Samenvatting logopedische vaardigheden
1. De accentmethode
• Lezen p1-15
1. Belangrijkste principes accentmethode
• Hoofddoel: wegnemen pathologische symptomen door optimaliseren van stemproductie
• Resultaat: heldere resonansvolle stem, vloeiende spraak & goede verstaanbaarheid
• Oefeningen voorgedaan therapeut & nagedaan patiënt
• Juiste ademhaling & lichaamshouding
• Voorbereiding methode: ademhalingsoefeningen & ontspanningsoefeningen
1. Basiskennis notenleer
• Muzieknoot: teken om tonen naar hun tijdsvolgorde & duur te noteren/benoemen
o Hele noot: 4tellen
o Halve noot: 2tellen
o Kwart noot: 1tel
o Achtste noot: halve tel
• Duur rust = duur noten
• 1 stip na noot: helft van de noot erbij
• 2 stippen na noot: helft & ¼ van de noot erbij
• Verbindingsboog: noten aan elkaar spelen als 1 noot
• Fermate (boogje boven noot): speel nooit iets langer
• Maatsoort
o ¾
▪ Noemer: kwartnoten worden als 1 tel beschouwd
▪ Teller: 3 kwartnoten per maat
o 4/4
▪ Noemer: kwartnoten worden als 1 tel beschouwd
▪ Teller: 4 kwartnoten per maat
• Opmaat: onvolledige maat aan begin muziekstuk
2. Stemoefeningen
• Largo: 3/4 , andante & allegro: 4/4
• Alle ritmes vooraf gegaan onbeklemtoonde opmaat: muziekstukje begint voor eerste tel
(geen nadruk op eerste tel)
1
,1. Tempo I: Largo
Algemeen
• Betekend langzaam → laagste tempo
o 3 tellen per maat
• !Rustige in- & uitademing → optimale coördinatie tussen activiteit van in- &
uitademingsspieren en spierfuncties gebruikt bij stemgeving (doel)
• Uitgevoerd met langzame inademing gevolgd langzame uitademing
o Geen pauze hiertussen
• Vooroefeningen
o Eerst langzame aanleren
o Met zachte & diepe stemgeving gesloten vocaal uit ademen (diepe zucht)
o ! Correcte abdominale ademhaling & goede stemkwaliteit
o ! Geen h-klank of glottisslag voorafgaand
• Stemoefening zelf
o Lage toonhoogte → stembanden meest ontspannen
o Gevoileerde stemkwaliteit → optimaal Bernouilli-effect
o Vaste steminzet → spaart muceuze membraam rondom randen stemplooien
o Gesloten vocalen → articulatorische constrictie zal luchtdrukafname dwars over de
stemplooien verminderen
• Opgelet
o Normaal ademritme
o Te snel → duizeligheid
o Te traag → te lage zuurstofopname
• Largo goed beheerst → overgaan naar tempo II
Basishoudingen
• Schaatsrijhouding
o Therapeut & patiënt: zij aan zij
o Armen gekruist & handen thv buik
o Inademing: voorwaartse beweging
o Stemgeving: achterwaartse beweging
• Variant
o Beide personen tegenover elkaar
o Rechterbenen vooruit, linkerbenen achteruit
o 1 leider-1volger
o Therapeut & patiënt wisselen elkaar af
• Overgang in individuele oefeningen
o Ene been vooruit
o Inademing: voorwaartse beweging + armen gestrekt naar voor
o Stemgeving: achterwaartse beweging + armen terug naar achter
o Polsen: hangen losjes
➔ Armen ondersteunende bewegingen
• Doel
o Bevorderen van de ontspanning en de coördinatie van de ademhaling, stemgeving,
articulatie, spraak en bewegingen
2
, Variaties
• 3 variaties (enkel 1ste gekend zijn)
o Ongeaccentueerde vocaal: 1 tel (opmaat)
o Geaccentueerde vocaal: 2tellen (accent)
• Opmerkingen
