SAMENVATTING - SAMENWERKEN IN VAKMANSCHAP
2021/2022
,Samenvatting - Samenwerken in Vakmanschap – 2021/2022
Inhoud
1. Peritonitis en ileus..............................................................................................................................3
1.1. Peritonitis....................................................................................................................................3
1.2. Ileus.............................................................................................................................................5
2. Zelfmanagement literatuur................................................................................................................7
2.1. Pharos Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden.............................................7
2.2. SEMAS..........................................................................................................................................9
3. Zorgplan opstellen............................................................................................................................14
3.1. Hesselink hoofdstuk 6 formuleren van doelen:.........................................................................14
3.2. Kiezen van interventies..............................................................................................................15
3.3. Rapporteren en evalueren.........................................................................................................17
4. Verpleegkundig leiderschap.............................................................................................................19
4.1. De zeven eigenschappen van effectief leiderschap, Covey:.......................................................19
4.2. Verpleegkundig leiderschap definitie........................................................................................23
4.3. Wat is verpleegkundig leiderschap?..........................................................................................23
4.4. ACN Nurse Leadership verpleegkundig leiderschap..................................................................23
5. Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg.......................................................................................25
5.1. Praktisch gezondheidsrecht paragraaf 5.3.4..............................................................................25
6. Samenwerken...................................................................................................................................26
6.1. Definities van samenwerkingsrelaties........................................................................................26
6.2. De T-shaped professional..........................................................................................................32
7. Schriftelijke rapportage....................................................................................................................33
7.1. V&VN verpleegkundige en verzorgende verslaglegging............................................................33
8. Infusie en venapunctie.....................................................................................................................41
8.1. Artikel Intraveneuze toegang.....................................................................................................41
8.2. Artikel Nursing: 5 tips om moeilijk vindbare aders te prikken...................................................43
8.3. SKILLSONLINE-venapunctie........................................................................................................43
9. Inbrengen perifere canule................................................................................................................49
9.1. SKILLSONLINE Perifere canule infusie........................................................................................49
2
,Samenvatting - Samenwerken in Vakmanschap – 2021/2022
1. Peritonitis en ileus
1.1. Peritonitis
Peritoneum (buikvlies) bekleedt de vrije buikholte en vrijwel alle organen die zich erin
bevinden. Ontsteking hiervan heet peritonitis kan vele oorzaken hebben en kan zich op
een bepaalde plek manifesteren (lokale peritonitis) of het hele buikvlies betreffen (algehele
peritonitis).
- Meestal begint een ontsteking aan het peritoneum lokaal en breidt zich dan zo uit
totdat het hele buikvlies ontstoken is.
- Lokale peritonitis: aanleiding tot plaatselijke verschijnselen (niet ernstig ziek)
- Algehele peritonitis: ernstig ziektebeeld met hoge koorts.
Ontstekingsreactie van het peritoneum die zich ter plekke ontwikkelt, ontstaat meestal met
als DOEL een ziekteproces in een aangrenzend met peritoneum bekleed orgaan in te
dammen. Vaak lukt dit en dat gebeurt dan met behulp van infiltraatvorming.
- Infiltraat: vaak te voelen als vaste pijnlijke weerstand. Op den duur verdwijnt dit en
dan is de patiënt hersteld
- Appendiculair infiltraat: infiltraat dat zich vormt rondom een ontstoken blinde dar en
die dus rechtsonder in de buik voelbaar is.
Het lukt niet altijd om de ontsteking in te dammen, afhankelijk van de weerstand van de
patiënt en uiteraard van de virulentie van de betrokken bacteriën. Algehele peritonitis
zieker en de verschijnselen die hiermee gepaard gaan vormen een syndroom ACUTE buik.
