NSO1505 Assignment 2 (DETAILED ANSWERS) Semester 1 2026 - DISTINCTION GUARANTEED

NSO1505 Assignment 2 (DETAILED ANSWERS) Semester 1 2026 - DISTINCTION GUARANTEED - DISTINCTION GUARANTEED - DISTINCTION GUARANTEED Answers, guidelines, workings and references... Bala temana ye e latelago gomme o arabe dipotšišo tše di theilwego godimo ga yona: “O ka no tlogela (i) potšišo yela ya ka ge o sa rate go e araba. Naniki ba re o tšwele kotsing kua bookelong gomme o thomile go tielela (ii) ka lebelwana. Ka morago ga matšatši (iii) a mabedi goba a mararo o tla ba a kgona go bolela gomme o tla kgona go re botša dikarabo tša dipotšišo tše ntši tšeo gonabjale di re palelago go di araba. Bagwera ba gago le (iv) bona ba phafogile kua bookelong. Gosasa ba swanetše go tlo lala ba tonyetšwa ke samente mo,” a realo a lebantše Nakedi. “Bagwera ba ka bafe?” Nakedi a botšiša ka tlabego le kgakanego a tomotše mahlo go laetša gore ga a kwe seo se diregago le go se kwešiša. “Bona bale o ba tsebago.Ke maphodisa (v) a ba gobaditšego o šoro ge ba be ba leka go tšhaba.” (Bopape,HDN 1982: Lenong la gauta) Re fe tše di latelago go tšwa temaneng ye o sa tšwago go e bala: Magorontšu a mantšu ao a ngwadilwego ka bokoto. Lehlathafelo leo le bopilwego go tšwa leineng. Ngwala mantšu a linkwistiki ao a tšwelelago mo lefokong le gomme o be o ngwale maina a magorontšu a ona: Brenda ga se lehodu le le swerwego ka mošate. Hlaloša kgopolo ye ‘kwano ka makgokedi Mantšu a a latelago ke dipara tša malatodi. Re hlalošetše gore o bona bolatodi bja gona bo fapana bjang, o be o oketše ka mehlala ye e sego ka fase ga ye mebedi mohuteng yo mongwe le wo mongwe: godimo X fase -reka X -rekiša Efa mohlala ye mebedi ye mebedi ya mareo go ya ka ditheo tše di latelago tša popego ya mareo: Tšhutišo ya tlhalošo Pokantšho Kadimo Akronimi Tlhamo ya mantšu a mafsa Potšišo 1 Bala tema ye e latelago gomme o arabe dipotšišo tše di theilwego go yona. 'Le kae?’ 'Re gona, re ka ra lena gore le kae!’ 'Re gona le rena; ga e se matšatši a a go fiša’ 'Nna gomme ke selemo!’ Gwa re kgwathi tsee lebakanyana. Galempotše a re: 'Le tšhungwa ke matšatši le dikela le gopotše kae?’ 'Ke ra lena gore le gopotše kae matšatši a dikela?’ 'O ra gore ga o mpone gore ke ya kae? O se ke wa ntlaba mokgalabje!’ 'Mokgalabje ke mang?’ 'Kganthego ga o ipone gore di gatile? Gape ebile ke lewa ke dihlong ge ke sepela le wena.’ 'Bona mo, ke na le taba le wena, e no ba ke tšhaba go e bolela.’ 'Gona ga o na selo! Nna ke ya nokeng ge ke le bjalo; ga ke na taba le taba yeo o tšhabago go e bolela.’ - - - Kgarebe le yona e be e šetše e lemogile gore ga go nko yeo e tlago tšwa lemila. O be a fela a šebetša ka mafotle gore lesogana leo la go khwamoga magalagapa le name le khwamogele sammagoruri. Go be go ka mo holang go se a kgereše gobane polelo e be e se gona, ge e se: 'Le ja eng kua gae,’ le gore 'Lenyaga pula e a gana’, ya be ge e le phetho. (Nkadimeng, SN 1984: Mmantšhaotlogele, matl.43-44. Midrand: Educum) Re fe tše di latelago go tšwa temeng ye o sa tšogo e bala: 1.1 Leina le tee le tee magorong a a latelago: (a) legoro 1 (c) legoro 5 (b) legoro 1a (d) legoro 6 1.2 Dikutudiri tše pedi tše di se nago dikatološo. 1.3 Dikutudiri tše pedi tšeo go tšona moselana wa lephethi o tšwelelago ka mafapantšhi a go fapana. 1.4 Kutudiri yeo e nago le katološo ya tirwa. 1.5 (a) Lediri le le nago le lekgokasedirwa la mmoledi ka botee. (b) Modu wa lediri le. 1.6 (a) Lediri le le nago le lebopi la leitiri. (b) Kutu ya lediri le. 1.7 Mabotšiši a mabedi. 1.8 Maekiši a mabedi. 1.9 Makopanyi a mabedi. 1.10 Leamanyi le le hlaolago leina la legoro 9. 1.11 Lekgokasediri la mmoledišwa ka botee, ka go tsopola moo le tšwelelago gomme wa le thalela. NSO1505/101/3/2026 Potšišo 2 2.1 (a) Šomiša kutuhlaodi -golo go hlaola leina la legoro 1 le la legoro 9. (b) Ke diphapano dife tše o di lemogago mahlaoding a? (10) 2.2 Na mahlalošetšagotee ke eng? Tlhalošo ya gago e tšweletše mehuta ya go fapana le gore e fapana bjang. (10) 2.3 Re fe mohlala o tee o tee wa ditsela tše di latelago tša tlhamontšu: (a) Kadimo (b) Akronimi (c) Pokantšho (d) Tlhomesetšo (e) Katološo ya mainakgwebo (5) 1.1 Leina le tee le tee magorong a a latelago: (a) legoro 1 (c) legoro 5 (b) legoro 1a (d) legoro 6 1.2 Dikutudiri tše pedi tše di se nago dikatološo. 1.3 Dikutudiri tše pedi tšeo go tšona moselana wa lephethi o tšwelelago ka mafapantšhi a go fapana. 1.4 Kutudiri yeo e nago le katološo ya tirwa. 1.5 (a) Lediri le le nago le lekgokasedirwa la mmoledi ka botee. (b) Modu wa lediri le. 1.6 (a) Lediri le le nago le lebopi la leitiri. (b) Kutu ya lediri le. 1.7 Mabotšiši a mabedi. 1.8 Maekiši a mabedi. 1.9 Makopanyi a mabedi. 1.10 Leamanyi le le hlaolago leina la legoro 9. 1.11 Lekgokasediri la mmoledišwa ka botee, ka go tsopola moo le tšwelelago gomme wa le thalela. NSO1505/101/3/2026 Potšišo 2 2.1 (a) Šomiša kutuhlaodi -golo go hlaola leina la legoro 1 le la legoro 9. (b) Ke diphapano dife tše o di lemogago mahlaoding a? (10) 2.2 Na mahlalošetšagotee ke eng? Tlhalošo ya gago e tšweletše mehuta ya go fapana le gore e fapana bjang. (10) 2.3 Re fe mohlala o tee o tee wa ditsela tše di latelago tša tlhamontšu: (a) Kadimo (b) Akronimi (c) Pokantšho (d) Tlhomesetšo (e) Katološo ya mainakgwebo (5) Bala temana ye e latelago gomme o arabe dipotšišo tše di theilwego godimo ga yona: “O ka no tlogela (i) potšišo yela ya ka ge o sa rate go e araba. Naniki ba re o tšwele kotsing kua bookelong gomme o thomile go tielela (ii) ka lebelwana. Ka morago ga matšatši (iii) a mabedi goba a mararo o tla ba a kgona go bolela gomme o tla kgona go re botša dikarabo