HOOFDSTUK: UTILITARISME
Ethiek: wat wel mag of moet en wat leidt tot een goed leven
3 vragen:
1) Wat mag ik doen? (permissiviciteit)
2) Wat moet ik doen of wat mag ik absoluut niet doen? (legaliteit)
3) Wat zal mij uiteindelijk tot een meest gelukkig/meest afgelijnd persoon maken?
INLEIDING: GEDACHTE EXPERIMENT
JE MAAKT VANAVOND EEN BOSWANDELING (ZONDER EERST MET DE WAGEN NAAR HET BOS TE RIJDEN, NATUURLIJK) EN JE HOORT HULPGEROEP. ER WAS EEN
GRONDVERZAKKING EN VIER MENSEN ZITTEN GEVANGEN IN EEN GROT. JE KAN ZE REDDEN DOOR ZE ÉÉN PER ÉÉN UIT DE GROT TE TREKKEN, MAAR ER DREIGT EEN
VOLGENDE VERSCHUIVING. HOE LANGER JE BLIJFT, HOE MEER KANS JE HEBT OM ZELF OM TE KOMEN. HET GAAT OVER: (1) EEN GENEESKUNDIGE DIE ENKELE WEKEN
STAAT VAN EEN VACCIN VOOR COVID19; (2) EEN POLITICUS, EEN WARE LEIDER, DIE HET VOLK SAMEN HOUDT DOORHEEN DE CRISIS; (3) EEN AANTREKKELIJKE,
JONGE, ZWANGERE VROUW; (4) EEN JONGE, BELOFTEVOLLE, BEBAARDE, NIET-CONVENTIONEEL AANTREKKELIJKE FILOSOOF.
IN WELKE VOLGORDE, EN HOEVEEL, RED JE DE MENSEN?
1. HOE EVALUEREN WE SPONTAAN?
* ‘Altijd verliezen’
- Je kan niet iedereen redden
- Je moet een keuze maken → best mogelijke handeling → Maar hoe?
* We zoeken een principe/reden om te beslissen
2. UTILITARISME (UT)
* = consequentialisme
* Belangrijke figuren:
- Historisch: Jeremy Bentham (1748-1832) en John Stuart Mill (1806-1873)
- Vandaag: Peter Singer (1946)
* Achtergrond
- Moral sentimentalism (Francis Hutcheson) → morele theorie die bestond in 18e E → net
zoals we 5 externe zintuigen hebben, hebben we ook 5 interne zintuigen
§ 1 hiervan = moreel zintuig → positief geprikkeld bij goede morele handelingen en negatief
geprikkeld bij slecht morele handelingen
§ Stel dat een man uit middenklasse ergens 1000 euro steelt → intuïtief is dit fout, maar
stel een arme man 1000 euro steelt van een super rijke man → veel minder erg
* Korte samengevat: Greatest Happiness Principle (GHP)
- “Actions are right in proportion as they tend to promote happiness, wrong as they tend
to produce the reverse of happiness.”
- De juiste handeling is die handeling die het meeste geluk voor de meeste mensen
produceert (levende mensen en toekomstige generaties)
- Je bent moreel verplicht de handeling te doen waar het meeste mensen gelukkig van
worden
47
Ethiek: wat wel mag of moet en wat leidt tot een goed leven
3 vragen:
1) Wat mag ik doen? (permissiviciteit)
2) Wat moet ik doen of wat mag ik absoluut niet doen? (legaliteit)
3) Wat zal mij uiteindelijk tot een meest gelukkig/meest afgelijnd persoon maken?
INLEIDING: GEDACHTE EXPERIMENT
JE MAAKT VANAVOND EEN BOSWANDELING (ZONDER EERST MET DE WAGEN NAAR HET BOS TE RIJDEN, NATUURLIJK) EN JE HOORT HULPGEROEP. ER WAS EEN
GRONDVERZAKKING EN VIER MENSEN ZITTEN GEVANGEN IN EEN GROT. JE KAN ZE REDDEN DOOR ZE ÉÉN PER ÉÉN UIT DE GROT TE TREKKEN, MAAR ER DREIGT EEN
VOLGENDE VERSCHUIVING. HOE LANGER JE BLIJFT, HOE MEER KANS JE HEBT OM ZELF OM TE KOMEN. HET GAAT OVER: (1) EEN GENEESKUNDIGE DIE ENKELE WEKEN
STAAT VAN EEN VACCIN VOOR COVID19; (2) EEN POLITICUS, EEN WARE LEIDER, DIE HET VOLK SAMEN HOUDT DOORHEEN DE CRISIS; (3) EEN AANTREKKELIJKE,
JONGE, ZWANGERE VROUW; (4) EEN JONGE, BELOFTEVOLLE, BEBAARDE, NIET-CONVENTIONEEL AANTREKKELIJKE FILOSOOF.
IN WELKE VOLGORDE, EN HOEVEEL, RED JE DE MENSEN?
1. HOE EVALUEREN WE SPONTAAN?
* ‘Altijd verliezen’
- Je kan niet iedereen redden
- Je moet een keuze maken → best mogelijke handeling → Maar hoe?
* We zoeken een principe/reden om te beslissen
2. UTILITARISME (UT)
* = consequentialisme
* Belangrijke figuren:
- Historisch: Jeremy Bentham (1748-1832) en John Stuart Mill (1806-1873)
- Vandaag: Peter Singer (1946)
* Achtergrond
- Moral sentimentalism (Francis Hutcheson) → morele theorie die bestond in 18e E → net
zoals we 5 externe zintuigen hebben, hebben we ook 5 interne zintuigen
§ 1 hiervan = moreel zintuig → positief geprikkeld bij goede morele handelingen en negatief
geprikkeld bij slecht morele handelingen
§ Stel dat een man uit middenklasse ergens 1000 euro steelt → intuïtief is dit fout, maar
stel een arme man 1000 euro steelt van een super rijke man → veel minder erg
* Korte samengevat: Greatest Happiness Principle (GHP)
- “Actions are right in proportion as they tend to promote happiness, wrong as they tend
to produce the reverse of happiness.”
- De juiste handeling is die handeling die het meeste geluk voor de meeste mensen
produceert (levende mensen en toekomstige generaties)
- Je bent moreel verplicht de handeling te doen waar het meeste mensen gelukkig van
worden
47