o Niet-geaccentueerde vocaal automatisch kort: verklaart → één tel duurt
o Gevoileerde stem: een stem hees klinkt doordat je de luchtstroom boven de klank uit
hoort komen
o Opmaat: nooit beklemtonen
2. Tempo II: Andante
Algemeen
• Betekend: lopend/ gaan
• 4 tellen per maat
• Oefening zelf
o Snelle inademing
o Gevolgd ongeaccentueerde opmaat & 3 geaccentueerde tellen
o Volledige maat pauze (4tellen)
• Patiënt & therapeut wisselen per maat af
o Patiënt pauze - therapeut stemgeven (&omgekeerd)
• Afzonderlijk: geen pauze 4 tellen
• Ademhaling
o Accentuering bereikt door toename in abdominale activiteit
▪ Borstkas niet bewegen tijdens ademhaling → elk accent waarnemen
o Dit zelf kinetisch sturen: ene hand op buik andere op borst
▪ Hand op buik: beweegt bij in- en uitademen
▪ Hand op borst: kleine duwtjes bij ieder accent & niet meebewegen tijdens
inademen
• Stem
o Lage stem:
▪ Stemplooien het minst gespannen
▪ Makkelijkst om waarneembare veranderingen te krijgen
o Patiënten met:
▪ Hypofunctionele stem (zwak, weinig druk): krachtigere en niet-gevoileerde
oefeningen
▪ Hyperfunctionele stem (gespannen, teveel druk): gevoileerde oefeningen op
lage toonhoogte
o Alle vocalen en diftongen kunnen worden gebruikt
• Opmerkingen
o Actieve ademing: kort en voldoende lucht inname
o Opmaat: ongeaccentueerd
o Drie geaccentueerde tellen: gelijke lengte en kracht
o Abdominale spieren: onmiddellijke ontspanning na laatste geaccentueerde vocaal
Basishouding
• Bewegingen van lichaam waarbij gehele lichaam rond zijn verticale as draait
o Rechtopstaand met 30cm ruimte tussen de voeten
o Opwaartse verende beweging vanuit knieën
3
, o Knie gebogen als armen aan de kant van die knie is
• Bewegingen onderarm om te vocalen te accentueren
o Armen gebogen, onderarm horizontaal
o Onderarmen bewegingen afwisselend van links naar rechts op geaccentueerde tellen
Variaties
• 4 variaties → enkel 1ste kennen
• Basisoefening
• Opmaat + 3 geaccentueerde tellen die elk een kwart duren
• Doel variaties
o Coördinatie tussen ademhaling, stemgeving & articulatie bekrachtigen
o Elasticiteit en mobiliteit gehele lichaamsmusculatuur bevorderen
o Aantrekkelijker maken patiënt
3. Tempo III: Allegro
Algemeen
• Betekenis: levendig/ opgewerkt (hoger tempo)
• 4 tellen per maat
• Oefening zelf
o Korte diepe inademing
o Ongeaccentueerde achtste als opmaat
o 4 geaccentueerde achtsten
o Geaccentueerde kwart
o Uitademing: veerkrachtige buikstootjes → buik terug naar normale positie
Basishouding
• Kleine bewegingen romp & handen
• Zachte & snelle op en neer bewegingen
• Licht gebogen knieën
• Veren op voorvoeten
• Losse pols
• Hoe hoger het tempo, hoe kleiner de omvang van de lichaamsbewegingen
• Hoe hoger het tempo, hoe minder lichaamsmassa wordt bewogen
• Stemoefeningen
o Beweeglijkheid is ontwikkeld ⇨ algehele ontspanning van lichaam
• Moeilijkste tempo
o Bewegingen uitademing: klein & snel na elkaar →observeren borst passief stijgt
o Geen pauzes
o Fonatie vanaf het begin
o Tijdens fonatie verende beweging door de knieën (leggen accenten)
• Therapeut letten op
o Inzet van elk accent
▪ Niet beginnen met geaspireerde h-klanken!