tša dipotšišo tše ntši tšeo gonabjale di re palelago go di araba. Bagwera ba gago le (iv) bona ba phafogile kua bookelong. Gosasa ba swanetše go tlo lala ba tonyetšwa ke samente mo,” a realo a lebantše Nakedi. “Bagwera ba ka bafe?” Nakedi a botšiša ka tlabego le kgakanego a tomotše mahlo go laetša gore ga a kwe seo se diregago le go se kwešiša. “Bona bale o ba tsebago.Ke maphodisa (v) a ba gobaditšego o šoro ge ba be ba leka go tšhaba.” (Bopape,HDN 1982: Lenong la gauta) Re fe tše di latelago go tšwa temaneng ye o sa tšwago go e bala: Magorontšu a mantšu ao a ngwadilwego ka bokoto. Lehlathafelo leo le bopilwego go tšwa leineng. Ngwala mantšu a linkwistiki ao a tšwelelago mo lefokong le gomme o be o ngwale maina a magorontšu a ona: Brenda ga se lehodu le le swerwego ka mošate. Hlaloša kgopolo ye ‘kwano ka makgokedi Mantšu a a latelago ke dipara tša malatodi. Re hlalošetše gore o bona bolatodi bja gona bo fapana bjang, o be o oketše ka mehlala ye e sego ka fase ga ye mebedi mohuteng yo mongwe le wo mongwe: godimo X fase -reka X -rekiša Efa mohlala ye mebedi ye mebedi ya mareo go ya ka ditheo tše di latelago tša popego ya mareo: Tšhutišo ya tlhalošo Pokantšho Kadimo Akronimi Tlhamo ya mantšu a mafsa Potšišo 1 Bala tema ye e latelago gomme o arabe dipotšišo tše di theilwego go yona. 'Le kae?’ 'Re gona, re ka ra lena gore le kae!’ 'Re gona le rena; ga e se matšatši a a go fiša’ 'Nna gomme ke selemo!’ Gwa re kgwathi tsee lebakanyana. Galempotše a re: 'Le tšhungwa ke matšatši le dikela le gopotše kae?’ 'Ke ra lena gore le gopotše kae matšatši a dikela?’ 'O ra gore ga o mpone gore ke ya kae? O se ke wa ntlaba mokgalabje!’ 'Mokgalabje ke mang?’ 'Kganthego ga o ipone gore di gatile? Gape ebile ke lewa ke dihlong ge ke sepela le wena.’ 'Bona mo, ke na le taba le wena, e no ba ke tšhaba go e bolela.’ 'Gona ga o na selo! Nna ke ya nokeng ge ke le bjalo; ga ke na taba le taba yeo o tšhabago go e bolela.’ - - - Kgarebe le yona e be e šetše e lemogile gore ga go nko yeo e tlago tšwa lemila. O be a fela a šebetša ka mafotle gore lesogana leo la go khwamoga magalagapa le name le khwamogele sammagoruri. Go be go ka mo holang go se a kgereše gobane polelo e be e se gona, ge e se: 'Le ja eng kua gae,’ le gore 'Lenyaga pula e a gana’, ya be ge e le phetho. (Nkadimeng, SN 1984: Mmantšhaotlogele, matl.43-44. Midrand: Educum) Re fe tše di latelago go tšwa temeng ye o sa tšogo e bala: 1.1 Leina le tee le tee magorong a a latelago: (a) legoro 1 (c) legoro 5 (b) legoro 1a (d) legoro 6 1.2 Dikutudiri tše pedi tše di se nago dikatološo. 