0
, Inhoudsopgawe
Module 1 : Dierevoeding en -spysvertering ................................................................................. 3
Eenheid 1 : Dierevoeding ............................................................................................................. 3
Eenheid 2 : Spysvertering by nieherkouers .................................................................................. 5
Eenheid 3 : Spysvertering by herkouers ....................................................................................... 6
Module 2 : Dierevoer ...................................................................................................................... 7
Eenheid 1 : Komponente van voer ............................................................................................... 7
Eenheid 2 : Vitamiene en die verteerbaarheid van voer ............................................................... 8
Eenheid 3 : Gehalte van voer ..................................................................................................... 10
Eenheid 4 : Energiewaarde van voer ......................................................................................... 11
Eenheid 5 : Voedingsverhouding................................................................................................ 12
Eenheid 6 : Soorte voer .............................................................................................................. 13
Eenheid 7 : Die beplanning van ’n voervloeiprogram ................................................................. 15
Module 3 : Diereproduksie .......................................................................................................... 16
Eenheid 1 : Diereproduksiestelsels ............................................................................................ 16
Eenheid 2 : Intensiewe boerdery ................................................................................................ 17
Eenheid 3 : Ekstensiewe boerdery ............................................................................................. 18
Module 4 : Diereskuiling en -bestuur ........................................................................................ 19
Eenheid 1 : Diereskuiling ............................................................................................................ 19
Eenheid 2 : Dieregedrag en -hantering ...................................................................................... 20
Module 5 : Voortplanting by diere .............................................................................................. 21
Eenheid 1 : Manlike en vroulike voortplantingstelsels ................................................................ 21
Eenheid 2 : Sinchronisering van bronstigheid en paring ............................................................ 23
Eenheid 3 : Kunsmatige inseminasie ......................................................................................... 24
Eenheid 4 : Embrio-oorplanting (EO) en kernoordrag (kloning).................................................. 25
Eenheid 5 : Geboorte (parturisie) en gekompliseerde kalwing ................................................... 27
Eenheid 6 : Melkproduksie (laktasie) .......................................................................................... 28
Module 6 : Dieresiektes en ‑beskerming .................................................................................... 29
Eenheid 1 : Dieregesondheid ..................................................................................................... 29
Eenheid 2 : Dieresiektes............................................................................................................. 30
Eenheid 3 : Inwendige parasiete (endoparasiete) ...................................................................... 31
Eenheid 4 : Uitwendige parasiete (ektoparasiete) ...................................................................... 32
Eenheid 5 : Vergiftiging van diere............................................................................................... 33
Eenheid 6 : Die rol van die staat in die beskerming van diere .................................................... 34
1
,Module 7 : Landbougenetika....................................................................................................... 35
Eenheid 1 : Genetiese begrippe ................................................................................................. 35
Eenheid 2 : Oorerflikheidspatrone, variasie en mutasie ............................................................. 36
Eenheid 3 : Seleksie ................................................................................................................... 37
Eenheid 4 : Genetiese modifikasie of ingenieurswese ............................................................... 38
Module 8 : Landbouproduksie- faktore ...................................................................................... 39
Eenheid 1 : Grond ...................................................................................................................... 39
Eenheid 2 : Arbeid ...................................................................................................................... 40
Eenheid 3 : Kapitaal ................................................................................................................... 41
Eenheid 4 : Bestuur .................................................................................................................... 42
Module 9 : Landboubemarking ................................................................................................... 43
Eenheid 1 : Bemarking ............................................................................................................... 43
Eenheid 2 : Prysbepaling en vraag/aanbod ................................................................................ 44
Eenheid 3 : Markewewig ............................................................................................................ 45
Eenheid 4 : Landboubemarkingstelsels ...................................................................................... 46
Eenheid 5 : Landboubemarkingsketting ..................................................................................... 47
Eenheid 6 : Landbou-entrepreneurskap ..................................................................................... 48
Eenheid 7 : Landbousakeplanne ................................................................................................ 49
2
, Module 1 : Dierevoeding en -spysvertering
EENHEID 1 : DIEREVOEDING
Dierevoeding
• Dierevoeding behels die inneem van komplekse voedselmolekules.