▪ Abdominale spiercontracties bij elke accentuering
o Afwisselen van de klinkers
o Gelijke accentuering
o Geen pauzes
o Passieve stijging van de borst
4
1. De accentmethode
• Lezen p1-15
1. Belangrijkste principes accentmethode
• Hoofddoel: wegnemen pathologische symptomen door optimaliseren van stemproductie
• Resultaat: heldere resonansvolle stem, vloeiende spraak & goede verstaanbaarheid
• Oefeningen voorgedaan therapeut & nagedaan patiënt
• Juiste ademhaling & lichaamshouding
• Voorbereiding methode: ademhalingsoefeningen & ontspanningsoefeningen
1. Basiskennis notenleer
• Muzieknoot: teken om tonen naar hun tijdsvolgorde & duur te noteren/benoemen
o Hele noot: 4tellen
o Halve noot: 2tellen
o Kwart noot: 1tel
o Achtste noot: halve tel
• Duur rust = duur noten
• 1 stip na noot: helft van de noot erbij
• 2 stippen na noot: helft & ¼ van de noot erbij
• Verbindingsboog: noten aan elkaar spelen als 1 noot
• Fermate (boogje boven noot): speel nooit iets langer
• Maatsoort
o ¾
▪ Noemer: kwartnoten worden als 1 tel beschouwd
▪ Teller: 3 kwartnoten per maat
o 4/4
▪ Noemer: kwartnoten worden als 1 tel beschouwd
▪ Teller: 4 kwartnoten per maat
• Opmaat: onvolledige maat aan begin muziekstuk
2. Stemoefeningen
• Largo: 3/4 , andante & allegro: 4/4
• Alle ritmes vooraf gegaan onbeklemtoonde opmaat: muziekstukje begint voor eerste tel
(geen nadruk op eerste tel)
1
,1. Tempo I: Largo
Algemeen
• Betekend langzaam → laagste tempo
o 3 tellen per maat
• !Rustige in- & uitademing → optimale coördinatie tussen activiteit van in- &
uitademingsspieren en spierfuncties gebruikt bij stemgeving (doel)
• Uitgevoerd met langzame inademing gevolgd langzame uitademing
o Geen pauze hiertussen
• Vooroefeningen
o Eerst langzame aanleren
o Met zachte & diepe stemgeving gesloten vocaal uit ademen (diepe zucht)
o ! Correcte abdominale ademhaling & goede stemkwaliteit
o ! Geen h-klank of glottisslag voorafgaand
• Stemoefening zelf
o Lage toonhoogte → stembanden meest ontspannen
o Gevoileerde stemkwaliteit → optimaal Bernouilli-effect
o Vaste steminzet → spaart muceuze membraam rondom randen stemplooien
o Gesloten vocalen → articulatorische constrictie zal luchtdrukafname dwars over de
stemplooien verminderen
• Opgelet
o Normaal ademritme
o Te snel → duizeligheid
o Te traag → te lage zuurstofopname
• Largo goed beheerst → overgaan naar tempo II
Basishoudingen
• Schaatsrijhouding
o Therapeut & patiënt: zij aan zij
o Armen gekruist & handen thv buik
o Inademing: voorwaartse beweging
o Stemgeving: achterwaartse beweging
• Variant
o Beide personen tegenover elkaar
o Rechterbenen vooruit, linkerbenen achteruit
o 1 leider-1volger
o Therapeut & patiënt wisselen elkaar af
• Overgang in individuele oefeningen
o Ene been vooruit
o Inademing: voorwaartse beweging + armen gestrekt naar voor
o Stemgeving: achterwaartse beweging + armen terug naar achter
o Polsen: hangen losjes
➔ Armen ondersteunende bewegingen
• Doel
o Bevorderen van de ontspanning en de coördinatie van de ademhaling, stemgeving,
articulatie, spraak en bewegingen
2
, Variaties
• 3 variaties (enkel 1ste gekend zijn)
o Ongeaccentueerde vocaal: 1 tel (opmaat)
o Geaccentueerde vocaal: 2tellen (accent)
• Opmerkingen
o Niet-geaccentueerde vocaal automatisch kort: verklaart → één tel duurt