1.3 Dikutudiri tše pedi tšeo go tšona moselana wa lephethi o Bala temana ye e latelago gomme o arabe dipotšišo tše di theilwego godimo ga yona: “O ka no tlogela (i) potšišo yela ya ka ge o sa rate go e araba. Naniki ba re o tšwele kotsing kua bookelong gomme o thomile go tielela (ii) ka lebelwana. Ka morago ga matšatši (iii) a mabedi goba a mararo o tla ba a kgona go bolela gomme o tla kgona go re botša dikarabo tša dipotšišo tše ntši tšeo gonabjale di re palelago go di araba. Bagwera ba gago le (iv) bona ba phafogile kua bookelong. Gosasa ba swanetše go tlo lala ba tonyetšwa ke samente mo,” a realo a lebantše Nakedi. “Bagwera ba ka bafe?” Nakedi a botšiša ka tlabego le kgakanego a tomotše mahlo go laetša gore ga a kwe seo se diregago le go se kwešiša. “Bona bale o ba tsebago.Ke maphodisa (v) a ba gobaditšego o šoro ge ba be ba leka go tšhaba.” (Bopape,HDN 1982: Lenong la gauta) Re fe tše di latelago go tšwa temaneng ye o sa tšwago go e bala: Magorontšu a mantšu ao a ngwadilwego ka bokoto. Lehlathafelo leo le bopilwego go tšwa leineng. Ngwala mantšu a linkwistiki ao a tšwelelago mo lefokong le gomme o be o ngwale maina a magorontšu a ona: Brenda ga se lehodu le le swerwego ka mošate. Hlaloša kgopolo ye ‘kwano ka makgokedi Mantšu a a latelago ke dipara tša malatodi. Re hlalošetše gore o bona bolatodi bja gona bo fapana bjang, o be o oketše ka mehlala ye e sego ka fase ga ye mebedi mohuteng yo mongwe le wo mongwe: godimo X fase -reka X -rekiša Efa mohlala ye mebedi ye mebedi ya mareo go ya ka ditheo tše di latelago tša popego ya mareo: Tšhutišo ya tlhalošo Pokantšho Kadimo Akronimi Tlhamo ya mantšu a mafsa Potšišo 1 Bala tema ye e latelago gomme o arabe dipotšišo tše di theilwego go yona. 'Le kae?’ 'Re gona, re ka ra lena gore le kae!’ 'Re gona le rena; ga e se matšatši a a go fiša’ 'Nna gomme ke selemo!’ Gwa re kgwathi tsee lebakanyana. Galempotše a re: 'Le tšhungwa ke matšatši le dikela le gopotše kae?’ 'Ke ra lena gore le gopotše kae matšatši a dikela?’ 'O ra gore ga o mpone gore ke ya kae? O se ke wa ntlaba mokgalabje!’ 'Mokgalabje ke mang?’ 'Kganthego ga o ipone gore di gatile? Gape ebile ke lewa ke dihlong ge ke sepela le wena.’ 'Bona mo, ke na le taba le wena, e no ba ke tšhaba go e bolela.’ 'Gona ga o na selo! Nna ke ya nokeng ge ke le bjalo; ga ke na taba le taba yeo o tšhabago go e bolela.’ - - - Kgarebe le yona e be e šetše e lemogile gore ga go nko yeo e tlago tšwa lemila. O be a fela a šebetša ka mafotle gore lesogana leo la go khwamoga magalagapa le name le khwamogele sammagoruri. Go be go ka mo holang go se a kgereše gobane polelo e be e se gona, ge e se: 'Le ja eng kua gae,’ le gore 'Lenyaga pula e a gana’, ya be ge e le phetho. (Nkadimeng, SN 1984: Mmantšhaotlogele, matl.43-44. Midrand: Educum) Re fe tše di latelago go tšwa temeng ye o sa tšogo e bala: 1.1 Leina le tee le tee magorong a a latelago: (a) legoro 1 (c) legoro 5 (b) legoro 1a (d) legoro 6 1.2 Dikutudiri tše pedi tše di se nago dikatološo. 1.3 Dikutudiri tše pedi tšeo go tšona moselana wa lephethi o