Page 1 of 56
Geografie
Graad 12
Vraestel 2
Rekordeksamen
2026
BEELDE: KI-gegenereer. Gebaseer op tipiese eksamenvrae
Belangrik:
Hierdie studienotas word jaarliks hersien en opgedateer om in lyn te wees met die CAPS-
kurrikulum en huidige eksamenvereistes. Hierdie dokument is gebaseer op vorige
eksamenvraestelle. Inhoud is aangepas en gestruktureer vir
eksamenvoorbereidingsdoeleindes. KI-instrumente is gebruik om te help met formatering,
herformulering en differensiasie.
Hierdie notas is ontwerp om leerders te help:
1. Verstaan sleutelkonsepte
2. Oefen eksamenstylvrae
3. Identifiseer belangrike temas en patrone in assesserings
Om te verseker dat leerders met die mees relevante en opgedateerde inhoud werk, word
ouers en leerders aangemoedig om te bevestig dat hulle die nuutste weergawe van die
notas gebruik. As jy onseker is of jy die nuutste weergawe het, kontak my gerus by:
Neem asseblief kennis dat hierdie notas saamgestel word as 'n gestruktureerde
studiehulpmiddel vir eksamenvoorbereiding en nie die voorgeskrewe handboek of
klaskamerinstruksie vervang nie.BEELDE: Canva & KI -Gegenereer
ONTHOU: Jy moet Termyn 1, 2 en Termyn 3 se STUDIENOTAS vir die Rekordeksamen
leer.
Sterkte
Juffrou Ansie
© 2026 Juffrou Ansie Study Notes. All rights reserved. This material may not be reproduced or distributed without written permission.
, Page 2 of 56
INHOUD
Landelike Nedersettings 2
Kwessies in Landelike Nedersettings 7
Stedelike Struktuur en Patrone 11
Kwessies in Stedelike Nedersettings 12
Ekonomiese Geografie van Suid-Afrika 18
Primêre Sektor (bv. landbou) 18
Sekondêre Sektor (bv. nywerhede) 25
Tersiêre en Informele Sektor 27
Voedselsekerheid 29
Nywerheidsontwikkelingsstrategieë (bv. IDZs, SDIs) 34
Handel en Handelsbalans 39
Kaartwerk en GIS 41
Topografiese en ortofotokaarte 41
GIS-konsepte, toepassings en berekeninge 50
Landelike Nedersettings
@ SEP 2023
Term Beskrywing
Die maksimum afstand wat kliënte bereid is om te reis om ’n
Reikwydte
spesifieke diens te gebruik
Stedelike groei Die toename in die werklike aantal mense wat in stede woon
Invloedsfeer Die omliggende gebied wat deur ’n nedersetting bedien word
Stedelike uitbreiding ’n Toename in die fisiese grootte van ’n nedersetting
Die minimum aantal kliënte wat benodig word vir ’n diens om ’n
Drempelbevolking
wins te toon
© 2026 Juffrou Ansie Study Notes. All rights reserved. This material may not be reproduced or distributed without written permission.
, Page 3 of 56
Term Beskrywing
Tempo van Die gemiddelde tempo van verandering van die grootte van die
verstedeliking stedelike bevolking oor ’n gegewe tydperk
Vlak van Die persentasie van ’n land se totale bevolking wat in stedelike
verstedeliking gebiede woon.
Nedersettingshiërargie
’n Nedersettingshiërargie wys hoe nedersettings van klein na groot gerangskik word
volgens bevolkingsgrootte, aantal funksies en die dienste wat aangebied word.
Van klein na groot Beskrywing
Plaasopstal Die kleinste nedersetting op ’n plaas, gewoonlik net ’n huis en
plaasgeboue
Gehuggie ’n Baie klein groepie huise met min of geen dienste
Boeredorpie / ’n Klein landelike nedersetting wat basiese dienste aan die omliggende
Dorpie landbougebied bied
Dorp ’n Groter nedersetting met meer mense, meer funksies en meer dienste
Stad ’n Groot stedelike nedersetting met ’n groot bevolking en ’n groter
verskeidenheid dienste
Metropool ’n Baie groot stad met baie hoë-ordefunksies
Konurbasie ’n Uitgestrekte stedelike gebied wat gevorm word wanneer dorpe en stede
aan mekaar groei
Megalopolis ’n Baie groot aaneenlopende stedelike streek wat uit verskeie groot
stedelike gebiede bestaan
© 2026 Juffrou Ansie Study Notes. All rights reserved. This material may not be reproduced or distributed without written permission.