Acute buik
Kenmerkt zich door de volgende verschijnselen:
Scherpe, stekende continue pijn
o Meestal ontstaat de pijn geleidelijk en wordt het erger naarmate de peritonitis
zich uitbreidt. Soms ontstaat de pijn plotseling en hevig (per acuut),
gerelateerd aan de oorzaak: maagperforatie kan deze wijze peritonitispijn
geven.
o Kenmerkend is de druk- en loslaatpijn niet alleen bij druk op het zieke
weefsel pijn ontstaat, maar ook bij het loslaten door het bewegen van het
buikvlies, dit is namelijk ook pijngevoelig.
o Bij lokalisatie boven in de buik doen: lachen, hoesten ademen, bewegen pijn.
o Vervoerspijn: in ambulance zo stil mogelijk blijven liggen tijdens bochten en
hobbels.
Defense musculaire: betekend letterlijk het terugvechten (verdedigen) via
spieraanspanning.
o DOEL: het voorkomen dat het peritoneum wordt bewogen (pijn voorkomen).
o Het onwillekeurig (reflexmatig) aanspannen van de buikwandspieren als
gevolg van prikkeling van het buikvlies, vooral bij beweging.
o Intensiteit hangt af van de ernst, bij ernstige kan de buik plankhard worden.
o Is belangrijk symptoom maar kan bij ouderen en kinderen uitblijven.
Stilliggen van de darmen
o Elke beweging doet pijn, hierdoor zouden de passages van de darminhoud stil
komen te liggen. Dan heb je een ileus.
3
, Samenvatting - Samenwerken in Vakmanschap – 2021/2022
o Omdat hier verlamming van de darmen de oorzaak van de ileus is =
paralytische ileus. Bij auscultatie zijn geen darmgeluiden te horen, er heerst
een stilte als in het graf.
Algemene ziekteverschijnselen:
o Ernstige malaise, anorexie, koorts en shock. Doordat grote hoeveelheden
vocht en elektrolyten in peritoneum en vrije buikholte ophopen en er sprake is
van versterkte bloedstroming zal er een onder vulling van het vatenstelsel
optreden shock.
Verloop
Algehele peritonitis = grote kans dat het geproduceerde ontstekingsvocht in de buikholte
wegstroomt naar de laagstgelegen delen.
Liggende houding: de ruimte onder het middenrif en het cavum Douglasi. Het vocht
kan daar makkelijk komen door ligging van ophangbanden van darmdelen en door de
adembewegingen. Er kunnen zich hier dan abcessen ontwikkelen.
o Subfrenisch abces (onder middenrif): is door ligging moeilijk te diagnosticeren
en behandelen.
o Abces in cavum Douglasi kan met behulp van rectaal toucher worden
vastgesteld, daarna worden geopend en gedraineerd.
o Sepsis kan het beeld begeleiden: 30% overlijdt van de patiënten.
Oorzaken
Hematogene weg besmet raken van het peritoneum met bacteriën (primaire
peritonitis): dit komt in verhouding tot andere oorzaken weinig voor, in feite alleen bij
sterk verminderde weerstand.
Ontstekingen in organen die grenzen aan peritoneum: zoals blindedarmontsteking,
maar ook galblaasontsteking, dikke darm. Het kan meerdere keren optreden.
Perforatie van holle organen grenzend aan vrije buikholte: inhoud van orgaan stroomt
leeg in peritoneale holte.
Ischemie door afsluiting van een darmvat of beklemming door een volvulus (knoop) of
door invaginatie. Bij een geblokkeerde bloedvoorziening wordt de darmwand
necrotisch en doorgankelijk voor bacteriën die dan in de peritoneale holte
terechtkomen en peritonitis veroorzaken. Ook verdwijnt veel vocht naar vrije
buikholte.
Bloeding in de peritoneale holte.
Behandeling
Niet gegeten of gedronken worden, maagsonde wordt gegeven.
Geen pijnstillers worden gegeven voordat diagnose is gesteld
Onmiddellijk antibiotica toedienen (parenteraal), ook vocht- en elektrolytentekort per
infuus aanvullen. Ook infuus met plasma verlagend middel geven, waardoor vocht in
bloedbaan wordt vastgehouden.
Spoelen van buikholte met fysiologisch zout via laparotomie
Bestrijden van shock
Veroorzakende aandoening behandelen
Zeer intensieve begeleiding bij ernstige peritonitispatiënt, zodat verpleging op IC
plaatsvindt.