• Fisiese en chemiese spysvertering verwerk die ingeneemde voedsel tot kleiner verteerbare
partikels.
• Verteerde voedseldeeltjies word geabsorbeer in die bloedstroom en geassimileer deur
liggaamselle.
• Onverteerbare afvalprodukte word uit die liggaam uitgeskei.
• Spysverteringskanale van plaasdiere is aangepas volgens hulle spesifieke voedingsvereistes.
Die uitwendige struktuur van die spysverteringskanaal
Koei
• Koei het 32 tande en geen snytande of slagtande in die bokaak nie.
• Die onderkaak het geen slagtande nie, maar slegs 'n tandkussing.
• Die maag van 'n koei bestaan uit vier kompartemente: rumen, retikulum, omasum en
abomasum.
• Die spysverteringskanaal van 'n koei bevat ook duodenum, jejunum en ileum.
• Die sekum en kolon eindig in die rektum.
Hoender
• Hoenders het geen tande nie, maar gebruik snawels om kos op te pik.
• Die maag van 'n hoender bestaan uit twee kompartemente: proventrikel en ventrikel.
• Die spysverteringskanaal van 'n hoender bevat ook duodenum, jejunum en ileum.
• Daar is twee sekums wat in die kloaak eindig.
Vark
• Vark het 44 tande, insluitend snytande, slagtande, voorkiestande en kiestande.
• Die maag van 'n vark is monogastrisch en verdeel in vier dele: slukdermgedeelte, kardiale
gedeelte, fundusgedeelte en pilorusgedeelte.
• Die spysverteringskanaal van 'n vark bevat duodenum, jejunum en ileum.
• Daar is sekum en kolon wat in die rektum eindig.
Aanpassings van die spysverteringskanale
• Herkouers is herbivore en eet plantmateriaal.
• Die spysverteringskanale van herkouers is aangepas om koolhidrate en ander
plantvoedingstowwe te verteer.
• Nie-herkouers, soos varke, is omnivore en kan sowel plant- as dierlike materiaal verteer.
• Die spysverteringskanale van nie-herkouers is korter in vergelyking met herkouers.
3
, Inhoudsopgawe
Module 1 : Dierevoeding en -spysvertering ................................................................................. 3
Eenheid 1 : Dierevoeding ............................................................................................................. 3
Eenheid 2 : Spysvertering by nieherkouers .................................................................................. 5
Eenheid 3 : Spysvertering by herkouers ....................................................................................... 6
Module 2 : Dierevoer ...................................................................................................................... 7
Eenheid 1 : Komponente van voer ............................................................................................... 7
Eenheid 2 : Vitamiene en die verteerbaarheid van voer ............................................................... 8
Eenheid 3 : Gehalte van voer ..................................................................................................... 10
Eenheid 4 : Energiewaarde van voer ......................................................................................... 11
Eenheid 5 : Voedingsverhouding................................................................................................ 12
Eenheid 6 : Soorte voer .............................................................................................................. 13
Eenheid 7 : Die beplanning van ’n voervloeiprogram ................................................................. 15
Module 3 : Diereproduksie .......................................................................................................... 16
Eenheid 1 : Diereproduksiestelsels ............................................................................................ 16
Eenheid 2 : Intensiewe boerdery ................................................................................................ 17
Eenheid 3 : Ekstensiewe boerdery ............................................................................................. 18
Module 4 : Diereskuiling en -bestuur ........................................................................................ 19
Eenheid 1 : Diereskuiling ............................................................................................................ 19
Eenheid 2 : Dieregedrag en -hantering ...................................................................................... 20
Module 5 : Voortplanting by diere .............................................................................................. 21
Eenheid 1 : Manlike en vroulike voortplantingstelsels ................................................................ 21
Eenheid 2 : Sinchronisering van bronstigheid en paring ............................................................ 23
Eenheid 3 : Kunsmatige inseminasie ......................................................................................... 24
Eenheid 4 : Embrio-oorplanting (EO) en kernoordrag (kloning).................................................. 25
Eenheid 5 : Geboorte (parturisie) en gekompliseerde kalwing ................................................... 27
Eenheid 6 : Melkproduksie (laktasie) .......................................................................................... 28