, Page 4 of 56
Belangrike konsepte
Konsep Betekenis
Reikwydte Die maksimum afstand wat mense bereid is om te reis om ’n goed of diens
te verkry
Drempelbevolking Die minimum aantal mense wat nodig is om ’n goed of diens winsgewend
te ondersteun
Lae-ordefunksies Goedere en dienste wat gereeld gebruik word en deur baie klein
nedersettings aangebied kan word, bv. ’n kafee of laerskool
Hoë-ordefunksies Goedere en dienste wat minder gereeld gebruik word en slegs in groter
nedersettings voorkom, bv. ’n universiteit of spesialishospitaal
_______________________________________________________________
Stedelike vs Landelike Nedersettings
Stedelike nedersettings is groter en meer ontwikkel. Daar woon
gewoonlik baie mense naby aan mekaar. Hierdie gebiede het meer
dienste soos winkels, skole, hospitale, banke en openbare vervoer.
Stedelike nedersettings is ook verbind met sekondêre, tersiêre en
kwaternêre aktiwiteite, soos fabrieke, handel, kantore, dienste en
tegnologie.
Landelike nedersettings is kleiner en het gewoonlik
minder mense. Die huise en geboue is dikwels verder
van mekaar af versprei. Daar is minder dienste en die
gebiede word meestal met primêre aktiwiteite
verbind, soos boerdery, visvang, bosbou en mynbou.
Onthou:
Stedelik = meer mense, meer dienste en minder oop ruimte.
Landelik = minder mense, minder dienste en meer oop ruimte.
Stedelik Landelik
Groter bevolking Kleiner bevolking
Baie dienste beskikbaar Min dienste beskikbaar
Hoë bevolkingsdigtheid Lae bevolkingsdigtheid
Kompakte nedersettingspatroon Verspreide nedersettingspatroon
Multi-funksioneel Enkel-funksioneel
Verbind met sekondêre, tersiêre en kwaternêre Verbind met primêre aktiwiteite
aktiwiteite
© 2026 Juffrou Ansie Study Notes. All rights reserved. This material may not be reproduced or distributed without written permission.
Geografie
Graad 12
Vraestel 2
Rekordeksamen
2026
BEELDE: KI-gegenereer. Gebaseer op tipiese eksamenvrae
Belangrik:
Hierdie studienotas word jaarliks hersien en opgedateer om in lyn te wees met die CAPS-
kurrikulum en huidige eksamenvereistes. Hierdie dokument is gebaseer op vorige
eksamenvraestelle. Inhoud is aangepas en gestruktureer vir
eksamenvoorbereidingsdoeleindes. KI-instrumente is gebruik om te help met formatering,
herformulering en differensiasie.
Hierdie notas is ontwerp om leerders te help:
1. Verstaan sleutelkonsepte
2. Oefen eksamenstylvrae
3. Identifiseer belangrike temas en patrone in assesserings
Om te verseker dat leerders met die mees relevante en opgedateerde inhoud werk, word
ouers en leerders aangemoedig om te bevestig dat hulle die nuutste weergawe van die
notas gebruik. As jy onseker is of jy die nuutste weergawe het, kontak my gerus by:
Neem asseblief kennis dat hierdie notas saamgestel word as 'n gestruktureerde
studiehulpmiddel vir eksamenvoorbereiding en nie die voorgeskrewe handboek of
klaskamerinstruksie vervang nie.BEELDE: Canva & KI -Gegenereer
ONTHOU: Jy moet Termyn 1, 2 en Termyn 3 se STUDIENOTAS vir die Rekordeksamen
leer.
Sterkte
Juffrou Ansie
© 2026 Juffrou Ansie Study Notes. All rights reserved. This material may not be reproduced or distributed without written permission.
