleren
o In welk interactioneel kader? = therapeutische context
 Individueel/groep, welke probleemgebieden?, wat zijn de prioriteiten?
o Omgeving inschakelen? = therapeutisch systeem
 Bv: ouders bijwonen?
o → ICF
 Concreet overzicht diagnostisch proces (Peña-Brooks & Hegde, 2007) – op basis van anamnese en
dossiergegevens
o Selectie aangepaste tests en evaluatieactiviteiten
o Voorbereiding onderzoeksruimte
o Gesprek met cliënt zelf en/of begeleiders over dossier- en anamnesegegevens en uitleg
onderzoeksprocedure
o Uitvoering test en evaluatieactiviteiten (+ eventueel aanvullende onderzoeken)
o Bespreking onderzoeksresultaten (mondelinge en schriftelijke rapportage met aanbeveling)
 Onderzoekscompetenties (Stes, 1997)
o Algemene en specifieke logopedische kennis en vaardigheden
o Goede werkrelaties met cliënt, ouders, deskundigen
o Psychotherapeutische vaardigheden
o Goede communicatieve en gespreksvaardigheden
 ‘Technisch deel’ van het onderzoek vergt
o Probleeminventarisatie (overte en coverte verschijnselen)
o Functie- en betekenisanalyse= verklaringen en probleemsamenhang tussen factoren
 Predisponerend= veroorzakend (erfelijk)
 Precipiterend= verergerend/uitlokkend
 Persisterend= in stand houdend
 Taxatiefase (Stes, 1997)
o = Inschatten van een probleem
o Aanmelding
o Kennismaking
o Probleemkeuze
 Welk probleem ga ik eerst onderzoeken (en behandelen)?
 Aanmelding → idee van
 De aard en de graad van de fouten én
 De motivatie van cliënt/ouder= eigen initiatief/doorverwijzing?
 Starten met een spontaan gesprek → indruk van
o Uitspraak
o Houding
o Taalvaardigheid
o Stemgebruik




2

, 3| Screening
 Ruime screening algemeen spreekgedrag
 Articulatie, algemene taalvaardigheid, stem, vloeiendheid
 Bij vage of ‘blanco’ aanmelding
 Doel= situering van het probleem (domein?) →
o Uitkomst = enkel articulatieprobleem → specifieke articulatiescreening (uitkomst) →
uitvoerig articulatieonderzoek nodig?
 Een volledig en alomvattend articulatieonderzoek met alle daarbij horende alanyses
en interpretaties vergt veel tijd. Daarom is het vaak zinvol eerst een screening uit te
voeren en om te bepalen of een uitvoerig onderzoek aanwezen is. Screenings dienen
enkel om het onderscheid te maken tussen personen, die baat hebben bij verder
onderzoek, en diegenen waarbij dat niet nodig is
 Indicaties voor articulatiescreening
Hangt af van de leeftijd:
o Kleuterleeftijd: leeftijdsadequate spraakproductie?
o Lagere schoolleeftijd: dankzij rijping zijn meeste ontwikkelingsproblemen opgelost
o Individueel: voorbereiding op spreekberoep
o Persoon: doorverwezen met niet gespecifieerde vermoedens van spraak- en taalproblemen
 Doelstellingen van screening
o Personen selecteren (detecteren) die verdacht worden van spraakklankstoornis → aantal
personen voor uitvoerig onderzoek beperken
o Kostprijs voor stellen van diagnose beperken (economisch principe)
o Valse detecties ↓ en efficiëntie ↑
 Voorwaarde bij deze doelstellingen: kort en eenvoudig onderzoek =
o Beperkt spreekstaal (5 min.)
o Op informele wijze of formele wijze



3.1 Informele procedures
 Gemakkelijke en snelle afname
 Niet-gestandaardiseerd
o Gestandaardiseerd: er worden afspraken gemaakt over de afname van het onderzoek/de
procedure
 Geen normeringsgegevens
o Normering als er een normen beschikbaar zijn (percentielen)
 Directe of indirecte manier
o Direct: met cliënt zelf (gesprek voeren)
o Indirect: via de omgeving (ouders, school…)
 Indien beperkte tijd: woorden/zinnen laten nazeggen/ automatische reeksen/spontaan gesprek →
globale indruk van articulatorische vaardigheid




3