o Gevoileerde stem: een stem hees klinkt doordat je de luchtstroom boven de klank uit
hoort komen
o Opmaat: nooit beklemtonen
2. Tempo II: Andante
Algemeen
• Betekend: lopend/ gaan
• 4 tellen per maat
• Oefening zelf
o Snelle inademing
o Gevolgd ongeaccentueerde opmaat & 3 geaccentueerde tellen
o Volledige maat pauze (4tellen)
• Patiënt & therapeut wisselen per maat af
o Patiënt pauze - therapeut stemgeven (&omgekeerd)
• Afzonderlijk: geen pauze 4 tellen
• Ademhaling
o Accentuering bereikt door toename in abdominale activiteit
▪ Borstkas niet bewegen tijdens ademhaling → elk accent waarnemen
o Dit zelf kinetisch sturen: ene hand op buik andere op borst
▪ Hand op buik: beweegt bij in- en uitademen
▪ Hand op borst: kleine duwtjes bij ieder accent & niet meebewegen tijdens
inademen
• Stem
o Lage stem:
▪ Stemplooien het minst gespannen
▪ Makkelijkst om waarneembare veranderingen te krijgen
o Patiënten met:
▪ Hypofunctionele stem (zwak, weinig druk): krachtigere en niet-gevoileerde
oefeningen
▪ Hyperfunctionele stem (gespannen, teveel druk): gevoileerde oefeningen op
lage toonhoogte
o Alle vocalen en diftongen kunnen worden gebruikt
• Opmerkingen
o Actieve ademing: kort en voldoende lucht inname
o Opmaat: ongeaccentueerd
o Drie geaccentueerde tellen: gelijke lengte en kracht
o Abdominale spieren: onmiddellijke ontspanning na laatste geaccentueerde vocaal
Basishouding
• Bewegingen van lichaam waarbij gehele lichaam rond zijn verticale as draait
o Rechtopstaand met 30cm ruimte tussen de voeten
o Opwaartse verende beweging vanuit knieën
3
, o Knie gebogen als armen aan de kant van die knie is
• Bewegingen onderarm om te vocalen te accentueren
o Armen gebogen, onderarm horizontaal
o Onderarmen bewegingen afwisselend van links naar rechts op geaccentueerde tellen
Variaties
• 4 variaties → enkel 1ste kennen
• Basisoefening
• Opmaat + 3 geaccentueerde tellen die elk een kwart duren
• Doel variaties
o Coördinatie tussen ademhaling, stemgeving & articulatie bekrachtigen
o Elasticiteit en mobiliteit gehele lichaamsmusculatuur bevorderen
o Aantrekkelijker maken patiënt
3. Tempo III: Allegro
Algemeen
• Betekenis: levendig/ opgewerkt (hoger tempo)
• 4 tellen per maat
• Oefening zelf
o Korte diepe inademing
o Ongeaccentueerde achtste als opmaat
o 4 geaccentueerde achtsten
o Geaccentueerde kwart
o Uitademing: veerkrachtige buikstootjes → buik terug naar normale positie
Basishouding
• Kleine bewegingen romp & handen
• Zachte & snelle op en neer bewegingen
• Licht gebogen knieën
• Veren op voorvoeten
• Losse pols
• Hoe hoger het tempo, hoe kleiner de omvang van de lichaamsbewegingen
• Hoe hoger het tempo, hoe minder lichaamsmassa wordt bewogen
• Stemoefeningen
o Beweeglijkheid is ontwikkeld ⇨ algehele ontspanning van lichaam
• Moeilijkste tempo
o Bewegingen uitademing: klein & snel na elkaar →observeren borst passief stijgt
o Geen pauzes
o Fonatie vanaf het begin
o Tijdens fonatie verende beweging door de knieën (leggen accenten)
• Therapeut letten op
o Inzet van elk accent
▪ Niet beginnen met geaspireerde h-klanken!
▪ Abdominale spiercontracties bij elke accentuering
o Afwisselen van de klinkers
o Gelijke accentuering
o Geen pauzes
o Passieve stijging van de borst
4