, Page 2 of 56
INHOUD
Landelike Nedersettings 2
Kwessies in Landelike Nedersettings 7
Stedelike Struktuur en Patrone 11
Kwessies in Stedelike Nedersettings 12
Ekonomiese Geografie van Suid-Afrika 18
Primêre Sektor (bv. landbou) 18
Sekondêre Sektor (bv. nywerhede) 25
Tersiêre en Informele Sektor 27
Voedselsekerheid 29
Nywerheidsontwikkelingsstrategieë (bv. IDZs, SDIs) 34
Handel en Handelsbalans 39
Kaartwerk en GIS 41
Topografiese en ortofotokaarte 41
GIS-konsepte, toepassings en berekeninge 50
Landelike Nedersettings
@ SEP 2023
Term Beskrywing
Die maksimum afstand wat kliënte bereid is om te reis om ’n
Reikwydte
spesifieke diens te gebruik
Stedelike groei Die toename in die werklike aantal mense wat in stede woon
Invloedsfeer Die omliggende gebied wat deur ’n nedersetting bedien word
Stedelike uitbreiding ’n Toename in die fisiese grootte van ’n nedersetting
Die minimum aantal kliënte wat benodig word vir ’n diens om ’n
Drempelbevolking
wins te toon
© 2026 Juffrou Ansie Study Notes. All rights reserved. This material may not be reproduced or distributed without written permission.
, Page 3 of 56
Term Beskrywing
Tempo van Die gemiddelde tempo van verandering van die grootte van die
verstedeliking stedelike bevolking oor ’n gegewe tydperk
Vlak van Die persentasie van ’n land se totale bevolking wat in stedelike
verstedeliking gebiede woon.
Nedersettingshiërargie
’n Nedersettingshiërargie wys hoe nedersettings van klein na groot gerangskik word
volgens bevolkingsgrootte, aantal funksies en die dienste wat aangebied word.
Van klein na groot Beskrywing
Plaasopstal Die kleinste nedersetting op ’n plaas, gewoonlik net ’n huis en
plaasgeboue
Gehuggie ’n Baie klein groepie huise met min of geen dienste
Boeredorpie / ’n Klein landelike nedersetting wat basiese dienste aan die omliggende
Dorpie landbougebied bied
Dorp ’n Groter nedersetting met meer mense, meer funksies en meer dienste
Stad ’n Groot stedelike nedersetting met ’n groot bevolking en ’n groter
verskeidenheid dienste
Metropool ’n Baie groot stad met baie hoë-ordefunksies
Konurbasie ’n Uitgestrekte stedelike gebied wat gevorm word wanneer dorpe en stede
aan mekaar groei
Megalopolis ’n Baie groot aaneenlopende stedelike streek wat uit verskeie groot
stedelike gebiede bestaan
© 2026 Juffrou Ansie Study Notes. All rights reserved. This material may not be reproduced or distributed without written permission.
, Page 4 of 56
Belangrike konsepte
Konsep Betekenis
Reikwydte Die maksimum afstand wat mense bereid is om te reis om ’n goed of diens
te verkry
Drempelbevolking Die minimum aantal mense wat nodig is om ’n goed of diens winsgewend
te ondersteun
Lae-ordefunksies Goedere en dienste wat gereeld gebruik word en deur baie klein
nedersettings aangebied kan word, bv. ’n kafee of laerskool
Hoë-ordefunksies Goedere en dienste wat minder gereeld gebruik word en slegs in groter
nedersettings voorkom, bv. ’n universiteit of spesialishospitaal
_______________________________________________________________
Stedelike vs Landelike Nedersettings
Stedelike nedersettings is groter en meer ontwikkel. Daar woon
gewoonlik baie mense naby aan mekaar. Hierdie gebiede het meer
dienste soos winkels, skole, hospitale, banke en openbare vervoer.
Stedelike nedersettings is ook verbind met sekondêre, tersiêre en
kwaternêre aktiwiteite, soos fabrieke, handel, kantore, dienste en
tegnologie.
Landelike nedersettings is kleiner en het gewoonlik
minder mense. Die huise en geboue is dikwels verder
van mekaar af versprei. Daar is minder dienste en die
gebiede word meestal met primêre aktiwiteite
verbind, soos boerdery, visvang, bosbou en mynbou.
Onthou:
Stedelik = meer mense, meer dienste en minder oop ruimte.
Landelik = minder mense, minder dienste en meer oop ruimte.
Stedelik Landelik
Groter bevolking Kleiner bevolking
Baie dienste beskikbaar Min dienste beskikbaar
Hoë bevolkingsdigtheid Lae bevolkingsdigtheid
Kompakte nedersettingspatroon Verspreide nedersettingspatroon
Multi-funksioneel Enkel-funksioneel
Verbind met sekondêre, tersiêre en kwaternêre Verbind met primêre aktiwiteite
aktiwiteite
© 2026 Juffrou Ansie Study Notes. All rights reserved. This material may not be reproduced or distributed without written permission.
