EENZAAMHEID ONDER
OUDEREN TIJDENS DE 3DE
GOLF
,Inhoud
Samenvatting......................................................................................................................................2
1. Inleiding..........................................................................................................................................3
1.2 Aanleiding.....................................................................................................................................3
1.3 Probleemstelling...........................................................................................................................4
1.4 Doelstelling...................................................................................................................................4
1.5 Centrale vraag en deelvragen.......................................................................................................4
1.6 Leeswijzer.....................................................................................................................................5
2. Theoretisch kader...........................................................................................................................5
2.1 Eenzaamheid................................................................................................................................5
2.2 Oorzaken en gevolgen eenzaamheid............................................................................................5
Gevolgen.........................................................................................................................................6
2.3 Impact coronacrisis eenzaamheid................................................................................................6
3. Methode.........................................................................................................................................7
3.1 Overzicht methoden.....................................................................................................................7
3.2 Steekproef en procedure..............................................................................................................9
3.3 Meetinstrumenten.....................................................................................................................10
3.4 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................13
4. Resultaten.....................................................................................................................................13
4.1 Sociaal eenzaamheid..................................................................................................................13
4.2 Emotionele eenzaamheid...........................................................................................................14
4.3 Ervaren eenzaamheid.................................................................................................................15
5. Conclusie......................................................................................................................................16
5.1 Discussie.....................................................................................................................................17
5.2 Aanbevelingen............................................................................................................................17
Literatuurlijst....................................................................................................................................19
Bijlagen.............................................................................................................................................20
Enquête............................................................................................................................................20
1
, Samenvatting
In dit onderzoek wordt er aandacht besteed aan de toegenomen eenzaamheid onder ouderen
gedurende de coronacrisis. Ouderen van 70+ zijn een risicodoelgroep waardoor de overheid
geadviseerd heeft om sociale contacten van ouderen van 70+ gedurende de eerste golf van de
coronacrisis volledig te beperken. Deze beperkingen zijn in de derde golf iets versoepeld. In
dit onderzoek wordt er gekeken of de versoepelingen voor sociaal en fysiek contact in de
derde golf invloed hebben op de eenzaamheid van ouderen van 70 jaar of ouder wonend in de
wijk Slotermeer in Amsterdam.
In de literatuur zijn er veel verschillende definities van eenzaamheid. Voor dit onderzoek
wordt de definitie van de Jong Gierveld & Van Tilburg (2007) gebruikt. Zij definiëren
eenzaamheid als het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan
(kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Daarnaast wordt er onderscheid gemaakt in
emotionele en sociale eenzaamheid. Uit eerder onderzoek is gebleken dat de eenzaamheid
gedurende de corona crisis onder meer onder ouderen is toegenomen.
Dit onderzoek betreft een kwalitatief onderzoek. Er zijn 25 enquêtes uitgedeeld onder
thuiswonende ouderen in de wijk Slotermeer. Er hier gebruik gemaakt van de verkorte
eenzaamheidsschaal van de Jong Gierveld & Van Tilburg (2007). De respondenten moesten
de vragen over eenzaamheid invullen op basis van de eerste en derde golf. Zodoende kon ik er
een vergelijking gemaakt worden tussen de eerste en derde golf wat betreft eenzaamheid.
