Meso: Preventie Model van Lalonde + gedragswiel
1. Model van Lalonde (1974)
1.1. Gezondheidsdeterminanten
A. Biologische factoren
= factoren binnen het individu
Biologisch bepaald en erfelijk bepaald (geslacht, aanleg, leeftijd,
eigenschappen, karakter)
Verworven biologische factoren (bloeddruk, longfunctie, gewicht)
B. Voorzieningen gezondheidszorg
= organisatie vd GZHZ
Kwaliteit= afhankelijk van groeiende wetenschappelijke inzichten
(bv: nieuwe technologie, DNA-onderzoek)
Organisatie (bv: verplichte ziekteverzekering, toegankelijkheid,
Vaccinatie, onderzoeken)
C. Omgeving
Fysieke omgeving= vormgeving van ons woon/werk/schoolomgeving
en de voorzieningen daarbinnen.
(bv: groen, verkeersituatie, aanwezigheid v industrie,
speelvoorziening)
Sociale omgeving= sociale verbanden waarin een individu leeft en
mee te maken heeft en de sociale invloeden op het individu.
(bv: gezin, fam, buren, collegas, vrienden)
D. Leefstijl
= combi van gedragingen gerelateerd aan gezondheid
(bv: voedingsgewoonten, bewegingspatroon, stress, alcoholgebruik,..)
dat gedrag is gerelateerd aan gezondheid, het wordt bepaard door
, competenties en drijfveren van een individu en de omgeving waarin iemand
zit.
werken aan gezondheid via leefstijl houdt dus in dat je oog hebt voor
Verschillende gedragsdeterminanten (zowel individueel als uit omgeving)
1.2. Introductie gedragswiel
= vlaams gedragsmodel
- Hoe kunnen we gezond en ongezond gedrag
begrijpen?
- Waarop kunnen we best inzetten binnen een
methodiek of actie?
! belangerijk om als proffesiol aan
gezondheidsbevordering te doen !
1.2.1. Stappenplan van projectmatig werken
1. Inzicht krijgen in het ongezonde gedrag en het gezondheidsprobleem
2. Bepalen vd gewenste verandering
3. Gedragsveranderingstechnieken kiezen op basis v veranderdoelen en op
maat werken vd doelgroep.
2. Gedrag
= ijsbergmodel !
= alles wat een persoon doet als reactie op iets wat gebeurt binnen of buiten de
persoon.
- de hersenen verwerken wat we zien/horen/voelen/proeven/..
- geven van een betekenis
- vormen van respons
- wordt steeds gecontroleerd door vrijwillige spieractiviteit !
Ongezond gedrag
= negatief verband tss gedrag en gezondheid
o Direct effect (bv roken: sws schade))
o Indirect effect (bv sms achter stuur: kans op ongeval)
Gezond gedrag
= gedrag dat kan leiden tot gezondheidswinst
1. Model van Lalonde (1974)
1.1. Gezondheidsdeterminanten
A. Biologische factoren
= factoren binnen het individu
Biologisch bepaald en erfelijk bepaald (geslacht, aanleg, leeftijd,
eigenschappen, karakter)
Verworven biologische factoren (bloeddruk, longfunctie, gewicht)
B. Voorzieningen gezondheidszorg
= organisatie vd GZHZ
Kwaliteit= afhankelijk van groeiende wetenschappelijke inzichten
(bv: nieuwe technologie, DNA-onderzoek)
Organisatie (bv: verplichte ziekteverzekering, toegankelijkheid,
Vaccinatie, onderzoeken)
C. Omgeving
Fysieke omgeving= vormgeving van ons woon/werk/schoolomgeving
en de voorzieningen daarbinnen.
(bv: groen, verkeersituatie, aanwezigheid v industrie,
speelvoorziening)
Sociale omgeving= sociale verbanden waarin een individu leeft en
mee te maken heeft en de sociale invloeden op het individu.
(bv: gezin, fam, buren, collegas, vrienden)
D. Leefstijl
= combi van gedragingen gerelateerd aan gezondheid
(bv: voedingsgewoonten, bewegingspatroon, stress, alcoholgebruik,..)
dat gedrag is gerelateerd aan gezondheid, het wordt bepaard door
, competenties en drijfveren van een individu en de omgeving waarin iemand
zit.
werken aan gezondheid via leefstijl houdt dus in dat je oog hebt voor
Verschillende gedragsdeterminanten (zowel individueel als uit omgeving)
1.2. Introductie gedragswiel
= vlaams gedragsmodel
- Hoe kunnen we gezond en ongezond gedrag
begrijpen?
- Waarop kunnen we best inzetten binnen een
methodiek of actie?
! belangerijk om als proffesiol aan
gezondheidsbevordering te doen !
1.2.1. Stappenplan van projectmatig werken
1. Inzicht krijgen in het ongezonde gedrag en het gezondheidsprobleem
2. Bepalen vd gewenste verandering
3. Gedragsveranderingstechnieken kiezen op basis v veranderdoelen en op
maat werken vd doelgroep.
2. Gedrag
= ijsbergmodel !
= alles wat een persoon doet als reactie op iets wat gebeurt binnen of buiten de
persoon.
- de hersenen verwerken wat we zien/horen/voelen/proeven/..
- geven van een betekenis
- vormen van respons
- wordt steeds gecontroleerd door vrijwillige spieractiviteit !
Ongezond gedrag
= negatief verband tss gedrag en gezondheid
o Direct effect (bv roken: sws schade))
o Indirect effect (bv sms achter stuur: kans op ongeval)
Gezond gedrag
= gedrag dat kan leiden tot gezondheidswinst