4
2021/2022
,Samenvatting - Samenwerken in Vakmanschap – 2021/2022
Inhoud
1. Peritonitis en ileus..............................................................................................................................3
1.1. Peritonitis....................................................................................................................................3
1.2. Ileus.............................................................................................................................................5
2. Zelfmanagement literatuur................................................................................................................7
2.1. Pharos Laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden.............................................7
2.2. SEMAS..........................................................................................................................................9
3. Zorgplan opstellen............................................................................................................................14
3.1. Hesselink hoofdstuk 6 formuleren van doelen:.........................................................................14
3.2. Kiezen van interventies..............................................................................................................15
3.3. Rapporteren en evalueren.........................................................................................................17
4. Verpleegkundig leiderschap.............................................................................................................19
4.1. De zeven eigenschappen van effectief leiderschap, Covey:.......................................................19
4.2. Verpleegkundig leiderschap definitie........................................................................................23
4.3. Wat is verpleegkundig leiderschap?..........................................................................................23
4.4. ACN Nurse Leadership verpleegkundig leiderschap..................................................................23
5. Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg.......................................................................................25
5.1. Praktisch gezondheidsrecht paragraaf 5.3.4..............................................................................25
6. Samenwerken...................................................................................................................................26
6.1. Definities van samenwerkingsrelaties........................................................................................26
6.2. De T-shaped professional..........................................................................................................32
7. Schriftelijke rapportage....................................................................................................................33
7.1. V&VN verpleegkundige en verzorgende verslaglegging............................................................33
8. Infusie en venapunctie.....................................................................................................................41
8.1. Artikel Intraveneuze toegang.....................................................................................................41
8.2. Artikel Nursing: 5 tips om moeilijk vindbare aders te prikken...................................................43
8.3. SKILLSONLINE-venapunctie........................................................................................................43
9. Inbrengen perifere canule................................................................................................................49
9.1. SKILLSONLINE Perifere canule infusie........................................................................................49
2
,Samenvatting - Samenwerken in Vakmanschap – 2021/2022
1. Peritonitis en ileus
1.1. Peritonitis
Peritoneum (buikvlies) bekleedt de vrije buikholte en vrijwel alle organen die zich erin
bevinden. Ontsteking hiervan heet peritonitis kan vele oorzaken hebben en kan zich op
een bepaalde plek manifesteren (lokale peritonitis) of het hele buikvlies betreffen (algehele
peritonitis).
- Meestal begint een ontsteking aan het peritoneum lokaal en breidt zich dan zo uit
totdat het hele buikvlies ontstoken is.
- Lokale peritonitis: aanleiding tot plaatselijke verschijnselen (niet ernstig ziek)
- Algehele peritonitis: ernstig ziektebeeld met hoge koorts.
Ontstekingsreactie van het peritoneum die zich ter plekke ontwikkelt, ontstaat meestal met
als DOEL een ziekteproces in een aangrenzend met peritoneum bekleed orgaan in te
dammen. Vaak lukt dit en dat gebeurt dan met behulp van infiltraatvorming.
- Infiltraat: vaak te voelen als vaste pijnlijke weerstand. Op den duur verdwijnt dit en
dan is de patiënt hersteld
- Appendiculair infiltraat: infiltraat dat zich vormt rondom een ontstoken blinde dar en
die dus rechtsonder in de buik voelbaar is.
Het lukt niet altijd om de ontsteking in te dammen, afhankelijk van de weerstand van de
patiënt en uiteraard van de virulentie van de betrokken bacteriën. Algehele peritonitis
zieker en de verschijnselen die hiermee gepaard gaan vormen een syndroom ACUTE buik.