Uit de resultaten blijkt dus dat de ouderen gedurende de eerste golf eenzamer waren dan
gedurende de derde golf. Hierbij wordt er geconstateerd dat de versoepelingen bij de derde
golf een positieve invloed hebben gehad op de eenzaamheid van de ouderen van 70 jaar en
ouder. Dit geldt voor zowel de sociale als de emotionele eenzaamheid. Uit deze resultaten kan
er geconcludeerd worden dat gedurende de eerste golf de ouderen sterk eenzaam waren en na
de versoepelingen bij de derde golf waren de ouderen voornamelijk enigszins eenzaam. Ook
kan er geconcludeerd worden dat zowel bij de eerste als bij de derde golf de ouderen
emotioneel eenzamer waren dan sociaal
2
OUDEREN TIJDENS DE 3DE
GOLF
,Inhoud
Samenvatting......................................................................................................................................2
1. Inleiding..........................................................................................................................................3
1.2 Aanleiding.....................................................................................................................................3
1.3 Probleemstelling...........................................................................................................................4
1.4 Doelstelling...................................................................................................................................4
1.5 Centrale vraag en deelvragen.......................................................................................................4
1.6 Leeswijzer.....................................................................................................................................5
2. Theoretisch kader...........................................................................................................................5
2.1 Eenzaamheid................................................................................................................................5
2.2 Oorzaken en gevolgen eenzaamheid............................................................................................5
Gevolgen.........................................................................................................................................6
2.3 Impact coronacrisis eenzaamheid................................................................................................6
3. Methode.........................................................................................................................................7
3.1 Overzicht methoden.....................................................................................................................7
3.2 Steekproef en procedure..............................................................................................................9
3.3 Meetinstrumenten.....................................................................................................................10
3.4 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................13
4. Resultaten.....................................................................................................................................13
4.1 Sociaal eenzaamheid..................................................................................................................13
4.2 Emotionele eenzaamheid...........................................................................................................14
4.3 Ervaren eenzaamheid.................................................................................................................15
5. Conclusie......................................................................................................................................16
5.1 Discussie.....................................................................................................................................17
5.2 Aanbevelingen............................................................................................................................17
Literatuurlijst....................................................................................................................................19
Bijlagen.............................................................................................................................................20
Enquête............................................................................................................................................20
1
, Samenvatting
In dit onderzoek wordt er aandacht besteed aan de toegenomen eenzaamheid onder ouderen
gedurende de coronacrisis. Ouderen van 70+ zijn een risicodoelgroep waardoor de overheid
geadviseerd heeft om sociale contacten van ouderen van 70+ gedurende de eerste golf van de
coronacrisis volledig te beperken. Deze beperkingen zijn in de derde golf iets versoepeld. In
dit onderzoek wordt er gekeken of de versoepelingen voor sociaal en fysiek contact in de
derde golf invloed hebben op de eenzaamheid van ouderen van 70 jaar of ouder wonend in de
wijk Slotermeer in Amsterdam.
In de literatuur zijn er veel verschillende definities van eenzaamheid. Voor dit onderzoek
wordt de definitie van de Jong Gierveld & Van Tilburg (2007) gebruikt. Zij definiëren
eenzaamheid als het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan
(kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Daarnaast wordt er onderscheid gemaakt in
emotionele en sociale eenzaamheid. Uit eerder onderzoek is gebleken dat de eenzaamheid
gedurende de corona crisis onder meer onder ouderen is toegenomen.
Dit onderzoek betreft een kwalitatief onderzoek. Er zijn 25 enquêtes uitgedeeld onder
thuiswonende ouderen in de wijk Slotermeer. Er hier gebruik gemaakt van de verkorte
eenzaamheidsschaal van de Jong Gierveld & Van Tilburg (2007). De respondenten moesten
de vragen over eenzaamheid invullen op basis van de eerste en derde golf. Zodoende kon ik er
een vergelijking gemaakt worden tussen de eerste en derde golf wat betreft eenzaamheid.
Uit de resultaten blijkt dus dat de ouderen gedurende de eerste golf eenzamer waren dan
gedurende de derde golf. Hierbij wordt er geconstateerd dat de versoepelingen bij de derde
golf een positieve invloed hebben gehad op de eenzaamheid van de ouderen van 70 jaar en
ouder. Dit geldt voor zowel de sociale als de emotionele eenzaamheid. Uit deze resultaten kan
er geconcludeerd worden dat gedurende de eerste golf de ouderen sterk eenzaam waren en na
de versoepelingen bij de derde golf waren de ouderen voornamelijk enigszins eenzaam. Ook
kan er geconcludeerd worden dat zowel bij de eerste als bij de derde golf de ouderen
emotioneel eenzamer waren dan sociaal
2