Module 6 : Dieresiektes en ‑beskerming .................................................................................... 29
Eenheid 1 : Dieregesondheid ..................................................................................................... 29
Eenheid 2 : Dieresiektes............................................................................................................. 30
Eenheid 3 : Inwendige parasiete (endoparasiete) ...................................................................... 31
Eenheid 4 : Uitwendige parasiete (ektoparasiete) ...................................................................... 32
Eenheid 5 : Vergiftiging van diere............................................................................................... 33
Eenheid 6 : Die rol van die staat in die beskerming van diere .................................................... 34
1
,Module 7 : Landbougenetika....................................................................................................... 35
Eenheid 1 : Genetiese begrippe ................................................................................................. 35
Eenheid 2 : Oorerflikheidspatrone, variasie en mutasie ............................................................. 36
Eenheid 3 : Seleksie ................................................................................................................... 37
Eenheid 4 : Genetiese modifikasie of ingenieurswese ............................................................... 38
Module 8 : Landbouproduksie- faktore ...................................................................................... 39
Eenheid 1 : Grond ...................................................................................................................... 39
Eenheid 2 : Arbeid ...................................................................................................................... 40
Eenheid 3 : Kapitaal ................................................................................................................... 41
Eenheid 4 : Bestuur .................................................................................................................... 42
Module 9 : Landboubemarking ................................................................................................... 43
Eenheid 1 : Bemarking ............................................................................................................... 43
Eenheid 2 : Prysbepaling en vraag/aanbod ................................................................................ 44
Eenheid 3 : Markewewig ............................................................................................................ 45
Eenheid 4 : Landboubemarkingstelsels ...................................................................................... 46
Eenheid 5 : Landboubemarkingsketting ..................................................................................... 47
Eenheid 6 : Landbou-entrepreneurskap ..................................................................................... 48
Eenheid 7 : Landbousakeplanne ................................................................................................ 49
2
, Module 1 : Dierevoeding en -spysvertering
EENHEID 1 : DIEREVOEDING
Dierevoeding
• Dierevoeding behels die inneem van komplekse voedselmolekules.
• Fisiese en chemiese spysvertering verwerk die ingeneemde voedsel tot kleiner verteerbare
partikels.
• Verteerde voedseldeeltjies word geabsorbeer in die bloedstroom en geassimileer deur
liggaamselle.
• Onverteerbare afvalprodukte word uit die liggaam uitgeskei.
• Spysverteringskanale van plaasdiere is aangepas volgens hulle spesifieke voedingsvereistes.
Die uitwendige struktuur van die spysverteringskanaal
Koei
• Koei het 32 tande en geen snytande of slagtande in die bokaak nie.
• Die onderkaak het geen slagtande nie, maar slegs 'n tandkussing.
• Die maag van 'n koei bestaan uit vier kompartemente: rumen, retikulum, omasum en
abomasum.
• Die spysverteringskanaal van 'n koei bevat ook duodenum, jejunum en ileum.
• Die sekum en kolon eindig in die rektum.
Hoender
• Hoenders het geen tande nie, maar gebruik snawels om kos op te pik.
• Die maag van 'n hoender bestaan uit twee kompartemente: proventrikel en ventrikel.
• Die spysverteringskanaal van 'n hoender bevat ook duodenum, jejunum en ileum.
• Daar is twee sekums wat in die kloaak eindig.
Vark
• Vark het 44 tande, insluitend snytande, slagtande, voorkiestande en kiestande.
• Die maag van 'n vark is monogastrisch en verdeel in vier dele: slukdermgedeelte, kardiale
gedeelte, fundusgedeelte en pilorusgedeelte.
• Die spysverteringskanaal van 'n vark bevat duodenum, jejunum en ileum.
• Daar is sekum en kolon wat in die rektum eindig.
Aanpassings van die spysverteringskanale
• Herkouers is herbivore en eet plantmateriaal.
• Die spysverteringskanale van herkouers is aangepas om koolhidrate en ander
plantvoedingstowwe te verteer.
• Nie-herkouers, soos varke, is omnivore en kan sowel plant- as dierlike materiaal verteer.
• Die spysverteringskanale van nie-herkouers is korter in vergelyking met herkouers.
3