Acute buik
Kenmerkt zich door de volgende verschijnselen:
Scherpe, stekende continue pijn
o Meestal ontstaat de pijn geleidelijk en wordt het erger naarmate de peritonitis
zich uitbreidt. Soms ontstaat de pijn plotseling en hevig (per acuut),
gerelateerd aan de oorzaak: maagperforatie kan deze wijze peritonitispijn
geven.
o Kenmerkend is de druk- en loslaatpijn niet alleen bij druk op het zieke
weefsel pijn ontstaat, maar ook bij het loslaten door het bewegen van het
buikvlies, dit is namelijk ook pijngevoelig.
o Bij lokalisatie boven in de buik doen: lachen, hoesten ademen, bewegen pijn.
o Vervoerspijn: in ambulance zo stil mogelijk blijven liggen tijdens bochten en
hobbels.
Defense musculaire: betekend letterlijk het terugvechten (verdedigen) via
spieraanspanning.
o DOEL: het voorkomen dat het peritoneum wordt bewogen (pijn voorkomen).
o Het onwillekeurig (reflexmatig) aanspannen van de buikwandspieren als
gevolg van prikkeling van het buikvlies, vooral bij beweging.
o Intensiteit hangt af van de ernst, bij ernstige kan de buik plankhard worden.
o Is belangrijk symptoom maar kan bij ouderen en kinderen uitblijven.
Stilliggen van de darmen
o Elke beweging doet pijn, hierdoor zouden de passages van de darminhoud stil
komen te liggen. Dan heb je een ileus.
3
, Samenvatting - Samenwerken in Vakmanschap – 2021/2022
o Omdat hier verlamming van de darmen de oorzaak van de ileus is =
paralytische ileus. Bij auscultatie zijn geen darmgeluiden te horen, er heerst
een stilte als in het graf.
Algemene ziekteverschijnselen:
o Ernstige malaise, anorexie, koorts en shock. Doordat grote hoeveelheden
vocht en elektrolyten in peritoneum en vrije buikholte ophopen en er sprake is
van versterkte bloedstroming zal er een onder vulling van het vatenstelsel
optreden shock.
Verloop
Algehele peritonitis = grote kans dat het geproduceerde ontstekingsvocht in de buikholte
wegstroomt naar de laagstgelegen delen.
Liggende houding: de ruimte onder het middenrif en het cavum Douglasi. Het vocht
kan daar makkelijk komen door ligging van ophangbanden van darmdelen en door de
adembewegingen. Er kunnen zich hier dan abcessen ontwikkelen.
o Subfrenisch abces (onder middenrif): is door ligging moeilijk te diagnosticeren
en behandelen.
o Abces in cavum Douglasi kan met behulp van rectaal toucher worden
vastgesteld, daarna worden geopend en gedraineerd.
o Sepsis kan het beeld begeleiden: 30% overlijdt van de patiënten.
Oorzaken
Hematogene weg besmet raken van het peritoneum met bacteriën (primaire
peritonitis): dit komt in verhouding tot andere oorzaken weinig voor, in feite alleen bij
sterk verminderde weerstand.
Ontstekingen in organen die grenzen aan peritoneum: zoals blindedarmontsteking,
maar ook galblaasontsteking, dikke darm. Het kan meerdere keren optreden.
Perforatie van holle organen grenzend aan vrije buikholte: inhoud van orgaan stroomt
leeg in peritoneale holte.
Ischemie door afsluiting van een darmvat of beklemming door een volvulus (knoop) of
door invaginatie. Bij een geblokkeerde bloedvoorziening wordt de darmwand
necrotisch en doorgankelijk voor bacteriën die dan in de peritoneale holte
terechtkomen en peritonitis veroorzaken. Ook verdwijnt veel vocht naar vrije
buikholte.
Bloeding in de peritoneale holte.
Behandeling
Niet gegeten of gedronken worden, maagsonde wordt gegeven.
Geen pijnstillers worden gegeven voordat diagnose is gesteld
Onmiddellijk antibiotica toedienen (parenteraal), ook vocht- en elektrolytentekort per
infuus aanvullen. Ook infuus met plasma verlagend middel geven, waardoor vocht in
bloedbaan wordt vastgehouden.
Spoelen van buikholte met fysiologisch zout via laparotomie
Bestrijden van shock
Veroorzakende aandoening behandelen
Zeer intensieve begeleiding bij ernstige peritonitispatiënt, zodat verpleging op IC
plaatsvindt.
4
